De deze week overleden Amerikaan Victor Conte, eind jaren zeventig bassist in de wereldberoemde R&B- en funkband Tower of Power, nam na zijn muzikale carrière een afslag die hem nóg beroemder maakte. Maar dat avontuur liep helemaal verkeerd af.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
Lang voordat hij een paar van ’s werelds grootste sportsterren in het geheim zou voorzien van anabole steroïden, insuline, epo, groeihormonen en de door hemzelf ontworpen designerdrug die hij ‘The Clear’ noemde, leek Victor Conte voorbestemd om het ver te schoppen als muzikant.
Met zijn twee maanden jongere neef Bruce maakte hij eind jaren zeventig deel uit van Tower of Power, een in 1968 opgerichte Californische funk- en r&b-groep die nog altijd optreedt. Victor speelde er bas, Bruce nam de gitaar en achtergrondzang voor zijn rekening. Op de achterkant van het in 1978 uitgebrachte album We Came to Play! poseren beiden, leunend op hun instrumenten, tussen de rest van de band.
Conte was een muzikaal talent, vertelden zijn collega-bandleden, lang nadat zijn leven een heel andere afslag had genomen. Harvey Mandel van de band Canned Heat noemde hem ‘niet zomaar een rock ‘n roll bluesmuzikant: je kon elk nummer spelen, he’d be right there with you’.
Een ‘uitstekende’ muzikant, reageerde Tower of Power-grondlegger Emilio Castillo deze week op de dood van de 75-jarige Conte, die leed aan alvleesklierkanker – al is niet bekendgemaakt waaraan hij maandag overleed.
Pure Food and Drug Act heette de bluesrockgroep waarbij Conte zich op jonge leeftijd had aangesloten. Een merkwaardig toeval: als spil van een van de grootste dopingschandalen in de geschiedenis overtrad hij begin deze eeuw juist de wet voor het verstrekken van verboden stoffen.
Aanvankelijk was Victor Conte nog tegen stimulantia. Hij rekende zichzelf tot de paar bandleden bij Tower of Power die geen drugs gebruikten. ‘Geloof het of niet, maar ik ben heel conservatief’, zei hij in een interview. Zuinig zijn op zijn lichaam stond voorop, als talentvol sprinter aan de Universiteit van Fresno.
In 1984, na achttien jaar in de muziek, had hij er genoeg van. Het was ‘tijd om voor mijn familie te zorgen’, aldus Conte. Hij begon een bedrijfje in medicijnen en kocht een machine die mineralen in het bloed kon opsporen. Als hij 100 dollar voor een test kon vragen die hem zelf 25 dollar kostte, zou het misschien een succes worden.
Bay Area Laboratory Co-Operative noemde hij de firma, kortweg Balco. De vijf letters zouden twee decennia later onlosmakelijk verbonden raken aan (de val van) olympische kampioenen en wereldkampioenen, zoals de sprinters Marion Jones en Tim Montgomery en honkbalgrootheid Barry Bonds.
Maar aanvankelijk was het sappelen voor de amateurapotheker. In de bibliotheek scharrelde Conte zijn kennis bij elkaar. De overstap naar de topsport kwam in 1985, toen hij na een voordracht werd aangeklampt door een trainer van de Universiteit van Berkeley: of Conte ‘de snelste zwemmer ter wereld’ verder wilde helpen. Hij deed wat metingen en constateerde een magnesiumtekort bij de jonge Matt Biondi. Zes weken later verbrak ‘The California Condor’ het Amerikaans record op de 200 meter, in 1988 won hij vijf keer goud bij de Spelen van Seoul.
Contes ster was geboren, als kampioenenmaker in de sport, en rees razendsnel. Hij begeleidde vijftien Amerikaanse sprinters, zwemmers en judoka’s die met medailles terugkeerden van de Spelen in Seoul. Alles gebeurde binnen de regels, zei Conte over die tijd. Toen nog wel.
Een American footballspeler, Bill Romanowski, zou in 2000 als eerste kennis hebben gemaakt met THG, de designerdrug waar tal van topsporters bij zouden zweren. ‘The Clear’ noemde Conte de door hem uitgevonden vloeibare steroïde voor onder de tong. ‘The Cream’, een maskeermiddel voor de onder sprinters en krachtsporters populaire anabole steroïden, was zijn andere handelsmerk.
Zes weken voor de Olympische Spelen van 2000 zou Conte zijn benaderd door CJ Hunter, de wereldkampioen kogelstoten die getrouwd was met Marion Jones. Conte leverde de Amerikaanse topsprintster insuline, groeihormoon, epo, voedinggssupplementen en THG. Betrapt op doping werd Jones niet en in Sydney werd ze de eerste vrouw die vijf medailles op een olympisch toernooi won, met onder meer goud op de 100 meter en de 200 meter.
Dankzij zijn leveranties aan topsporters was Contes kostje gekocht. ‘Rijk was ik al’, blikte hij later terug, ‘het ging me erom geschiedenis te schrijven.’ Een van zijn laatste klanten werd de Britse topsprinter Dwain Chambers, die hij ‘de complete enchilada’ aan verboden middelen voorschreef. In 2003 werd Chambers op THG-gebruik betrapt.
Met Tim Montgomery was Conte toen al gebroken, omdat hij, net als eerder met Marion Jones, vond dat hij geen grip meer op hem had.
Nagenoeg al zijn klanten werden betrapt op doping, en anders liepen ze wel tegen de lamp nadat Conte zijn rol als de apotheker van de Amerikaanse topsport had opgebiecht. Hij kon weinig anders, nadat bij een inval in 2003 de klantenlijst van Balco aan het licht was gekomen.
Over honkballer Barry Bonds bleef hij zwijgen, maar onder meer Jones – wier dopinggebruik hij openlijk op tv benoemde – en Montgomery kletterden door zijn bekentenissen van hun voetstuk. Vier maanden zat Conte in de gevangenis, de man die door federaal hoofdonderzoeker Jeff Novitzky een ‘tweedehandsautoverkoper, een fraudeur’ was genoemd.
Als een ander mens liep hij weer naar buiten. Voortaan propageerde Conte schone sport. Zijn bedrijfje SNAC (Scientific Nutrition for Advanced Conditioning) bestierde hij vanuit hetzelfde gebouw waar Balco was gevestigd.
Schuldig over zijn aandeel in het medicaliseren van de sport heeft hij zich nooit gevoeld. Conte wilde slechts ‘het speelveld gelijktrekken’, verwees hij naar de omstandigheden in de atletiek en Amerikaanse sporten. Topsport draaide volgens hem om winnen, ‘en voor veel sporters is het pijnlijker om hun droom op te geven dan om anabole steroïden te gebruiken’.
3x Victor Conte
‘Honkballers sloegen zeventig homeruns (per seizoen), en nu ze er vijftig slaan zijn ze schoon? Nee, ze gebruiken nog steeds doping, maar ze doen het stiekemer. En de verschillen zijn klein, omdat ze de dopingcontroles moeten zien te omzeilen.’ (In Sports Illustrated, 2007)
‘Ik heb lang geleden besloten dat ik niet kan wegrennen van wie ik ben. Dat is dus ook wat ik tegen de mensen zeg: welkom in de hall of fame. Of de hall of shame, afhankelijk van hoe je ernaar kijkt.’ (In Sports Illustrated, over de portretten van betrapte sporters in zijn huis).
‘De hele geschiedenis van de Olympische Spelen is vol corruptie, dekmantels en doping. Het is niet wat men denkt dat het is.’ (Tegen CNN, in 2007)
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant