Werkgelegenheid Een overgrote meerderheid van de bedrijven wereldwijd is nog steeds in de experimenteerfase met AI, blijkt uit nieuw onderzoek van adviesfirma McKinsey. Toch verwacht een flink deel volgend jaar al banen te kunnen schrappen door toepassing ervan. Volgens Alexander Sukharevsky van McKinsey moet kostenefficiëntie niet het belangrijkste doel zijn van AI.
Voetbalvelden op de Zuidas, het zakencentrum van Amsterdam. De meeste bedrijven verwachten niet dat ze dit jaar of volgend jaar mensen zullen ontslaan als gevolg van de inzet van AI.
Even leek in het lopende kwartaalcijferseizoen de trend te zijn ingezet kleinere of grotere reorganisaties aan te kondigen waarbij banen verloren gaan door toepassing van AI in bedrijven. Van ING in Nederland, waar mede door de toenemende inzet van AI zo’n 950 banen zullen verdwijnen, tot het wereldwijd schrappen van 14.000 kantoorbanen door bigtechbedrijf en webwarenhuis Amazon. Maar het geluid over reorganisatie uit het bedrijfsleven klonk in deze weken uiteindelijk minder luid dan het zich even liet aanzien.
Gek is dat niet, blijkt uit de nieuwste versie van het jaarlijkse wereldwijde onderzoek ‘State of AI’ dat adviesfirma McKinsey deze woensdag uitbrengt. Daarin geeft een grote meerderheid van de bedrijven aan dit jaar nog geen of slechts een heel kleine reductie van het aantal werknemers te verwachten als gevolg van de inzet van kunstmatige intelligentie. Minder dan 20 procent van de bedrijven geeft aan in 2025 de organisatie wel al met 3 of meer procent te verkleinen door toepassing van AI in verschillende onderdelen in het bedrijf. Aan het onderzoek namen bijna 2000 bedrijven in 105 landen deel.
Volgend jaar kan dat anders zijn. In 2026 verwacht bijna 30 procent van de bedrijven banen te kunnen schrappen door de inzet van AI. Dat kan binnen heel verschillende afdelingen zijn, van personeelszaken, marketing en sales en de IT-afdeling tot software-ontwikkeling, aan de lopende band en ondersteunende afdelingen als klantenservice.
Maar ook dan zal het beeld gemengd blijven. Want een grotere groep van 43 procent van de bedrijven verwacht ook volgend jaar nog geen of weinig gevolgen op hun werknemersbestand als gevolg van toepassing van AI. Een kleine groep van 13 procent verwacht zelfs een toename van het aantal arbeidsplaatsen door het gebruik van AI. Daarbij gaat het vooral om de voorlopers die nu al hun financiële resultaten zien verbeteren door kunstmatige intelligentie in te zetten.
Verbaasd over deze cijfers is Alexander Sukharevsky, managing partner van McKinsey’s AI-dochter Quantum Black, niet. „Kostenefficiëntie is altijd het makkelijkst om naar te kijken”, zegt hij. „Maar dat is niet waar de meeste bedrijven mee bezig zijn. Ze moeten zichzelf opnieuw uitvinden, uitzoeken hoe ze dingen op een andere manier moeten doen door AI”, zegt hij. „Bij de voorlopers, de bedrijven die AI al op grotere schaal in hun hele organisatie gebruiken, zien we juist dat zij op groei en innovatie inzetten.”
De inzet van AI heeft de winstgevendheid van bedrijven nog nauwelijks kunnen beïnvloeden. Bij 39 procent van de aan het onderzoek deelnemende bedrijven is de impact op het bedrijfsresultaat minder dan 5 procent, blijkt uit het onderzoek.
Net als uit eerder dit jaar gepubliceerde onderzoeken blijkt dat een overgrote meerderheid van de bedrijven wat AI betreft nog niet veel verder is dan de experimenteerfase of het uitvoeren van pilotprojecten. Drie op de tien bedrijven zijn bezig AI op grotere schaal in te zetten. Slecht 7 procent heeft AI volledig in de hele organisatie ingepast, stelt McKinsey.
Voor de individuele consument is het drie jaar na de introductie van generatieve AI-modellen vrij eenvoudig om daarmee teksten, plaatjes of video’s te maken. Het omvormen van bedrijven om AI erin toe te passen is echter veel taaier, zegt Sukharevsky. „Een bedrijf moet de juiste data weten te verzamelen, de architectuur van de organisatie tot aan de fundamenten aanpassen, de IT-infrastructuur veranderen en voldoende techmensen inhuren om de veranderingen tot stand te brengen. Manieren van werken die soms al meer dan honderd jaar bestaan, moeten veranderen. Dat vergt een ander leiderschap. Dat is echt een complex proces, waar je tijd voor nodig hebt.”
Daar horen forse investeringen bij, geeft Sukharevsky aan. „De voorlopers blijken in het onderzoek meer dan 20 procent van hun budget aan AI te besteden.” En dat geld gaat veel minder naar technologie dan naar mensen. „Op elke dollar die zij aan technologie uitgeven, spenderen ze drie tot vijf dollar aan de ontwikkeling van hun mensen.”
Want de echte opdracht voor bedrijven volgens Sukharevsky is het bijbrengen van nieuwe vaardigheden bij het personeel. „Ze moeten hun mensen leren omgaan met de nieuwe technologie, zodat het bedrijf dingen kan doen die in het verleden onmogelijk waren.” Op de lange termijn verwacht hij dat AI uiteindelijk extra werk zal scheppen. „In eerdere periodes van grote technologiesprongen hebben we al gezien dat hoe meer technologie je inzet, hoe meer nieuwe mogelijkheden je creëert, waardoor er dus ook nieuwe banen ontstaan.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC