Het is laat. Je bent moe. Je vraagt je af of je eigenlijk wel goed bezig bent, met je werk en met de rest van je leven. Vroeger belde je een collega of een vriend. Nu open je een AI-tool. In een halfuurtje bespreek je je zorgen met je digitale coach.
AI als coach? Dat klonk vijf jaar geleden als sciencefiction. Nu maken miljoenen mensen er gebruik van.
Het gebruik van AI als coach is de laatste jaren enorm gegroeid. De Harvard Business Review rapporteerde eerder dit jaar dat ’therapie/gezelschap’ inmiddels de grootste categorie van AI-gebruik is.
Een paar feiten en cijfers.
– In de VS gebruikt bijna de helft van de mensen met stress of mentale klachten een AI-dienst zoals ChatGPT voor steun of reflectie. Dat blijkt uit een enquête van Sentio University, een non-profit opleidingsinstituut voor therapeuten. Mijn eerste gedachte is dan: gevaarlijk. Maar de meerderheid van de mensen die dit doen, zegt tegen Sentio zich er beter door te voelen.
Bijzonder is dat dit gebruik van AI voor psychische ondersteuning volledig ‘bottom-up’ is ontstaan, zeggen de onderzoekers. Zij noemen ChatGPT de grootste aanbieder van geestelijke gezondheidszorg in de VS.
– Ook binnen bedrijven wordt digitale coaching steeds normaler. En niet alleen stiekem voor jezelf. Onderzoekers Katherine Kellog en Constance Hadley beschreven twee jaar geleden al hoe leidinggevenden AI inzetten om teams te begeleiden.
In hun artikel noemen ze het bedrijf Gong. Dat levert een AI-tool die meeluistert met de gesprekken van verkopers en hun na afloop gerichte feedback geeft. Inmiddels zijn er verschillende concurrenten, zoals Yoodli. Met hun AI-software kunnen medewerkers presentaties, vergaderingen en verkoopgesprekken oefenen in ‘live’ online rollenspellen.
– Volgens de deelnemers aan een recente survey van de economische denktank The Conference Board kan kunstmatige intelligentie een groot deel van de taken van een menselijke coach overnemen. Aan wat voor taken moet je dan denken? De respondenten noemen dingen als: vragen stellen die je aan het denken zetten, gerichte feedback geven, het oefenen van lastige gesprekken, het uitwerken van stappenplannen die je helpen in je werk. De meeste gebruikers zijn enthousiast over het maatwerk, het gebruiksgemak en de praktische adviezen.
Wat zijn de voordelen van digitale coaches? Waarom zijn zoveel mensen hier enthousiast over? Ik zet de belangrijkste pro’s op een rij.
– Altijd bereikbaar. Geen reistijd, geen afspraak, geen eindtijd. Een AI-coach zegt nooit: de tijd is om, laten we volgende week verdergaan.
– Goedkoop. Zakelijke coaching kost serieus geld. Maar een AI-coach is vrijwel gratis. Dat maakt coaching voor veel meer mensen bereikbaar.
– Feilloos geheugen. De machine onthoudt wat jij vergeet. Hij herinnert je aan je doelen, zonder je iets te verwijten.
– Maatwerk. Verily, een dochteronderneming van Alphabet, test AI-agents die mensen coachen op het gebied van voeding en leefstijl. Dat gebeurt op basis van wetenschappelijke inzichten. Na een uitgebreide intake krijgen deelnemers een programma op maat.
– Evenveel vertrouwen. Onderzoeker Amber Barger liet proefpersonen praten met een menselijke coach of een AI-variant. Na aanvankelijke scepsis bleek het uiteindelijke vertrouwen in de digitale coach even groot als in de menselijke.
– Psychologische veiligheid. In hetzelfde onderzoek kwam naar voren dat mensen die met een AI-coach spraken zich minder druk maakten om hoe ze overkwamen. Dat kan een voordeel hebben in coaching.
Dan een paar nadelen van AI-coaches.
– Beperkt empathisch vermogen. In het eerder genoemde onderzoek van Barger zeiden de deelnemers dat ze een minder goede samenwerkingsrelatie ervaarden met de AI-tool dan met een menselijke coach. Die relatie, waarbij het onder meer gaat om een gevoel van onderlinge betrokkenheid, is belangrijk voor het succes van een coachingtraject. De AI-coach luisterde wel, maar voelde niet met ze mee, vonden de proefpersonen.
– Kritiekloos. Als je je wilt laten coachen op basis van allerlei pseudowetenschap, dan maakt een algemene AI-tool als ChatGPT daar geen probleem van. Wil je een dagelijks ritueel om het universum voor je te laten werken? Wordt geregeld.
– Geen sociale druk. Je AI-coach vindt het prima als je niets doet met zijn adviezen of met je eigen voornemens. En ook al zou ‘ie er wel wat van vinden, dan geldt: het is maar een machine. Je voelt je tegenover een menselijke coach eerder verplicht om afspraken na te komen dan tegenover een digitale.
– Privacy. Je wilt niet dat je AI-gesprekken door anderen gezien worden. Ter geruststelling: ze worden door de meeste tools geanonimiseerd opgeslagen. Meestal tijdelijk. Daarnaast kun je in de meeste tools, via je instellingen, dit opslaan verbieden. En sommige tools, zoals de ‘enterprise versie’ van ChatGPT, zijn extra beveiligd. – Dataveiligheid. In veel bedrijven is het verboden om vertrouwelijke bedrijfsinformatie op externe computers te plaatsen. En dat is wat je doet als je over je nieuwe project gaat sparren met een AI-tool.
Waar gaat dit heen? David Clutterbuck, een vaak aangehaalde Britse auteur op het gebied van coaching, ziet vooral waarde in een combinatie van menselijke en AI-coaching.
Denk aan digitale tools die een coach helpen om gesprekken met cliënten te notuleren en te analyseren, en die vervolgens suggesties doen voor vervolgstappen. Of een slimme app die cliënten tussen coachingafspraken door helpt bij oefeningen of goede voornemens.
Dat klinkt mooi. Maar veel mensen zullen ook prima tevreden zijn met alléén die digitale coach, die 24/7 klaarstaat en (bijna) niets kost. Iemand, of iets, dat gewoon even naar je luistert en meedenkt.
Ik ben heel benieuwd wat dit op termijn gaat betekenen voor de mensen die hun werk maken van zelfverbetering: de coaches, de therapeuten, de schrijvers van zelfhulpboeken én van dit soort columns.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren