Tunesië heeft dit jaar al ongeveer tienduizend migranten gerepatrieerd, de meesten naar andere Afrikaanse landen. Dat heeft de minister van Buitenlandse Zaken, Mohamed Ali Nafti, dinsdag gezegd. Repressieve maatregelen in het land motiveren veel migranten om ‘vrijwillig’ te vertrekken.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en milieu.
Niet eerder keerden zo veel migranten in een jaar terug naar het land van herkomst. Zo ging het in heel 2024 nog om 7.200 migranten en ook dat was al een record. Volgens Nafti vindt de terugkeer plaats op vrijwillige basis, via een programma van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), verbonden aan de VN. Er zouden wekelijks vluchten zijn die de migranten naar huis brengen.
Voor vluchtelingen en andere migranten in Tunesië wordt het steeds moeilijker de oversteek naar Europa te maken. De Tunesische kustwacht houdt in opdracht van de Europese Unie bootvluchtelingen tegen. In ruil daarvoor krijgt het regime van de Tunesische president Kais Saied flinke geldbedragen vanuit Europa. De kustwacht ontvangt ook materiële steun.
Nadat de Tunesische autoriteiten de vluchtelingen hebben onderschept, komt het voor dat ze hen deporteren naar de woestijn, bijvoorbeeld in het grensgebied met Libië. Daar sterven sommigen van de dorst.
In Tunesië zelf is ook de repressie van migranten de afgelopen jaren toegenomen. De steden zijn no-gogebieden geworden voor mensen zonder verblijfsvergunning. Enkele jaren geleden bestonden er nog tentenkampen in de hoofdstad Tunis, maar daarvan zijn de bewoners met geweld verjaagd.
Nu leven veel vluchtelingen en andere migranten als verschoppelingen in de kustgebieden. Wat hun situatie nog penibeler maakt, is dat het verboden is hun hulp te bieden. Wie voedsel uitdeelt of op een andere manier probeert te helpen, riskeert een gevangenisstraf.
In deze omstandigheden besluiten dus steeds meer migranten ‘vrijwillig’ terug te gaan. Van de IOM kunnen ze ondersteuning krijgen wanneer ze dit besluit nemen: een klein geldbedrag om in het land van herkomst een onderneming te beginnen, advies over een plan om te re-integreren, of hulp bij huisvesting of onderwijs. Onder de terugkeerders zijn veel mensen uit Guinee, Mali en Nigeria.
Nafti zei dinsdag dat hij tegenover zijn Europese partners had benadrukt dat Tunesië ‘geen doorgangszone zal worden’ voor migranten. Zijn bedoeling is om migranten via hetzelfde programma te blijven terugvliegen, net zolang totdat ‘het fenomeen is uitgeroeid’.
Eerder dit jaar drong president Saied er al bij de IOM op aan om zich dubbel in te spannen om de vrijwillige terugkeer van Sub-Saharaanse migranten te bevorderen, en om daar voldoende geld voor uit te trekken.
De kas van de IOM in Tunesië wordt gevuld door Europa. Afgelopen zomer meldde de IOM dat ze de repatriëring vanuit het Noord-Afrikaanse land had kunnen versnellen dankzij de ‘gulle steun’ van de Europese Unie en van landen als Italië, het Verenigd Koninkrijk en Nederland.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant