Caritas Speciaal opgezette evenementen, reguliere sportwedstrijden en individuele acties halen miljoenen euro’s op voor goede doelen. Wat drijft deelnemers om mee te doen, en wat betekent de toenemende populariteit voor de organisaties van de sportevenementen?
De Rapenburg Race is een zwemrace dwars door het Leidse Rapenburg, ten behoeve van onderzoek naar behandeling van dwarslaesies.
Op een regenachtige septemberdag slenteren groepjes studenten bibberend in zwemkleding en badjassen naar de kop van het Rapenburg. Daar wacht hen de start van de Rapenburg Race: achthonderd meter zwemmen door de bekendste gracht van Leiden. De zevende editie staat, zoals elk jaar, in het teken van dwarslaesieonderzoek en leverde een sponsorbedrag van 120.000 euro op.
Burgemeester Peter Heijkoop staat klaar om het startschot te geven. ,,Vorig jaar vroeg de koning mij tijdens het Leidens Ontzet of er nog vechtpartijtjes voorkomen tussen Leidenaren en studenten. Op dagen zoals deze zie je hoe bijzonder de verbondenheid hier is. Het is prachtig dat er straks achthonderd mensen het water inspringen voor hetzelfde doel.”
Tycho Glastra van Loon glijdt vanuit zijn rolstoel als een van de eerste deelnemers het water in. Hij heeft zelf een dwarslaesie en doet met zijn team mee namens de Dwarslaesie Organisatie Nederland. Samen haalden ze bijna duizend euro op. ,,Het voelt alsof iedereen voor mij zwemt, dus dan moet ik zelf ook maar laten zien dat ik meedoe”, lacht hij.
Langs de route turen nieuwsgierige voorbijgangers over brugleuningen, supporters wandelen mee met de zwemmers. Bij de finish wacht de deelnemers een warm onthaal in het Van der Werffpark, met bier, warme soep en een medaille. Wat begon als een kleinschalig initiatief, groeide uit tot een vast Leids evenement. Sinds 2019 organiseren studenten de jaarlijkse zwemtocht, geïnspireerd door het persoonlijke verhaal van Maarten Jorissen. Hij liep in 2016 tijdens zijn studententijd in Leiden een dwarslaesie op. Samen met zijn vrienden besloot hij zich in te zetten voor onderzoek naar dwarslaesies, en zo ontstond de Rapenburg Race.
Zwemmen door de Leidse gracht, de Franse berg Alpe d’Huez opfietsen voor KWF Kankerbestrijding, of kitesurfen langs de Nederlandse kust voor de Hartstichting. Steeds vaker vragen deelnemers hun familieleden, vrienden en collega’s om een donatie in ruil voor hun inspanning voor het goede doel. Nederland telt een grote hoeveelheid sportevenementen die aan een goed doel verbonden zijn. Die zijn onder te verdelen in de speciaal georganiseerde, vaak grootschalige, sportevenementen voor een bepaald doel, bestaande wedstrijden zoals de Dam tot Damloop of de Marathon van Rotterdam, die startbewijzen aanbieden in ruil voor donaties aan een goed doel, of individuen die een eigen sportactie starten.
De animo voor de sportieve inzamelacties blijkt groot. De inschrijving voor Alpe d’Huzes 2026 opende op 18 oktober; na drie dagen was het maximale aantal deelnemers van vijfduizend bereikt. Vorig jaar duurde dat nog twee weken, volgens de organisatie ook al erg snel.
De Hartstichting breidt het aanbod uit, vanaf 2026 komt het nieuwe schaatsevenement IJSbrekers erbij, als derde sportevenement van de stichting naast Hoek tot Helder en de 11strandentocht. Bij de 11strandentocht, een wandel- en hardloopevenement langs de Nederlandse kust, staan er op 1 november zo’n zevenduizend deelnemers aan de start, tegenover duizend wandelaars bij de eerste editie in 2017.
Wie zich inschrijft voor een sportevenement voor het goede doel moet vaak een minimumbedrag inzamelen. Volgens de organisaties die NRC sprak, is dat niet alleen bedoeld om zoveel mogelijk geld in te zamelen, maar ook om te waarborgen dat deelnemers meedoen voor het doel, en niet om te profiteren van een sportevenement. De opbrengsten zijn welkom bij de goede doelen, maar minstens zo belangrijk is de zichtbaarheid die een evenement creëert.
Deelnemers aan de Rapenburg Race, half september in Leiden, naderen de finish bij het Van der Werffpark.
Dat geldt onder meer voor de Amsterdam City Swim, waar deelnemers tijdens veertien edities door de Amsterdamse grachten zwommen om aandacht te vragen voor de spier- en zenuwziekte ALS. Bij de editie van 2025 haalden de drieduizend zwemmers samen ruim 1,7 miljoen euro op. „Dankzij de City Swim is de bekendheid van de zeldzame ziekte ALS toegenomen”, vertelt bestuurslid Karen Sprangers. „Dat heeft het onderzoek naar ALS de afgelopen vijftien jaar echt vooruit geholpen.”
Ook voor de Hartstichting draaien de vele evenementen die zich op de stichting richten om méér dan het geld. Naast de drie zelf georganiseerde sportevenementen heeft de Hartstichting een aparte website, voordehartstichting.nl, waar individuen hun eigen acties plaatsen. ,,Als je mensen vraagt waar ze het meest bang voor zijn om aan te overlijden, noemen ze vaak alzheimer of kanker”, zegt persvoorlichter Dave Krajenbrink. „Maar in Nederland leven twee miljoen mensen met een hart- en vaatziekte, en dat aantal groeit. In Europa is het doodsoorzaak nummer één. Sportevenementen geven ons de kans om dat onder de aandacht te brengen.”
In 2024 leverde de Amsterdam City Swim ruim 1,5 miljoen euro op, een substantieel bedrag op de totale begroting van 13,4 miljoen van Stichting ALS Nederland. Volgens Limore Noach, directeur van de stichting, heeft het zwemevenement elk jaar een groot aandeel in de jaarlijkse geldbesteding aan onderzoek naar ALS, en de verwante ziektes PSMA en PLS.
In samenspraak met het bestuur van de Amsterdam City Swim bepaalt de stichting elk jaar waar het opgehaalde bedrag naartoe gaat. Noach: ,,Het geld gaat naar het financieren van onderzoek, zodat er hopelijk op een dag een medicijn voor ALS is. Tegelijkertijd willen we de mensen met ALS nu bijstaan en ondersteunen met hulpmiddelen voor een betere kwaliteit van leven, zoals het vergoeden van een speciale rolstoel.”
Afgelopen jaar kwam er een doorbraak in de behandeling van ALS: voor het eerst is aangetoond dat de ziekte te behandelen is bij een specifieke genmutatie, die voorkomt bij één procent van de patiënten. Volgens Noach des te meer reden om het onderzoek verder op te schalen.
De Hartstichting koppelt elk jaar een thema aan de evenementen. Dit jaar staat de 11strandentocht in het teken van erfelijke hartziekten, met bijzondere aandacht voor de 11-jarige Seppe, die zelf aan een erfelijke hartaandoening lijdt. „De opbrengsten gaan niet in de grote pot, maar worden geoormerkt voor een bepaald wetenschappelijk onderzoek. Deelnemers weten concreet waar het geld naartoe gaat”, zegt Krajenbrink.
Betrokken organisaties proberen deelnemers en donateurs zo transparant mogelijk te informeren over de besteding van het opgehaalde geld. Het inschrijfgeld wordt gebruikt voor de organisatie van het evenement, de sponsoropbrengsten gaan volledig naar het goede doel. Zo organiseert Alpe d’Huzes elk jaar een informatieavond in de week van het evenement, waar een arts of onderzoeker toelicht wat er met de donaties aan KWF Kankerbestrijding gebeurt. ,,Die avonden zijn altijd heel emotioneel, omdat vrijwel alle deelnemers een persoonlijk verhaal met zich meedragen”, vertelt Eric de Bie van de organisatie.
Naast Alpe d’Huzes vertellen de organisatoren van de Amsterdam City Swim en Hartstichting dat de meerderheid aan deelnemers meedoen vanwege persoonlijke ervaringen of van iemand in hun omgeving, wat volgens hen geldt voor vrijwel alle sportevenementen voor het goede doel. Woordvoerder Krajenbrink van de Hartstichting: „We zien met name dat mensen die in hun omgeving iemand hebben verloren aan een hartziekte, of zelf hartpatiënt zijn, meedoen. Dit jaar doet er bijvoorbeeld een ingenieur mee die zelf een erfelijke ziekte heeft en een nieuwe innovatieve hartoperatie heeft bedacht.”
Fietsers aan de start van de laatste editie van Homesports Events voor de Ronald McDonald Huizen, in Amsterdam-Noord.
Deelnemers aan de hardloopwedstrijd van Homesport Events, afgelopen zomer in Amsterdam.
Limore Noach van Stichting ALS Nederland: ,,De Amsterdam City Swim laat zien dat we iets kunnen doen met elkaar. Die verbondenheid is anders dan met een collectebus. Deelnemers voelen zich betrokken en maken op zo’n dag samen dierbare herinneringen.”
Dat gevoel krijgt ook een tastbare vorm bij Homesport Events, een 24-uur durende wandel-, hardloop-, of fietsestafette voor het Ronald McDonald Kinderfonds. Aan de start van de editie dit jaar, op een zonnige junidag in Amsterdam-Noord, omhelzen 1.250 deelnemers elkaar euforisch. Op het podium draagt Robert ten Brink een bord met het ingezamelde sponsorbedrag van 1.4 miljoen euro. Wat in 2011 begon als een fietstocht die 180.000 euro opleverde, is uitgegroeid tot een sportevenement dat de afgelopen acht edities telkens meer dan een miljoen euro opbracht.
Dertigers Michiel Wetzer en zijn partner Michelle de Witte staan voor de derde keer aan de start: hij om te fietsen, zij om aan te moedigen. Ze verbleven een periode in een Ronald McDonald Huis toen hun dochter ziek werd. Dagmar en Raymond Daniëls delen deze ervaring met hun zoon. De kinderen zijn inmiddels genezen. „De dag brengt mensen samen, net zoals de huizen dat tijdens ons verblijf deden. Nu we het huis niet meer nodig hebben, willen we graag iets terugdoen, zodat toekomstige ouders er gebruik van kunnen blijven maken”, vertelt Wetzer.
De opbrengsten van Homesport Events gaan onder meer naar de uitbreiding van bestaande Ronald McDonald Huizen en de bouw van nieuwe huizen dichtbij ziekenhuizen. Miranda Noorlander, directeur van het Ronald McDonald Kinderfonds, benadrukt het belang van Homesport Events hierin: „Veel huizen kampen met wachtlijsten, waardoor we niet alle gezinnen kunnen opvangen. Volgend jaar starten we bijvoorbeeld met de uitbreiding van het Huis in Utrecht naar vijftig kamers, daarin is het ingezamelde bedrag van Homesport Events cruciaal.”
De opbrengsten van Homesport Events gaan onder meer naar de uitbreiding van bestaande Ronald McDonald Huizen en de bouw van nieuwe huizen dichtbij ziekenhuizen.
Naast dat zoeken naar verbinding zijn er meerdere redenen om deel te nemen aan sportevenementen voor het goede doel, of om hieraan te schenken. Wetenschappers Marlou Ramaekers en Eva-Maria Merz, beiden verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam, richten zich in hun onderzoeken op filantropie en geefgedrag.
„Bij sportevenementen voor het goede doel komen veel factoren samen: het sociale aspect, de sportieve uitdaging en de erkenning voor iets goeds doen”, vertelt Merz. „Puur altruïsme, wanneer je iets geeft zonder dat je er iets voor terugkrijgt, bestaat volgens veel mensen niet. Je krijgt altijd iets terug, al is het een goed gevoel over jezelf: het warm glow giving effect.”
In goededoelenland zien stichtingen een verschuiving in de manier waarop donateurs zich aan een doel binden. Limore Noach van Stichting ALS Nederland legt dit uit: ,,Structurele donateurs staan steeds meer onder druk. De jonge generatie wil zich niet meer voor een lange termijn verbinden aan één doel, maar juist geven op het moment waarop zij verbondenheid voelen.”
Een groot deel van de sportevenementen voor het goede doel richt zich op het thema gezondheidszorg, vooral om wetenschappelijk onderzoek naar ziektes mogelijk te maken. In 2022 doneerden Nederlandse huishoudens samen 2.2 miljard euro aan goede doelen, 63 procent van deze huishoudens schonk aan organisaties in de zorgsector. „Dat patroon zien we al jaren terug. Bijna iedereen heeft wel een zieke naaste, dan groeit de bereidheid om te geven aan dat specifieke doel”, zegt Ramaekers.
Merz: „Zorgfondsen, maar ook kinder- en dierenfondsen krijgen veel steun. Mensen geven nu eenmaal sneller aan doelen met ‘onschuldige slachtoffers’. Je krijgt geen ALS omdat je een slecht mens bent, het is gewoon pech.”
En zo zullen duizenden deelnemers ieder jaar weer door de grachten zwemmen, hun hardloopschoenen aantrekken of een racefiets aanschaffen, allemaal om een sportieve prestatie neer te zetten voor het door hen uitgekozen goede doel. Waar vroeger de collectebus volstond, willen mensen nu zelf in beweging komen. Sporten voor het goede doel verenigt en brengt deelnemers een gevoel van trots en zingeving. De opbrengst laat zich in euro’s meten, maar de waarde ligt vooral in de saamhorigheid en in het betekenisvolle gevoel dat overblijft zodra de finish is gehaald.
Studenten in badjas verzamelen zich op een regenachtige septemberdag voor de start van de jaarlijkse Rapenburg Race in Leiden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC