Palestijnse gevangenen De Israëlische militair aanklager zit vast voor het lekken van een filmpje waarop een ernstige mishandeling van een Palestijnse gevangene te zien is. De man, een politieofficier van Hamas, werd geslagen en verkracht.
Israëlische soldaten bij de poort van de Sde Teimanbasis tijdens protest tegen de arrestatie van soldaten, op 29 juli 2024.
Israël is in de ban van een affaire rondom een gelekt filmpje van de mishandeling van een Palestijnse gevangene door Israëlische militairen. De militaire aanklager gaf toe ze het videootje gelekt had en is inmiddels gearresteerd. Wat is er aan de hand? Vijf vragen.
De Israëlische zender Channel 12 zond vorig jaar zomer een filmpje uit waarin te zien was dat vijf Israëlische reservisten op de militaire basis Sde Teiman, in de zuidelijke Negev-woestijn, een politieofficier van Hamas mishandelen. Het vijftal werd aangeklaagd voor ernstig misbruik en het veroorzaken van lichamelijk letsel. Volgens de aanklacht hebben de militairen de man geslagen, over de vloer gesleept, zijn ze op zijn lichaam gaan staan en heeft een van hen bij de man anaal een voorwerp ingebracht. De gevangene liep gebroken ribben en een klaplong op.
Nee. De Sde Teiman-basis, die sinds twee jaar dienst doet als gevangeniskamp, is berucht vanwege de systematische schendingen van mensenrechten die er gepleegd worden. Uit getuigenissen van Palestijnse gevangenen komt een beeld naar voren van (groeps)verkrachtingen en andere vormen van seksueel geweld, en lichamelijke en psychologische marteling. Ook zou het medisch personeel verwondingen van gevangenen genegeerd hebben, met amputaties tot gevolg. De Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem noemt wat in Sde Teiman gebeurt „het topje van de ijsberg”.
Nadat de Israëlische militaire politie de basis was binnengevallen om verdachte soldaten te arresteren, ontstond er vorig jaar enorme ophef aan de uiterst rechtse zijde van de Israëlische politiek. De extreemrechtse minister Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) veroordeelde de arrestaties en trok naar de basis om te protesteren. „Het schouwspel van militaire politieagenten die onze beste helden in Sde Teiman komen arresteren is ronduit beschamend”, aldus Ben-Gvir.
Zijn collega-minister Bezalel Smotrich (Financiën) zei dat soldaten „niet als criminelen” behandeld zouden mogen worden en riep de militair aanklager op om haar handen van „onze heldhaftige strijders” af te houden. Hun oproepen kregen gevolg: een boze menigte bestormde de basis, in het gezelschap van de extreemrechtse parlementariër Zvi Succot.
Militair aanklager Yifat Tomer-Yerushalmi.
De militair aanklager, Yifat Tomer-Yerushalmi, stond onder zware druk van extreemrechts om de vervolging van de betrokken militairen te staken. Omdat ze ervan overtuigd was dat de beschuldigingen ernstig genoeg waren voor vervolging, besloot ze het filmpje van de mishandeling aan Channel 12 te lekken. Premier Benjamin Netanyahu noemde dat lek „de ernstigste pr-aanval” tegen Israël in de geschiedenis.
Justitieel onderzoek wees onlangs uit dat Tomer-Yerushalmi achter het lek zat, wat ze vorige week toegaf. Zondag werd haar auto met een briefje erin bij een strand nabij Tel Aviv gevonden, wat de vrees voedde dat ze zichzelf van het leven wilde beroven. ’s Avonds dook ze weer op; inmiddels is ze gearresteerd. Duikers zoeken in zee naar haar telefoon.
Het is evident dat de militair aanklager iets te verwijten valt, maar dat verwijt wordt politiek uitgebuit. Sinds vorige week vindt in Israël een online heksenjacht plaats – tegen Tomer-Yerushalmi, maar ook tegen de rechtspraak in het algemeen. Dit past volgens commentatoren in de algehele ophitsing van de regering-Netanyahu tegen de rechterlijke macht. Al voor de strijd in Gaza losbarstte, was de regering bezig met het ontmantelen van juridische tegenspraak tegen kabinetsbeleid, bijvoorbeeld met wetsvoorstellen om het Hooggerechtshof van zijn onafhankelijkheid te ontdoen. Ook probeert Netanyahu aan vervolging voor corruptie te ontkomen.
De zaak past ook in een patroon waarin Israëlische politici alle aanklachten tegen soldaten, hoe terecht ze ook zijn, proberen onderuit te halen. Zo vertoont de kwestie trekken van de zaak tegen Elor Azaria, de soldaat die in 2016 een roerloos op de grond liggende Palestijnse verdachte door zijn hoofd schoot. Ook toen benadrukten politici dat Israëlische militairen niet vervolgd zouden moeten worden. Uiteindelijk zat Azaria negen maanden vast, waarna hij door extreemrechts als held onthaald werd. De vijf verdachten van Sde Teiman zijn vooralsnog op vrije voeten.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC