is columnist voor de Volkskrant.
D66-leider Rob Jetten lijkt me geen man die zich ’s avonds verdiept in oude politieke geschriften. Toch hoop ik dat hij soms bladert door de geboorteakte van zijn partij uit 1966: het Appèl aan iedere Nederlander die verontrust is over de ernstige devaluatie van onze democratie.
Het Appèl blijkt bij vlagen verrassend actueel. ‘Het bestaande tekort aan woningen zal zo snel mogelijk moeten worden opgeheven,’ schreven D66’ers van het eerste uur als Hans van Mierlo. Het gaat nog net niet over ‘tien nieuwe steden’, zoals D66 nu aan de kiezer belooft.
Ronduit heerlijk zijn de passages over coalitievorming. Volgens de oprichters van D66 gaan ‘netelige onderhandelingen’ vooraf aan het vormen van een regering, waarbij ‘concessies’ en ‘compromissen’ worden gesloten.
De kiezer staat buitenspel. Alles komt tot stand ‘buiten ons om’. ‘Krijgt de nieuwe regering een rode signatuur, een conservatieve, een confessionele? Als u in het stemhokje uw stem invult, hebt u daaromtrent niet de minste zekerheid.’
D66 wilde Nederland bevrijden van deze achterkamertjespolitiek. Dat lukte niet. In de formatie is sindsdien staatsrechtelijk wel iets veranderd, maar toch. Nu de partij na bijna zestig jaar de grootste wordt, moet Jetten precies het soort concessies doen waar zijn politieke aartsvaders van gruwden.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Jetten wil een ‘stabiel en ambitieus kabinet’, met een ‘groot mandaat’ om ‘weer aan de slag te gaan in het land’, zo zei hij tegen de NOS. Hij wil ‘samenwerken in het midden’: een meerderheidskabinet met GroenLinks-PvdA.
Maar als de VVD een coalitie met links weigert – en daar lijkt het op – dan wordt D66 zonder pardon in de armen gedrukt van het uiterst rechtse JA21. Jetten zal tot alles bereid zijn om te voorkomen dat hij aan tafel eindigt met de enge man die zomaar beschuldigingen rondstrooit van verkiezingsfraude.
NS-topman Wouter Koolmees brengt alle opties de komende week praktisch in kaart, hij heeft er veel zin in, politiek als wissels die moeten worden omgezet. Devaluatie van onze democratie, waar het D66 ooit om begonnen is? Jetten noemt dat niet eens meer.
Tegenwoordig zijn andere zaken belangrijk: ‘Woningmarkt, migratie, klimaat en de economie.’ D66 anno 2025 is als een geheel beige interieur op de woonboulevard. Niemand vindt het echt mooi, maar het is voor velen een veilige keuze.
Gelukkig toont Jetten persoonlijk meer kleur en karakter. De man die vrijwel zeker premier zal worden, bedankte na de verkiezingen zijn partner, ‘lieve Nico’, met een bericht op Instagram. Stoer en sympathiek, want niet veel aankomende regeringsleiders zijn openlijk homo.
In veel landen is het dramatisch gesteld met lhbti-rechten. Van een verboden Pride in Boedapest, slechts één dag rijden hiervandaan, tot homo’s en transgenders die worden verkracht, gemarteld en vermoord in landen als Irak. Europese diplomaten hijsen weleens een regenboogvlag, maar dat werkt vooral averechts.
Wanneer Jetten als Dutch Prime Minister een werkbezoek zou brengen aan zulke oorden, geeft hij bijna als vanzelf een boodschap af die niet mis is. Dankzij Nico wordt hij een exporteur van mensenrechten zonder dat hij openlijk kritiek hoeft te geven.
Als hij thuis in Den Haag al onderhandelend en verkennend maar niet verdwijnt in wat zijn partijgenoten in 1966 omschreven als ‘één grote bewaasde gelijkvormigheid’.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant