Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Op verjaardagen namen mijn ouders ons gezin weleens mee naar Hotel Polen in de Amsterdamse Kalverstraat. We ‘gebruikten’ daar het diner aan een wit gedekte tafel. Dat was niet alleen een feest vanwege de bourgeois-aankleding met een volgehangen plafond van schemerlampjes, maar ook vanwege het toetje: de omelet Sibérienne. Die bestaat uit cake, ijs en geklopt ei. Eenmaal had de kok speciaal voor ons zijn best gedaan door het dessert te serveren in de vorm van Hotel Polen. Er verscheen op tafel een bouwwerk, compleet met een gevel van witte chocola. Maar dat was nog niet alles. Het geheel werd overgoten met cognac en aangestoken met een lucifer, waarna het onder onze verbaasde ogen brandend ineenzakte tot een ruïne van koude en warme heerlijkheden. Die avond hebben we het hele Hotel Polen opgegeten – ik kom daar nog op terug.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Deze herinnering komt boven nu D66 de verkiezingen heeft gewonnen en plotseling in het centrum van de macht is komen te staan. Aan precies zo’n tafeltje in Hotel Polen is D66 – toen nog D’66 – opgericht. Van de opkomst heb ik als 20-jarige iets meegekregen, want D66 is van origine een journalistenpartij. Oprichter Hans Gruijters (1931-2005) werkte bij het Algemeen Handelsblad. Hij vroeg Hans van Mierlo (1931-2010), die daar ook redacteur was, het lijsttrekkerschap op zich te nemen. Maar ook bij Het Parool, in die tijd nog een invloedrijke krant, was de sympathie voor D66 groot. Een andere D66-oprichter, mr. Erik Visser (1935-1997), was bij Het Parool een collega van mijn vader. Een verlegen man, die een enkele keer bij ons thuis kwam om over politiek te discussiëren. Toen D66 voor het eerst aan de verkiezingen meedeed, verscheen in Het Parool een stemadvies van de hoofdredacteur, waarin een voorkeur voor de PvdA werd uitgesproken, maar waarin ook werd gezegd dat, als je een meer avontuurlijke stem wilde uitbrengen, je ook voor D66 zou kunnen kiezen.
In 1966 kwam D66 in één klap – zo’n verschuiving was toen erg ongebruikelijk – met zeven zetels in de Tweede Kamer.
Sindsdien heb ik nooit anders geweten dan dat D66 een progressieve partij is van links-liberale snit. Zo heeft die partij zichzelf altijd geafficheerd en dat is ook de reden geweest dat ik vaak op ze heb gestemd. Behalve toen ‘kereltje Pechtold’, om met wijlen Jan Blokker te spreken, aan het roer kwam. De verkiezingsuitslagen waren meestal die van hoge toppen en diepe dalen. D66 peilde een keer 38 zetels, maar eindigde ook een keer op 3 zetels. Doorgaans scoort de partij het best als zij uit de oppositie komt en het slechtst als zij heeft meegedraaid in een coalitie van meer rechtse signatuur.
Na de recente verkiezingen staat D66 op een tweesprong: regeren over links met GroenLinks-PvdA, of regeren over rechts met JA21 cum suis. Dat lijkt een keuze uit luxe, maar is in feite een keus uit armoede. GroenLinks-PvdA verkeert in wanorde en de ideeën van JA21 staan haaks op die van D66, er nog van afgezien dat de ervaring leert dat D66 in een rechts kabinet meestal geen vrolijke toekomst tegemoetgaat. Dat zal niet anders zijn sinds de VVD onder Dilan Yesilgöz veel van haar sociaal-cultureel gezicht heeft ingeleverd en erg is gaan lijken op de Britse conservatieven.
Mocht Rob Jetten toch in een rechts kabinet stappen, dan voorspel ik een grote uitloop bij D66, want dat zal nooit de bedoeling van zijn kiezers zijn geweest. Mijn stem kan hij wel missen, maar ik vermoed dat er meer zullen zijn die de partij de rug toekeren. De uitslag is mooi, maar als Jetten zich laat verneuken, eindigt zijn partij als Doodvonnis66 en Doodskist66.
In De Telegraaf heeft Ronald Plasterk uitgerekend dat rechts in de Tweede Kamer een ruime meerderheid heeft. Dat was knap van de professor en ik ben het helemaal met hem eens dat rechts op eenvoudige wijze een coalitie moet kunnen vormen. Een rechts Nederland verdient een rechtse regering, zo simpel is het. Dus laat eerst maar zien.
Daarvoor is nodig dat Jetten de guts heeft om bij de formatie, met de armen over elkaar, het initiatief aan rechts te laten. Om tempo te maken moet hij het voorstel doen om Wilders en Yesilgöz samen tot verkenners te benoemen, of nog liever direct tot informateurs. Diep in hun hart kunnen de VVD en de PVV het samen best rooien. Over dat tienpuntenplan van Wilders waren zij het eigenlijk eens. Plasterk zelf kan als oliemannetje fungeren – misschien zit er voor hem zelfs meer in! Yesilgöz moet misschien even wat wegslikken, maar voor iemand die een dansje maakt omdat zij zetels heeft verloren, kan dat toch geen enkel probleem zijn.
Overigens ging Hotel Polen in 1997 werkelijk in vlammen op. Daarbij vielen 33 doden. Laat D66 gewaarschuwd zijn.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.