Esmah Lahlah, de nummer 2 op de kieslijst van GroenLinks-PvdA, solliciteerde dit jaar minimaal tweemaal voor een burgemeesterspost. Beide keren werd er gelekt uit de vertrouwelijke procedure. Wie kunnen dat hebben gedaan en welke straf staat daarop?
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
Waar wilde Esmah Lahlah burgemeester worden?
In Tilburg en in Delft. Dat eerste werd net voor verkiezingen bekend, het tweede bleek maandag toen het AD erover publiceerde. Beide keren riep het nieuws de vraag op of Lahlah, die bij de verkiezingen achter GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans op de tweede plek stond, wel zin heeft om opnieuw in de Tweede Kamer te komen.
Die twijfel werd versterkt doordat Lahlah, die bij de verkiezingen in 2023 met veel enthousiasme werd gepresenteerd, de afgelopen twee jaar weinig zichtbaar was in de Kamer. Ook tijdens de verkiezingscampagne trad ze nauwelijks naar voren.
In Delft solliciteerde Lahlah nog voor de val van het kabinet-Schoof, toen ze ruim een jaar Kamerlid was. De vacature werd op 24 februari opengesteld en op 5 juni besloot de gemeenteraad dat Alexander Pechtold de nieuwe burgemeester zou worden.
De sollicitatie in Tilburg, waar Lahlah eerder gemeenteraadslid en wethouder was, is qua timing opvallender. Die dateert namelijk van na de val van het kabinet. Volgens het Brabants Dagblad stuurde Lahlah op 3 juli een sollicitatiebrief. In diezelfde periode stelde ze zich ook opnieuw kandidaat voor de Tweede Kamer. Eind augustus kreeg ze, net als in 2023, de tweede plek op de lijst toebedeeld. Ze had haar partij niet ingelicht over de sollicitatie, erkende ze later op X. ‘Dat had ik anders moeten doen.’
De sollicitatieprocedure voor burgemeesters is toch vertrouwelijk?
Jazeker. En wie betrapt wordt op lekken, kan worden vervolgd wegens schending van het ambtsgeheim. Daarop staat een gevangenisstraf van maximaal 1 jaar of een geldboete van 25.750 euro.
De gemeente Tilburg en de provincie Noord-Brabant hebben dan ook aangifte gedaan na het lek uit de procedure. De commissaris van de Koning in de provincie, Ina Adema, noemde het lekken ‘moreel verwerpelijk’. Haar Zuid-Hollandse collega Wouter Kolff, betrokken bij de procedure in Delft, zegt zich desgevraagd nog te beraden op ‘eventuele verdere stappen’. Hij stelt dat burgemeestersprocedures ‘met goede redenen’ onder de geheimhouding vallen.
Wie kan er hebben gelekt?
Dat is gissen, want bij de vertrouwelijke zoektocht naar een burgemeester zijn toch nog aardig wat mensen betrokken. Nadat de gemeenteraad een profielschets heeft opgesteld, solliciteren geïnteresseerden bij de commissaris van de Koning. Die voert gesprekken met de sollicitanten en maakt een voorselectie, daarbij ondersteund door ‘een zeer beperkte kring van medewerkers’, aldus een woordvoerder van de provincie Zuid-Holland.
Die voorselectie wordt besproken met de vertrouwenscommissie, die bestaat uit vijf leden van de gemeenteraad. Deze commissie, bijgestaan door de raadsgriffier en geadviseerd door een wethouder en de gemeentesecretaris, voert sollicitatiegesprekken met de kandidaten en kiest er twee uit die aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In een besloten vergadering spreekt de raad vervolgens een voorkeur uit. De naam van de andere kandidaat blijft geheim, maar is vanzelfsprekend wel bekend bij alle raadsleden. In Delft zijn dat er 39, in Tilburg 45.
Wordt er weleens een dader gepakt?
Die kans is niet zo groot, maar het gebeurt wel. Zo veroordeelde de rechter in 2019 een gemeenteraadslid en een wethouder uit Den Bosch tot taakstraffen omdat zij de naam van een burgemeesterskandidaat hadden gelekt.
In 2016 kregen twee VVD’ers uit de gemeente Stichtse Vecht ook een werkstraf, omdat ze een partijgenoot informatie hadden doorgespeeld over de benoemingsprocedure. Ze zouden daarmee de kansen van die kandidaat hebben willen vergroten.
Is Lahlah de enige die in verkiezingstijd op een burgemeesterspost solliciteerde?
In ieder geval één ander kandidaat-Kamerlid had een sollicitatie lopen tijdens de campagne: de 32-jarige Nathanaël Middelkoop. De nummer 4 op de lijst van de SGP hoorde een maand voor de verkiezingen dat hij wordt voorgedragen als burgemeester van Katwijk. Op 20 november krijgt hij de ambtsketen omgehangen, waarmee hij de jongste burgemeester van Nederland wordt. ‘We feliciteren Nathanaël van harte met deze voordracht’, schreef de SGP op de eigen website.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant