Sock war In deze rubriek kijken we naar opvallende beelden in de hedendaagse cultuur, en wat ze te zeggen hebben. Deze week: hoe is de sok, dat ogenschijnlijk saaie stukje stof, tot drager van identiteit geworden?
De opvallende sok is deze herfst terug in de mode.
Op sociale media speelt de sok nu ook een rol in een generatiestrijd tussen Gen Z en millennials.
Waarom leent de sok zich zo goed als expressiemiddel?
Sokken mogen gezien worden. Als je de huidige mode moet geloven in ieder geval. Halverwege het scheenbeen of tot aan de knie, van kant, metallic of shiny sheer. Of van wol, maar dan wel in een pump. Of witte sportsokken in een loafer. Op de Paris Fashion Week, waar de collecties voor 2026 werden getoond, waren sokken overal. En zelfs de Victoria’s Secret Angels droegen tijdens de show vorige maand met trots hoge sokken onder hun lingerie.
Soktrends luisteren nauw. Ze kunnen ontzettend degelijk zijn of juist ontzettend sexy. Ze kunnen je outfit maken of juist breken. En zelfs verklappen bij welke generatie je hoort. Op sociale media is er sinds vorig jaar een sock war gaande tussen Gen Z en millennials, waarbij Gen Z in het kamp van de hoge, zichtbare sokken zit, en millennials in het kamp van de lage enkelsokken of onzichtbare sokken. Op TikTok worden millennials hiervoor in miljoenen posts belachelijk gemaakt en millennial-actrice Jennifer Lawrence werd zelfs nieuws toen ze met enkelsokken de deur uitging.
Sokken zijn blijkbaar belangrijk. Maar waarom? Waarom hechten we zoveel waarde aan dat kleine, ogenschijnlijke saaie lapje stof?
De sok is een manier geworden om kleur te bekennen, in zekere zin zelfs om identiteit uit te dragen. Door de eeuwen heen groeide de sok als expressiemiddel, maar de geschiedenis van de sok, afgeleid van het Latijnse socco – lage schoen – begint gewoon als een lap dierenhaar of wol om de voeten te beschermen. Niks meer, niks minder. Pas in de middeleeuwen, met de komst van zijde en verfijnde breitechnieken, kreeg de kous status. Aan het hof van Elizabeth I kon je als man en vrouw niet zonder geborduurde, gekleurde zijden exemplaren gezien worden.
Vrouw bij haar toilet, omstreeks 1780. Schilder Niklas Lafrensen
Die exclusiviteit verdween in de 18de eeuw met de breimachine en goedkopere stoffen als katoen. De sok werd weer dagelijks gebruiksgoed voor iedereen. Maar juist dat noodzakelijke karakter maakte het ook weer een middel om je te onderscheiden. Want wie besteedt er nu aandacht aan iets zo praktisch als een sok? Alleen wie daar veel tijd, geld en smaak voor had.
De sok was dus zowel exclusief als praktisch. Maar ook preuts én sexy. In de 19de-eeuwse victoriaanse tijd droegen vrouwen lange jurken, hoge halzen en onderrokken. Wie zich een weg wist te banen door onderrok na onderrok kwam uit bij de kous, het laatste obstakel tussen het naakte lijf en de blik van de buitenwereld. Bedoeld om het lichaam te bedekken, maar tegelijkertijd al een glimp daarvan weggevend. De kous onder een rok werd het toppunt van erotiek. Ze accentueerden het been letterlijk en figuurlijk. Omdat ze iets moesten verbergen, lieten ze des te meer zien.
Deze dubbelzinnigheid kenmerkt de sok nog steeds. Bijna iedereen draagt sokken, maar tegelijk is het een kledingstuk van uitersten – afhankelijk van de bedoeling waarmee het gedragen wordt. Witte sokken kunnen zowel het summum van netheid zijn onder schooluniformen maar tegelijkertijd, of juist daardoor, een lustobject. De Japanse fotograaf Sly Moikawa legde dit karakter van de witte sok vast in de serie White Socks (2023). „Witte sokken zijn zo simpel en tegelijkertijd zo transformerend. Ze zitten vol symboliek, en zijn voor iedereen”, zei ze in magazine Dazed.
Modellen van de Victoria’s Secret Fashion Show 2025.
De sok zegt veel met weinig. En juist daarom kon hij vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw steeds meer uitgroeien tot een veilige manier om te experimenteren met identiteit. In de jaren zestig kreeg de sok vrij spel dankzij de minirok en werden kleuren en patronen steeds opvallender. In de jaren tachtig gold: hoe meer sok, hoe beter — meerdere paren over elkaar in pasteltinten, of juist dikke sportsokken met grafische prints passend bij de new wave. En in de jaren negentig in Japan gingen meisjes losse sokken dragen onder hun uniform, als een vorm van rebellie tegen de strikte kledingvoorschriften op school. De loose sock trend werd geboren.
De sok als zelfexpressie voor iedereen werd zo gaandeweg een feit. Inmiddels is er de man in pak die met zijn gekleurde sok het signaal afgeeft dat hij naast netjes ook lekker excentriek kan zijn. Of de enigszins saaie veertigplusser die met avocado’s op zijn sokken hoopt te laten zien dat er met hem heus ook wat te lachen valt.
De sok bevindt zich letterlijk en figuurlijk op het randje en leent zich daarom zo goed voor expressie. Tussen been en voet, tussen huid en wereld, tussen bedekken of accentueren, tussen wat privé is en wat je blootlegt. Door een sok te kiezen, kan je tonen waar je staat, of waar je tussenin beweegt. Wie nadenkt over zijn sok, denkt na over zichzelf.
De sokkenstrijd tussen millennials en Gen Z gaat dan ook niet alleen over mode, maar ook over identiteit. De enkelsok en de ‘no-show’ sok zijn millennial sweethearts. Ze leiden niet af van de outfit, zijn praktisch en veelzijdig en passen daarom goed bij een generatie die houdt van minimalisme en functionaliteit en opgroeide in een tijd van clean silhouetten en sportieve looks. Voor millennials is het niet de sok die moet verbergen, maar die verborgen moet worden. Gen Z daarentegen wordt vaak omschreven als een generatie die zichzelf graag laat zien. En dus ook haar sokken. Hoog opgetrokken over een legging, in een pump, of zelfs in slippers of sandalen. Deze generatie speelt met fashion faux pas en met alles wat een sok is en kan zijn.
En er staat alweer een nieuwe sokkentrend voor de deur. Schoenovertrekken als sok die verdacht veel weghebben van enkelsokken, gezien bij de 2026-collectie van Versace. „Enkelsokken en ‘no-show’ sokken zijn al lang door het Gen Z-consortium tot ‘niet cool’ verklaard. Maar Vitale [ontwerper van Versace] zou iedereen wel eens kunnen dwingen om dat te heroverwegen”, schrijft modejournalist Laia Garcia-Furtado in Vogue. We gaan het zien (of niet).
Roze sokken bij de Paris Fashion week 2025.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC