Muziektheater Actrice Sarah Janneh maakte de muziektheatervoorstelling ‘Brabo Leone’, over haar biculturele achtergrond met een Brabantse moeder en een vader uit Sierra Leone. „De voorstelling heeft me geleerd dieper in gesprek te gaan met mijn familie.”
Actrice en zangeres Sarah Janneh.
‘Vier jaar geleden zat ik nog potdicht. Ik was hard en cynisch en ik liet niks dichtbij komen. Door in therapie te gaan en een reis naar Sierra Leone te maken heb ik mijn verdriet, de pijn en alle trauma aangekeken. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik nu met zachtere ogen naar mezelf en het verhaal van mijn vader kijk.”
De première van Brabo Leone nadert. Bij De Machinefabriek in Groningen, haar thuisbasis als vast ensemblelid van theatergezelschap NITE, bereidt actrice Sarah Janneh (31) zich voor op haar eerste solovoorstelling. Vanaf 8 november deelt Janneh met het publiek waar ze de afgelopen twee jaar intensief aan werkte: een muziektheatervoorstelling over haar levensreis, haar biculturele achtergrond en de ingewikkelde band met haar vader, die vier jaar geleden overleed. Op het podium vertelt ze haar verhaal aan de hand van liedjes met haar band en een mix van humoristische, emotionele en indringende monologen.
Sarah Janneh groeide op in het Brabantse Oisterwijk bij haar moeder. Haar vader, die vlak voor de burgeroorlog in Sierra Leone naar Nederland vluchtte „was er eigenlijk nooit”, vertelt ze twee weken voor de première in Groningen. Haar ouders ontmoetten elkaar op het asielzoekerscentrum in Oisterwijk, waar haar vader verbleef en haar moeder als vrijwilliger werkte. Hij had een moeilijke tijd in Nederland, hij ervaarde veel discriminatie. Gepaard aan zijn oorlogstrauma bouwden de psychische klachten zich op en belandde hij in psychoses.
Jarenlang had Janneh geen contact met haar vader, tot ze hem aan zijn ziektebed bezocht, vlak voordat hij terugkeerde naar Sierra Leone om daar te overlijden. Bij het afscheid zong ze een liedje van Bob Marley voor hem, zijn grote idool. „Muziek verbond ons. Mijn vader kende de muziek van Bob Marley van A tot Z. Als ik Bob Marley hoor, denk ik aan mijn vader.”
Na haar opleidingen aan het Conservatorium Tilburg en de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie speelde Janneh uiteenlopende rollen op toneel en op televisie, onder meer voor Het Klokhuis, Tropenjaren, Anne+ en Soof3. Voor haar rol in Fiddler on the Roof werd ze genomineerd voor een Dutch Musical Award. Met haar zangtalent daarbovenop riep de Volkskrant haar uit tot een van de acteertalenten van 2025.
Sarah Janneh speelt de solovoorstelling ‘Brabo Leone’.
Toen Janneh in 2023 als eerste afviel bij Wie is de Mol?, dat zich dat jaar afspeelde in Zuid-Afrika, begon haar avontuur „pas echt”: „Ik was nog nooit op het Afrikaanse continent geweest. Ik werd omringd door veel meer zwarte mensen dan witte mensen en voor het eerst was ik niet in de minderheid: crazy.”
Tijdens de drie weken in het afvallershotel trok ze vaak de stad in en bezocht ze muzikale plekken. In een pianobar zong ze het jazz- en operanummer Summertime uit Porgy & Bess. „Dit klinkt super spiritueel, maar alles viel toen op zijn plek. Ik voelde me verbonden met mijn vader, ik was in Afrika en ik zong weer, iets wat ik lang had weggeduwd. Terug in Nederland zei ik tegen mijn baas [Guy Weizman, artistiek leider van NITE]: ik moet nu gaan zingen, mijn eigen muziek maken en dichter bij mijn vader en mezelf komen. Hij vond het goed en zo ontstond het idee voor de voorstelling.”
„Ik kan natuurlijk geen voorstelling maken die Brabo Leone heet en nog nooit in Sierra Leone zijn geweest. Het idee ontstond al snel dat de voorstelling over mijn biculturaliteit moest gaan. Als mensen mij zien, zullen ze niet denken: oh, die komt uit Oisterwijk. Ik ben te zwart bij de witte mensen en te wit bij de zwarte mensen. Ik wilde op zoek naar een thuis. Voorheen zocht ik vaak een thuis door vluchtig aan iets vast te houden: mannen, veel drinken, drugs. Ook wilde ik een reden hebben om het graf van mijn vader in Sierra Leone te bezoeken, dat werd deze voorstelling en mijn productieteam ging mee.”
„Ik vroeg een dag voordat we naar het dorp gingen aan mijn oom of mijn vader nog iets over mij had gezegd op zijn ziektebed. Hij zei van niet, waardoor ik me enorm afgewezen voelde en veranderde in een opstandige puber. Ik huilde op mijn hotelkamer en smeekte mijn moeder, die gewoon in Nederland zat, om mij op te halen. Dat kon natuurlijk niet, dus stapte ik de dag erna in de auto naar het dorp. Ik was kwaad en ik had geen zin meer. Maar toen we de hoek om reden zag ik allemaal banners en T-shirts met mijn gezicht en ‘welcome home’ erop. Honderden dorpsbewoners schreeuwden me welkom en er kwam opeens een bak liefde op me af. Ik voelde me gezien, ze verwelkomden me alsof ik al die tijd al daar hoorde te zijn, terwijl we elkaar nog nooit hadden gezien.”
„Bij het huis waar mijn vader zijn laatste dagen had doorgebracht kwamen kinderen voor mij optreden. Ze zongen en er werd de hele dag muziek gemaakt. Mijn tantes hadden drie dagen in de keuken gestaan, er was heel veel eten. Er kwam een imam, mijn vader was moslim, om een ritueel uit te voeren zodat ik naar het graf mocht. We gingen ernaartoe en toen stond ik daar opeens.”
„Vier jaar lang was zijn graf voor mij een foto op Whatsapp. Ik moest heel hard huilen. Het was een mooi graf. Ik vroeg of ik even alleen kon zijn. Toen mijn team en oom weg waren, wist ik eigenlijk ook niet wat ik moest doen, dus toen ben ik maar gaan praten. Dan komt het moment dat je weer afscheid moet nemen van het graf. Ik dacht: wanneer kom ik hier weer terug? Hoe wordt het dan, zo’n groots welkom is natuurlijk maar voor één keer. Ik vond het ingewikkeld om weg te gaan, het voelde hetzelfde als toen ik afscheid van hem moest nemen in Nederland.”
„Mijn vader had zware psychische klachten, maar mijn familie in Sierra Leone zei alleen dat hij af en toe in de war was. Ik wil het beeld dat zij van hem hebben niet veranderen, ik wilde daar met respect zijn. Mijn oom zei bij het graf wel dat het veel moed en kracht vergde van mij om daar te staan. Dat voelde alsof hij het wel snapte. Ik zag mijn vader met nieuwe, zachtere ogen door hun liefde voor hem. Hij was geen slechte man, ik haatte hem ook niet, we hadden gewoon een moeilijke band. Er zijn dagen dat ik terugval. Liefde, mannen, ik vind het maar ingewikkeld en ik vertrouw eigenlijk niemand. Het cynische en harde kan snel terugkomen, maar dat wordt ook steeds minder en zachter. Dus ja, het was het reisje wel, hoor.”
„De show is compleet omdat ik in Sierra Leone ben geweest. Ik ben het verhaal helemaal aangegaan en daar ben ik trots op. Het heeft me geleerd hoe erg je in evenwicht moet of kan zijn als je verschillende afkomsten hebt. En die muziek daar, dat is niet normaal! Ik heb daar de helft van de liedjes uit mijn voorstelling gemaakt. Ik had alle muzikanten van daar het liefst willen meenemen.”
„In Brabant praten we niet zo makkelijk, het is gewoon wat het is. De voorstelling heeft me geleerd dieper in gesprek te gaan met mijn moeder en familie. Mijn moeder is een rode draad door mijn verhaal. Het was ook zwaar voor haar, ze had een kleintje om voor te zorgen terwijl mijn vader er niet was: of hij zat in een psychose, of hij was stoned. Mijn moeder is en was er altijd. Tijdens het maakproces voelde ik dat ik haar een beetje voor lief neem. Het is vanzelfsprekend voor mij dat ze er is. Ik was meer bezig met medelijden voor mijn vader dan voor mijn moeder. Zij verdient alle credits voor haar onvoorwaardelijke liefde. Ik wil veel meer waardering voor haar uitspreken, ook met deze voorstelling.”
„Ze is nooit in Sierra Leone geweest en in de show vertel ik ook een deel van haar verhaal. Over hoe ze mijn vader heeft ontmoet, over hoe ik ben opgevoed. Dat gaat natuurlijk ook raar voor haar zijn, ik vertel het verhaal dat zij zo lang heeft weggestopt. Andersom is het voor haar interessant om een kijkje in mijn hoofd te krijgen. Na het lezen van mijn interview met de Volkskrant zei ze: ik heb nooit geweten dat je het allemaal zo hebt beleefd. Daar hebben wij het nooit zo diep over, dat ligt niet alleen aan haar, maar ook aan mij.”
„Dat was heel spannend. Ik was bang dat het te persoonlijk zou zijn en dat mensen zouden denken: wat moet ik hiermee? Maar de thema’s zijn universeel en persoonlijk tegelijk: rouw, liefde, gemis, het resoneert bij anderen. Iedereen haalt eruit wat voor diegene belangrijk is.”
„Ik hoop dat we samen over shitzooi kunnen praten, dat mensen zien dat iedereen maar wat doet. Tijdens de reis sprak ik een jongen en ik vertelde hem dat ik me vaak verloren voel. Hij zei: ‘je denkt dat je de enige bent, maar iedereen voelt zich verloren.’ Ik hoop dat de voorstelling laat zien dat niemand het leven heeft uitgevonden of uitgespeeld. We lopen allemaal met ons eigen rugzakje. Als we dat delen met elkaar, iets wat ik nu ook heb geleerd, dan voel je dat iedereen dat heeft.”
„Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik moet kiezen: ben ik zwart? Ben ik wit? Ben ik zangeres? Of ben ik actrice? Ik heb geen zin meer om te kiezen. Ik wil alles zijn en omarmen dat het allemaal in me zit. Ik ben gewoon Brabo Leone. Ik ben niet het één of het ander, niet of-of, maar en-en.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC