De wereld slaagt er nog altijd bij lange na niet in zijn belofte om de opwarming van de aarde te beperken tot hoogstens 2 graden na te komen. Naar verwachting is de aarde eind deze eeuw 2,3 tot 2,5 graden warmer.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat blijkt uit het nieuwe broeikasgasrapport van het VN-milieuprogramma het Unep. Dat Emissions Gap Report, onder meer geschreven door onderzoekers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), peilt ieder jaar wat het internationale klimaatbeleid zoal oplevert.
Pikant: de Verenigde Staten zetten het Unep onder druk om de uitkomsten van het klimaatrapport dit jaar aan te passen, zo kwam aan het licht op een persbijeenkomst in Den Haag. De VS wilden dat het Unep alle berekeningen waarin Amerika voorkomt, zou schrappen. Het Unep weigerde dat.
In het nieuwe rapport staan de VS er niet goed op. Nu het land onder Donald Trump zijn klimaatbeloftes aan de VN officieel heeft opgezegd, zal dat al snel enkele miljarden tonnen broeikasgassen aan uitstoot méér opleveren, becijfert het Unep. Omgerekend komt dat neer op ongeveer een tiende graad aan wereldwijde klimaatopwarming eind deze eeuw erbij. Een fractie, die op lokaal niveau echter merkbaar verschil kan maken, stellen klimaatonderzoekers.
Het wereldklimaat is momenteel gemiddeld zo’n 1,3 graden warmer dan vóór de industriële revolutie (eerdere historische warme periodes, zoals bijvoorbeeld op Groenland, waren regionaal). Dat moet ‘ruim onder’ de 2 graden blijven, een grens waarboven het risico op onomkeerbare en ‘rampzalige’ gevolgen toeneemt, en liefst onder de 1,5 graad, zo sprak de wereld destijds af.
Maar bij huidig beleid zouden we uitkomen op 2,8 graden eind deze eeuw. Als alle landen zich aan hun beloftes houden, wordt dat rond de 2,4 graden. Dat is overigens wél een verbetering ten opzichte van vorig jaar, toen de Unep nog verwachtte uit te komen op 2,6 tot 2,8 graden in 2100. Deels komt dat doordat diverse landen hun klimaatbeloftes hebben aangescherpt, maar deels ook gewoon door nauwkeurigere berekeningen.
Met het beperken van de werelduitstoot wil het intussen maar niet vlotten. Vorig jaar kwam er omgerekend naar CO2 opnieuw 57,7 miljard ton aan broeikasgassen bij. Dat is een toename van 2,3 procent ten opzichte van 2023, en ‘zorgwekkend’, zegt Michel den Elzen, PBL-onderzoeker en auteur van het Unep-rapport. De broeikasgasuitstoot steeg in de jaren 2010 minder hard, met zo’n 0,6 procent per jaar. Grootste boosdoener van de toename van vorig jaar is overigens niet zozeer verbranding van steenkool en olie, maar vooral ontbossing en ander landgebruik, analyseert het Unep.
‘Structureel is er simpelweg onvoldoende vooruitgang’, aldus senioronderzoeker Detlef van Vuuren (PBL, Universiteit Utrecht). ‘De laatste jaren moeten we meer vechten tegen allerlei politieke weerstand.’ Dat geldt ook in de EU, lang voortrekker van het wereldwijde klimaatbeleid. ‘Ook in de EU is er discussie of we die rol wel willen blijven vervullen.’
Toch ziet Den Elzen ook sprankjes hoop. Eén daarvan is dat de prognose voor de opwarming komende weken misschien nog iets daalt, omdat ook Indonesië en Zuid-Afrika afgelopen week nieuwe klimaatbeloftes hebben ingediend. Die zijn nog niet doorgerekend.
Hoopvol is men ook over China, de grootste uitstoter van broeikasgassen ter wereld. Dat land verduurzaamt zo snel, dat de uitstoot er mogelijk dit jaar al ‘piekt’, waarna een afname volgt, van ieder jaar zo’n 0,3 tot 1,4 miljard ton minder, berekent het PBL. ‘En als China piekt, piekt de wereld’, denkt Van Vuuren.
Maar in de G20 van geïndustrialiseerde landen behoort China wel tot een minderheid van slechts zeven deelnemers die op koers liggen om hun klimaatdoelen te halen. Daaronder ook de EU. Vooral de VS, Groot-Brittannië en Brazilië lijken hun beloftes bij lange na niet te gaan halen.
Terwijl scherp klimaatbeleid ‘gewoon rationeel’ is, benadrukt Van Vuuren. ‘Als je de hoeveelheid schade die we door klimaatverandering kunnen verwachten vergelijkt met de kosten van het voorkomen ervan, is klimaatbeleid gewoon voordelig.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant