Drinkwater De afgelopen dagen volgde Corine Nijenhuis de berichtgeving rondom het besmette drinkwater in Utrecht en merkte: van slecht nieuws kan men ook goed nieuws maken.
Kun je van slecht nieuws goed nieuws maken? Soms. Al kan het even duren voordat die omkering plaats vindt. Dan moet het nieuws eerst door de grillige pijpleiding van verschillende emoties om bij een positieve eindbestemming te komen. Een boeiend proces dat me de afgelopen dagen overkwam.
Corine Nijenhuis is auteur van literaire non-fictie en historische romans. De strijd tussen mens- en natuurkracht is een terugkerend thema in haar werk.
Eerst het slechte nieuws: in de regio Utrecht is het drinkwater besmet. De enterokokkenbacterie werd vrijdagnacht ontdekt in een drinkwateropslag. Overigens is dat, behalve slecht, ook goed nieuws: dat een bacterie in drinkwater zo rap ontdekt wordt. Eveneens positief: deze bacterie is niet gevaarlijk voor een gezond mens – hij leeft zelfs, op natuurlijke wijze, in onze eigen darmflora.
Maar we zijn nog bij het slechte nieuws. Besmet drinkwater. Hoe dat komt? Verantwoordelijk drinkwaterbedrijf Vitens doet er nog onderzoek naar, maar vertelt vast dat problemen eerder bij de opslag of distributie van het kraanwater optreden dan bij de productie ervan. Omdat in Nederland geen chloor aan drinkwater wordt toegevoegd, wordt er extra goed gezuiverd en gecontroleerd. Een besmetting door een dood diertje in een drinkwaterkelder, of tijdens werkzaamheden aan het 120.000 kilometer lange leidingnet wordt snel opgemerkt.
Desondanks is de boosdoener in het systeem gekomen. Wat te doen? Dat is gelukkig simpel: koken, dat kraanwater. Drie minuten, in een pan. Omdat gezondheid belangrijk is en de medemens soms hulp behoeft, is er een speciale site van Vitens. Die legt uit dat koken afdoende is en het dus niet nodig is om flessenwater te drinken. Sterker: Vitens verzoekt de waterflessen niet te kopen, dan blijven ze beschikbaar voor wie het kraanwater niet koken kán.
Helaas is dat verzoek aan dovemansoren gericht. Drie minuten kooktijd (vooruit dan; iets meer, het water moet ook nog afkoelen) is teveel gevraagd van menig gezonde Hollander. Die stond op zaterdag al vóór de opening van de supermarkt klaar om het aanwezige aanbod flessenwater op te kopen. Sommige nog in pyjama, angstig om mis te grijpen.
Waarom niet koken? „Zo’n gedoe”, vonden veel klanten. Vergeleken met het losdraaien van een flessendop hebben zij gelijk. Vergeleken met wachttijd in pyjama voor een gesloten supermarkt dan weer niet. Albert Heijn intussen roept op „de rust te behouden” en niet teveel flessen in te slaan. Al doet de supermarkt „er alles aan” zo snel mogelijk nieuw flessenwater in de schappen te krijgen. De kassa draait overuren.
Een fles bronwater kost gemiddeld rond 1 euro. Best duur maar blijkbaar beter dan moeten wachten tot het water kookt. Gezond drinkwater mag de Hollander wat kosten. Die constatering roept vragen op. Zal de flessenwaterkoper net zo makkelijk zijn/haar auto wassen, zijn/haar hond douchen, zijn/haar laarzen afspoelen, zijn/haar gazon sproeien, wanneer kraanwater even duur zou zijn als flessenwater? En hoe verhoudt de kwetsbare medemens zich ten opzichte van de huisdieren wanneer het om het recht op hamsteren van flessenwater gaat? Heeft een geliefde hond of een gekoesterde papegaai meer recht op gekoeld bronwater dan een allenige bejaarde? Gaat er eigenlijk iemand over de verdeling van karige levensbehoeftes?
Een vraag die ik vrees is wie verantwoordelijk gesteld kan worden voor deze drinkwater-kwestie. Nu al klinkt kritiek op de communicatie van Vitens: niet al hun watergebruikers zijn gewaarschuwd voor de besmetting. Dat is logisch wanneer je weet dat sommige klanten zich überhaupt nooit hebben aangemeld, of aangaven geen mail van het bedrijf te willen ontvangen.
Eigen verantwoordelijkheid zou je denken. Maar Vitens dekt zich vast in. Aan de vraag of een quooker afdoende is voor het ontsmetten van hun water, wil het de handen niet branden: vraag maar aan de leverancier van de waterkoker. Ook zegt het waterbedrijf geen flessenwater te hoeven leveren. Het levert immers naar behoren drinkwater. Alleen niet voor direct gebruik, maar na drie minuten koken.
Spreekt Vitens alleen uit bezorgdheid voor zijn cliënten of speelt er nog iets mee?
Wie niet aan verantwoordelijkheid voldoet kan tegenwoordig een claim verwachten van rechthebbenden. Blijkbaar vinden wij Hollanders schoon drinkwater een recht. Dat er aan rechten ook plichten zitten, daar wordt nogal eens aan voorbij gegaan.
Intussen stapelen de consequenties van de drinkwaterbesmetting zich op. Het duel tussen FC Utrecht en NEC lijdt onder het drinkwaterprobleem; er kunnen geen warme dranken worden geserveerd, de plastic bekers niet worden omgespoeld. Rabobankkantoren in Utrecht vragen personeel om thuis te werken, al gaan de evenementen gewoon door. Met aangepaste catering, dat wel. Bedrijven zoeken naarstig naar alternatieven voor de onbruikbare koffieautomaten, Universiteit Utrecht sommeert studenten zelf koffie mee te brengen, op treinstations is de drank eenvoudigweg niet te krijgen.
Zonder deze ongemakken te willen bagatelliseren vraag ik mij af hoe het gaan zal wanneer deze drinkwaterkwestie groter wordt dan nu het geval is. Als er door vijandige sabotage geen water meer uit de kraan komt bijvoorbeeld, of het water landelijk besmet wordt met een bacterie die ook voor de gezonde mens gevaarlijk is. Wat gebeurt er dan met loyaliteit en solidariteit? En hoeveel aanpassingsvermogen hebben wij eigenlijk nog?
Dit alles klinkt als veel slecht nieuws. Toch is er weldegelijk goed nieuws van te maken. Het incident in Utrecht bewijst dat de intensieve controlesystemen van de waterbedrijven in ons land prima werken. Maar er is nog belangrijker goed nieuws. Wat deze, uiteindelijk beperkt gebleven waterbesmetting vooral oplevert, is het besef hoe afhankelijk wij zijn van ons drinkwater. Hoe gelukkig wij ons mogen prijzen dat het spotgoedkoop en oneindig uit de kraan stroomt. Water dat zo schoon is dat wij het niet hoeven te koken voor gebruik, laat staan in pyjama ervoor te hoeven strijden met een andere Hollander. Laten we het vooral in hoge mate koesteren.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC