Biologie In de Golf van Californië hebben biologen tot twee keer toe gefilmd hoe een groep orka’s jonge witte haaien doodt.
Een jong orka-mannetje bij Wellington, Nieuw Zeeland.
Ze staan bekend als de grootste roofvissen ter wereld ter wereld, geduchte jagers die niets te vrezen hebben: witte haaien. Bíjna niets, want er is (buiten de mens) één andere soort die ze naar het leven staat. Al langer is bekend dat volwassen witte haaien en masse op de vlucht staan voor orka’s – die niet voor niets bekendstaan als killer whales. En sommige orkagroepen blijken zich zelfs specifiek te richten op het bejagen van jonge witte haaien, schrijven Mexicaanse en Amerikaanse biologen nu in Frontiers in Marine Science.
Orka’s jagen groepsgewijs: beroemd zijn bijvoorbeeld beelden van de tandwalvissen die onder water gezamenlijk een ‘luchtbellengordijn’ produceren waarmee ze een school vissen omcirkelen. Verschillende groepen kunnen gespecialiseerd zijn in verschillende prooien en heel eigen technieken ontwikkelen. Dat blijkt ook te gelden voor de nu bestudeerde orka’s in de Golf van Californië. Vanuit de lucht filmden de onderzoekers op twee afzonderlijke momenten hoe in totaal drie jonge witte haaien werden gedood, al is niet geheel duidelijk of het in beide gevallen om dezelfde orka’s ging.
De orka’s draaiden de haaien eerst aan het wateroppervlak op hun rug zodat die geen kant meer uit konden en in een staat raakten van tonische immobiliteit: onvrijwillige bewegingsloosheid door complete spieraanspanning. Dat verstarren is voor veel dieren een laatste redmiddel – door te doen alsof ze al dood zijn kan predatie soms worden vermeden. Maar de orka’s gebruikten de verstarring in hun voordeel: een op-z’n-kophaai is zodanig gedesoriënteerd dat hij niet kan ontsnappen en bovendien niet kan bijten. Vervolgens duwden ze hun prooien onder water. Daar hapten ze de lever eruit, die ze onderling verdeelden. De rest van het karkas werd afgedankt.
Dat orka’s juist voor de lever gaan is geen toeval: die is bijzonder energierijk. Om die reden lijkt het logischer om voor een volwassen witte haai te gaan. Die heeft, met een lengte tot z’n 6,5 meter, immers ook een grotere lever en vormt bovendien een geduchtere concurrent bij de jacht op ándere prooien. Uit eerdere waarnemingen waren dan ook vooral aanvallen op volwassen haaien bekend. Maar het voordeel van de jacht op jongere haaien, met een lengte van ‘slechts’ 2 meter, is dat die minder ervaren zijn en nog niet hebben geleerd om orka’s te vrezen.
Opvallend was dat beide aanvallen in augustus plaatsvonden, alhoewel niet in hetzelfde jaar. Mogelijk, zo speculeren de biologen, is de haaienjacht een seizoensgebonden fenomeen, al kán het zo zijn dat confrontaties tussen orka’s en witte haaien steeds frequenter worden. Door mariene hittegolven en een frequenter optreden van het El Niño-effect verplaatsen de jonge witte haaien zich steeds verder naar het noorden.
Een orka valt een witte haai in de buik aan.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC