De partijleider die nu toenadering zoekt in plaats van blokkades opwerpt, toont écht leiderschap, stelt student Sam Agten. Hij roept de kiezer daarom dringend op om partijleiders, die geen verantwoordelijkheid willen nemen door zich onverzettelijk op te stellen, af te straffen.
De formatie die dinsdag van start gaat, belooft geen kerstwonder te worden. Ondanks zijn winst, heeft Rob Jetten zijn droomcoalitie niet voor het kiezen. De vraag is nu welke partij bereid is een brug te slaan. En stilstand is achteruitgang, zeker als kabinet na kabinet geruime tijd demissionair is.
Daarom is het nu in het landsbelang dat er een stabiel kabinet komt. Nederland verdient niet opnieuw een schoofiaans ruziekabinet. Het enige dat nu nog in de weg staat, is het partijbelang van de VVD en D66. Wie het landsbelang nu vooropzet, toont leiderschap.
Over de auteur
Sam Agten (19) is student politicologie en lid van het CDA.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Wie kan puzzelen, komt al snel tot de conclusie dat de kern van het volgende kabinet zal bestaan uit D66, de VVD en het CDA. De hoofdvraag van deze formatie is wie de smaakmaker mag zijn: GroenLinks-PvdA óf JA21? Rob Jetten is de eerste premierskandidaat sinds Wim Kok die zich op de linkerhelft van het politieke spectrum bevindt. Dit maakt het des te waarschijnlijker dat Jetten deze kans met beide handen wil aangrijpen, zelfs als dit over rechts moet.
D66 zit weliswaar dichtbij het midden op de links-rechtsas, maar de afstand ten aanzien van zijn mogelijke coalitiepartners blijft aanzienlijk. Het is daarom geen verwonderlijke zaak dat Jetten voorzichtig de toenadering tot GroenLinks-PvdA zoekt. Van Dilan Yesilgöz is bekend dat ze niet met GroenLinks-PvdA wil. Haar gedroomde ‘centrumrechtse kabinet’ zou een enorm offer zijn voor D66. Als de VVD de hakken in het zand zet, welke keuze heeft Jetten dan nog over? De VVD óf D66 zal dus in zee moeten gaan met een politieke tegenpool.
De VVD kan nu voor het eigenbelang kiezen door GroenLinks-PvdA definitief te blokkeren. Dat zou ongetwijfeld goed vallen bij de VVD-achterban, maar het is niet in het belang van een gezonde samenwerking. Daarom noem ik dit opportunisme.
De kiezer heeft zich bij deze verkiezingsronde als zeer volatiel bewezen, door massaal naar een andere partij te gaan. Dat geeft partijen wellicht het idee dat er wat te winnen valt bij het mislukken van een formatie. Die volatiliteit in combinatie met een zwakke positie van Yesilgöz binnen de VVD, maakt dat opportunistische machtspolitiek op de loer ligt. Yesilgöz koos eerder om de deur strategisch open te zetten voor de PVV; een enorme strategische fout. Nu danst ze op een dun koord: iedere concessie verzwakt haar eigen positie.
De positie van Jetten binnen zijn partij is sterk. Hierdoor zal het makkelijker zijn voor hem om een brug te slaan. Dat vergt het vermogen om concessies te doen. Als Jetten ervoor kiest om een rechtse constructie bij voorbaat af te wijzen, bemoeilijkt hij het formatieproces. Dat zal hij niet gauw doen. D66 heeft namelijk alles te verliezen bij onderhandelingen die spaak lopen. Als er door stroeve samenwerking niet snel een kabinet komt, zal de kiezer de rekening bij D66 neerleggen.
Als Jetten niet bereid is iets weg te geven, laat hij zien dat hij niet de verbindende premier is die Nederland zoekt. We hebben gezien dat het frame van ‘sabotageclub’ er als zoete koek ingaat bij veel kiezers. Als een mogelijk buitenbeentje in zijn eigen kabinet moet Jetten dit absoluut zien te voorkomen.
Het CDA heeft als middenpartij minder prikkels om anderen te blokkeren. Henri Bontenbal is tot nu toe terughoudend, maar zijn partij is even noodzakelijk als de andere partijen voor een stabiele samenwerking. Als het CDA aandringt op een van de twee opties, zal dit een blokkade van andere partijen delegitimeren.
NSC maakte een verantwoordelijke keuze door het noodrecht tegen te houden. Dit vergde wel de grootst mogelijke electorale opoffering. Hopelijk heeft de kiezer ditmaal meer genade voor de partij die nu de
moeilijke knoop moet doorhakken. Als de politiek alleen makkelijke keuzes zou maken, zou de samenleving op termijn verliezen. Als zowel D66 als de VVD kiezen voor het eigenbelang, dan is een stabiel meerderheidskabinet een fata morgana.
De partijleider die nu toenadering zoekt in plaats van blokkades opwerpt, toont écht leiderschap. Vandaar mijn dringende oproep aan de kiezer: straf het af als een van deze twee geen verantwoordelijkheid wil nemen door zich onverzettelijk op te stellen. Beloon de leider die bruggen bouwt en daarmee het landsbelang boven het partijbelang plaatst. Op deze manier werk je opportunisme niet in de hand.
Als iedereen wil winnen, verliezen we samen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant