Inwoners van New York kunnen vandaag een nieuwkomer als burgemeester kiezen. De Democraat Zohran Mamdani (34) verzet zich openlijk tegen het beleid van president Donald Trump. Dat geeft hem een heldenstatus, blijkt bij een stadionbijeenkomst in Queens.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Het stadion is nog niet eens voor de helft gevuld als het lachende gezicht van Zohran Mamdani op het grote scherm verschijnt. Aanhangers juichen en klappen alsof de burgemeesterskandidaat al op het podium van het Forest Hills Stadium staat, in het stadsdeel Queens. Nog niet zo lang geleden hadden New Yorkers nog nooit van Zohran Mamdani gehoord. Maar nu worden ze al wild van zijn hoofd in pixels.
‘Hij is jong, zit boordevol energie en behoort niet tot de oude klasse’, joelt Sunny Narayan (35), die met een Mamdani-shirt naar het stadion is gekomen. ‘Hij durft verandering te eisen.’
Al wachtend tot hun kandidaat in levenden lijve op het podium verschijnt, zien zijn aanhangers een flitsende beeldencollage van de campagnewandeling die de Democraat de afgelopen maanden door hun stad maakte. Ze zien hem in zijn karakteristieke zwarte pak meezingen met dj’s in clubs in Brooklyn, met mes en vork in de trein een Mexicaanse burrito eten en dansen bij een Jamaicaanse parade. Ze horen hem Spaans praten, iemand in het Arabisch habibi (‘mijn vriend’) noemen en dan weer rappen in de Oegandese taal Luganda. Mamdani behoort, zoals de stad die hij wil leiden, niet tot één bubbel.
Bij de burgemeestersverkiezingen deze dinsdag neemt de 34-jarige Mamdani het op tegen twee 60-plussers die tot voor kort aanzienlijk meer naamsbekendheid genoten in New York. Andrew Cuomo, de oud-gouverneur, is een telg uit een politieke dynastie, met miljardairsvrienden, hij doet mee als onafhankelijke kandidaat, nadat hij de Democratische voorverkiezingen had verloren van Mamdani. Curtis Sliwa is een Republikein die voor de tweede keer meedoet aan deze verkiezing. Volgens de peilingen loopt Mamdani 10 procentpunten voor op Cuomo en zelfs 20 op Sliwa. Maar de race in het altijd onvoorspelbare New York is nog niet gelopen.
Terwijl de zon ondergaat, loopt het stadion vol met Mamdani-aanhangers. Velen dragen een statement op hun T-shirt. Zo zijn er de ‘Onderwijzers voor Zohran’ en de ‘Moeders voor Mamdani’, maar ook de ‘Joden voor Zohran’ en de ‘Hindoes voor Zohran’ – in de zomer stond model en actrice Emily Ratajkowski naast Mamdani in een T-shirt met de tekst ‘Hot Girls voor Zohran’. Tachtigduizend vrijwilligers zijn de afgelopen maanden de straten van New York opgegaan voor Mamdani.
De Democraat, geboren in Oeganda uit Indiase ouders en opgegroeid in het stadsdeel Manhattan, heeft een aardverschuiving veroorzaakt in politiek-New York. Progressieve partijgenoten elders in het land hopen dat hij hetzelfde kan doen in de rest van de Verenigde Staten.
‘Hij brengt mensen bij elkaar’, zegt Jada Watson (32), terwijl ze staat te wachten op Mamdani. De afgelopen maanden ging ze de deuren langs voor de burgemeesterskandidaat. Vijftien jaar terug deed ze dat ook voor de toenmalige presidentskandidaat Barack Obama, op wie ze toen nog niet mocht stemmen. ‘Hij was net zo charismatisch. Als Democraten willen winnen, moeten ze van Mamdani leren.’
Wat maakt zijn kandidatuur zo’n succes? En hoe wordt daar vanuit Washington naar gekeken?
In interviews vertelt Mamdani een bevoorrechte jeugd te hebben gehad, als kind van een Oscarwinnende filmmaker en een hoogleraar antropologie aan Columbia Universiteit. Toch gaat zijn politieke boodschap over het betaalbaar maken van de stad voor mensen die het leven zónder privileges moeten leiden.
Met een gewiekst jong team dringt Mamdani door tot de beeldschermen van de telefoons van kiezers. Ze zien hem in clipjes zij aan zij met stakende fabrieksarbeiders, knuffelen met taxichauffeurs en persconferenties geven voor een ziekenhuis dat failliet dreigt te gaan. Mamdani’s team organiseert voetbalwedstrijden, speurtochten en wandelingen door de stad. In de zomer organiseerden ze zelfs een look-alike contest, waarbij de 25-jarige Devesh Kodnani werd gekroond tot ‘Zohrans tweeling’ en met 75 dollar naar huis ging.
Maar boven alles heeft Mamdani duidelijke plannen voor New York: hij wil de huren bevriezen, bussen gratis maken, kinderopvang gratis maken en de rijken zwaarder belasten. Daarmee bevindt hij zich aan de uiterste linkerflank van zijn partij, in een tijd dat de Democratische leiders juist alles lijken te doen om naar het centrum toe te bewegen.
‘Ik vind het heel goed dat hij het openbaar vervoer wil verbeteren’, zegt Stefan Henry (36). ‘Ik zit in een rolstoel en kan de helft van de stations niet eens bereiken. Zijn team heeft zich sterk gemaakt voor ons.’
De 36-jarige Annie, die net een tweede baby heeft gekregen, zegt dat ze blij is dat Mamdani iets aan de huurverhogingen wil doen. ‘Mijn kinderen kunnen nu nog wel samen op een kamer slapen, maar als we groter willen wonen, moeten we de stad uit.’
Mamdani, die ooit in de New Yorkse hiphopscene meedraaide onder de naam Young Cardamom, is uitgegroeid tot een kandidaat met sterrenstatus. Wanneer hij tijdens een bezoek aan een wijk in Manhattan vrijwilligers tegenkomt van tegenstander Andrew Cuomo, willen ook zij een selfie met hem.
De populariteit van Mamdani, die pas vier jaar in de lokale politiek van de staat New York actief is, komt voor de Democraten op een gevoelig moment. Sinds de Republikein Donald Trump in januari president werd, zijn Democratische kiezers gefrustreerd. Door heel het land klinkt de klacht dat de Democratische partijtop niet hard genoeg optreedt tegen de almaar groeiende macht van een president die zijn land militariseert, op zee wetteloze aanvallen uitvoert, migranten bruut gevangenzet en hint op een ongrondwettelijke derde presidentstermijn. 60 procent van de Democraten snakt naar nieuw leiderschap, blijkt uit een peiling van Reuters-Ipsos.
Dat weet Mamdani. Terwijl zijn tegenstander Cuomo schermt met een degelijke verstandhouding met Trump, belooft Mamdani dat hij hem ‘bij iedere stap zal tegenwerken’, bijvoorbeeld als de president New Yorkers lastigvalt met zijn uitzettingsbeleid.
Tegelijkertijd zegt Mamdani met de president te willen praten over thema’s die voor de Democraat belangrijk zijn. In een recent interview op Fox News richtte de kandidaat zich zelfs direct tot Trump. ‘Hij kijkt misschien wel mee’, glimlachte Mamdani. ‘Ik zal geen burgemeester zijn die u belt om uit de gevangenis te blijven, zoals burgemeester Adams heeft gedaan’, zegt hij kijkend in de camera over de huidige burgermeester van New York. ‘Ik zal een burgemeester zijn die op elk moment bereid is om te praten om de kosten van levensonderhoud te verlagen.’ Het klinkt als een handreiking maar oogt als een provocatie.
Trump, op zijn beurt, heeft Mamdani een ‘honderd procent communistische gek’ genoemd. Trumps partijgenoten suggeren dat Mamdani geen ‘echte’ Amerikaan is en dat hij uitgezet moet kunnen worden. Toen Mamdani eerder dit jaar op huwelijksreis was met zijn vrouw Rama Duwaji, een Syrisch-Amerikaanse grafisch ontwerper die hij vier jaar geleden ontmoette op datingapp Hinge, zei een adviseur van Trump dat ze Mamdani bij terugkeer aan de grens moesten aanhouden.
‘Het is geen toeval dat de krachten waarmee Zohran in deze race te maken heeft, overeenkomen met wat wij op nationaal niveau ervaren’, zegt het populaire Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez in het stadion in Queens. ‘Een autoritair, crimineel presidentschap gevoed door corruptie en onverdraagzaamheid.’
In navolging van Trump zet ook Cuomo zijn tegenkandidaat weg als on-Amerikaans. Cuomo, tot voorkort een partijgenoot, verspreidt beelden waarop Mamdani’s baard voller en donkerder is gemaakt. In een radioprogramma zegt Cuomo dat hij zich zorgen maakt over een mogelijke terreuraanslag in New York terwijl Mamdani burgemeester is. ‘Hij zal juichen’, reageert de conservatieve radiopresentator. ‘Dat is een probleem’, antwoordt Cuomo instemmend.
Een breder gedragen kritiekpunt is Mamdani’s gebrek aan ervaring. De burgemeester van New York geeft leiding aan 300 duizend medewerkers en ziet toe op een budget van 112 miljard dollar (97 miljard euro). Uit onderzoek van de Quinnipiac Universiteit blijkt dat 39 procent van de kiezers denkt dat Mamdani de juiste ervaring heeft, tegen 77 procent die vindt dat Cuomo die heeft.
Toch lijkt dat voor veel kiezers geen dealbreaker.
‘Hij heeft misschien niet alle ervaring’, zegt Annie, die de baby in haar draagzak op en neer beweegt. ‘Maar hij heeft wel de beste ideeën. Ik verwacht niet dat hij ze allemaal kan verwezenlijken, maar wel dat hij het meest van iedereen zijn best ervoor zal doen.’
Terwijl de zon bijna onder is, raakt het stadion in Queens eindelijk vol. Op het podium verschijnen een dominee, een rabbijn en een imam, daarna volgen gouverneur Kathy Hochul en de progressieve Senator Bernie Sanders (84), Mamdani’s inspiratiebron om de politiek in te gaan. ‘Een overwinning hier in New York zal mensen niet alleen in ons land maar overal ter wereld inspiratie geven’, zegt Sanders voordat hij de hoofdact van de avond aankondigt. Tienduizend fans veren op uit hun stoelen en scanderen: ‘Zohran! Zohran! Zohran!’
Dan stormt Mamani eindelijk het podium op, met zijn vuist in de lucht. ‘Goedenavond New York!’, roept hij. Zijn aanhangers gaan harder joelen en klappen, sommigen klimmen op hun stoelen. ‘Wat we hier neergezet hebben, is een beweging’, zegt de kandidaat. ‘Op 4 november bevrijden we onszelf!’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant