is columnist voor de Volkskrant.
Jan Marijnissen, boegbeeld van de SP toen de socialistische partij groot was, aarzelt in de deuropening van zijn huis, hij woont in wat ooit een arbeiderswijk was. Praten met journalisten over de partij doet hij al jaren niet meer, hij wil de deur dichtdoen.
Nee, wacht. Kom binnen. Wil je koffie? Journalisten e-mailen tegenwoordig of pakken de telefoon, maar ik sta op de stoep, dat bevalt hem, hij ziet hier een ‘les’ voor ‘jonge journalisten’: je kunt beter gewoon langsgaan en aanbellen.
Hij gaat voor naar een kamer met een bordje ‘werkplaats’, ‘ik kom uit de metaal, hè’. Hier staat de computer waar de 73-jarige Marijnissen de verkiezingsuitslag volgde: de SP zakt van vijf naar drie zetels. ‘Ver-bij-ste-rend.’
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De uitslag is voor de socialisten de zoveelste dreun in een glijvlucht omlaag naar linkse splinter. In Oss, bakermat van de SP, gaat tegenwoordig de PVV voorop. Hoe anders was het onder Marijnissen, politiek leider tussen 1994 en 2008. Toen ging het ‘alleen maar omhoog’. Zijn hoogtepunt in 2006: 25 zetels in de Tweede Kamer.
De huidige partijleider, Jimmy Dijk uit Groningen, kent hij niet. ‘En hij mij ook niet, denk ik.’ Bij de SP, zijn ‘nalatenschap’, is ‘iets gruwelijk fout gegaan’. Maar hij is niet van kritiek op afstand. ‘Ik heb een ontzettende hekel aan mensen die vertellen hoe het moet als je niet precies weet hoe het zit. Want dan weet je niet aan welke kant van het touw je trekt.’
Buiten op straat struikel je bijna over makelaarsborden en steigers van dakdekkers. Als hier tegenwoordig een ideologie zou zijn, dan is het woningbezit. De SP? Nee, ik stem VVD, zegt een overbuurman van Marijnissen. ‘Dit is van arbeiderswijk een elitewijk geworden’, klinkt het ook.
Aan het einde van de straat zie je de farmaceutische fabriek van Organon. De SP voerde daar vaak actie. In Oss ging de partij de straat op voor alles van speeltuin tot fietsenstalling en van milieu tot gezondheidszorg.
Piet, SP’er van het eerste uur, rijdt langs op zijn scootmobiel. Hij ontmoette Marijnissen, toen ‘worstophanger’ bij een dochter van Unox, in de jaren zeventig van de vorige eeuw bij een fabrieksstaking. ‘We hopen op betere tijden.’
In de hoogtijdagen gingen SP’ers in Oss van huis tot huis, vertelt Riky, daarom ‘leefde’ de partij hier. Ook zij stemde SP. Nu niet meer. ‘De afgelopen weken heb ik nergens SP’ers gezien, terwijl Oss de bron is waar de partij ontstond.’
Petra, ze woont bij Marijnissen om de hoek, ziet de SP als iets moois van vroeger. ‘Ik vind het bij de geschiedenis van Oss horen, het is een prachtig verhaal.’
Op het plaatselijke SP-kantoor hangt nog een verschoten poster van Lilian Marijnissen, dochter van Jan en fractievoorzitter tussen 2017 en 2023. Ze zou de SP ‘de grootste’ maken, maar moest weg omdat de partij verloor bij de ene verkiezing na de andere.
De lokale SP in Oss, eerder met acht zetels de tweede partij in de gemeenteraad, spatte vorig jaar uit elkaar. Voormalig fractievoorzitter Jan Zoll, hij werd zo’n halve eeuw geleden actief bij de SP omdat de partij ‘langs de deuren’ ging, vertelt over de ‘richtingenstrijd’ tussen de ‘harde actiekern met een grote mond’ en raadsleden die meer wilden ‘samenwerken’.
Zoll stuurde een brief over de problemen naar het landelijke partijbestuur. ‘Daar hebben we nooit reactie op gehad.’ In september 2024 volgde de ‘grote uitbarsting’: Zoll en vier andere raadsleden splitsten zich af in een nieuwe partij, Sociaal Sterk Oss. Zoll zal altijd een ‘SP-hart’ houden, maar stemde vorige week GroenLinks-PvdA.
‘Als je de weg omhoog niet kunt vinden, dan wordt het een weg omlaag’, zegt Marijnissen. Hij knutselt graag, met staal kan hij alles maken. Vanachter de computer in zijn werkplaats volgt hij ook het wereldnieuws, dat ‘relativeert’.
a.vanes@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant