Klimaatverandering De verschuiving van klimaatmitigatie naar focus op het menselijke welzijn is gestoeld op een valse tegenstelling, schrijft Behnam Taebi.
St. Elizabeth in Jamaica, waar orkaan Melissa enorme schade aanrichtte.
Aan de vooravond van COP30 publiceert Bill Gates een gevaarlijk misleidend essay, waarin hij aangeeft zijn aandacht en financiële steun te verleggen van klimaatmitigatie, oftewel het reduceren van emissiegassen, naar het menselijke welzijn: armoede- en ziektebestrijding. „Ik laat de temperatuur 0,1 graad stijgen om van malaria af te komen”, zei hij tegen journalisten naar aanleiding van zijn essay. Innovatie pakt het klimaatprobleem al genoeg aan, vindt Gates, waarbij hij wijst naar de gerealiseerde emissiereductie van de afgelopen tien jaar (sinds het akkoord van Parijs in 2015).
Behnam Taebi is hoogleraar Energie- en Klimaatethiek en directeur van het Climate Safety & Security center aan TU Delft. Hij is tevens lid van de Wetenschappelijke Klimaatraad.
Deze redenering slaat de plank mis. Het presenteert een valse tegenstelling tussen klimaatverandering enerzijds en armoede en gezondheid anderzijds. Maar die zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Droogte, overstromingen en weerextremen komen het hardst aan op plaatsen waar de minste bescherming is. Denk aan orkaan Melissa, die afgelopen week door de Cariben raasde en grote schade aanrichtte in onder andere Jamaica en Haïti. Verder beperkt klimaatverandering de toegang tot levensbehoeftes zoals zoet water en daarmee ook voedsel op plaatsen waar beide al schaars zijn. Het leidt ook tot onmiskenbaar grote gezondheidseffecten, evenals een toename van infectieziektes zoals malaria. Klimaatverandering vergroot de ongelijkheid in de wereld; de meest kwetsbare groepen gaan er het snelst op achteruit.
Deze misleidende tegenstelling is overigens helemaal niet nieuw. Afgelopen twintig jaar hebben klimaatsceptici verschillende varianten van deze tegenstelling gepresenteerd. Gates is overigens allesbehalve klimaatontkenner– dat wordt duidelijk in zijn lange memo – maar zijn afgezaagde retoriek komt wel uit die oude doos. ‘Wat maakt een tiende graad meer of minder uit’, dat hebben we al zo vaak gehoord. De gezondheids- en veiligheidseffecten die daarmee gepaard gaan, maken wel degelijk uit.
De beste ideeën over de planetaire verschuivingen in AI, ecologie en geopolitiek
Het blinde vertrouwen dat Gates in innovatie stelt, is overigens opmerkelijk. Innovatie is inderdaad een belangrijke pijler in de strijd tegen klimaatverandering, maar het is geen wondermiddel tegen alle gevolgen ervan. Er bestaat geen innovatie om gletsjers te laten aangroeien, de zeespiegel te laten dalen of de oceanen weer te laten afkoelen. Ondertussen zetten de onomkeerbare gevolgen van klimaatverandering door.
En, innovatie gebeurt niet in het luchtledige; onderzoek en ontwikkeling ten behoeve van innovatie hebben beleid, sturing en financiering nodig. De innovatie die heeft geleid tot kostenreducties in zonne-energie is bijvoorbeeld grotendeels mogelijk gemaakt door overheidsbeleid. Met innovatie bedoelt Gates overigens klimaatadaptatie, noodzakelijke aanpassingen vanwege de klimaatverandering. Maar adaptatie zonder mitigatie, vermindering, is dweilen met de kraan open. Als je minder doet aan mitigatie, draai je de kraan nog verder open en hoop je dat de dweil het goed genoeg doet.
Het blijft koffiedik kijken waarom Gates deze opmerkelijke draai maakt. Volgens sommige analisten heeft het te maken met de politieke werkelijkheid in de VS, waar Gates liever als „pragmatist” dan „alarmist” door het leven gaat. Maar het essay blijft schadelijk, omdat het oogt als een redelijk en onderbouwd betoog.
Feit is dat we de emissie van broeikasgassen sterk moeten blijven verminderen, als we in 2050 netto nul willen halen. En dat willen we, want daarmee zorgen we voor een beter menselijk welzijn en een veilige en rechtvaardige wereld. Er is geen enkele reden om achterover te leunen dan wel de klimaatverandering blindelings aan innovatie over te laten. Zeker niet in tijden waarin fossiele brandstoffen weer worden verheerlijkt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC