Joost Prinsen was de afgelopen vijftig jaar een vaste aanwezigheid, op televisie vooral, het medium waar hij zijn beste rollen, zijn beste ideeën en zijn beste liedjes aan heeft gegeven. Met een voordracht die diep kon raken.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
De op 83-jarige leeftijd overleden acteur, zanger, schrijver en presentator Joost Prinsen was een man die hield van ‘het tragikomische, het klein vertellen van iets heel groots’, zoals hij dat verwoordde in een interview in Volkskrant Magazine in 2021. In een rondgang langs zijn favoriete kunstmomenten prijst hij de Antilliaanse dichter Cola Debrot voor zijn ‘drama in heel beheerste bewoordingen’.
Vanaf zijn doorbraak op de Nederlandse televisie in het begin van de jaren zeventig in het baanbrekende De stratemakeropzeeshow (1972-1974) tot aan het door hem ontwikkelde spelprogramma Met het mes op tafel (1997-2015) was Prinsen een man geboren voor het medium, ingetogen en uitzinnig tegelijk, in zijn eigen woorden ‘dramatisch en beheerst’. En misschien met het geluk van een gouden generatie van tekstschrijvers en een componist als Harry Bannink aan zijn kant, van wie hij een van de beste vertolkers werd.
In 2004 was Prinsen te zien in een documentaire over de in 2003 overleden Willem Wilmink met een voordracht (uit het hoofd en gezeten aan zijn bureau) van Wilminks gedicht Ben Ali Libi, de artiestennaam van de in Sobibor vermoorde goochelaar Michel Velleman.
Zijn stem breekt in het laatste deel van het gedicht: ‘Altijd als ik een schreeuwer zie/met een alternatief voor de democratie/denk ik: jouw paradijs, hoeveel ruimte is daar voor Ben Ali Libi, de goochelaar.’ Het fragment is inmiddels online een eigen leven gaan leidden; vanwege de lading van het gedicht, maar ook vanwege het vermogen tot ontroeren van Prinsen.
Prinsen was een oorlogskind, geboren in 1942 in Vught. Zijn vader was burgemeester van Roosendaal, die overleed toen Joost 9 jaar oud was. Hij groeide op met zijn moeder, vier zussen en een broer en bezocht het Stedelijk Gymnasium van Den Bosch. Zijn diensttijd bood hem een onverwachte weg naar het podium als oprichter van een soldatenrevue. Hij zwaaide af en kwam op de toneelschool in Amsterdam terecht.
De jaren zestig, met rollen bij verschillende gezelschappen en in de musical De kleine parade van Wim Sonneveld, bleken een aanloop naar een televisiecarrière die begon als vaste aangever van Ton van Duinhoven in het populaire sketchprogramma Hadimassa (1967-1972), waar ook Kees van Kooten en Wim de Bie hun eerste televisiewerk deden.
In een interview in Het Parool vertelde Aart Staartjes (1938-2020) hoe hij in zijn zoektocht naar talent voor zijn aanstaande jeugdshow De stratemakeropzeeshow op Prinsen stuitte. ‘Toen zag ik ineens een jongen met een heel rare kop. Toen tekstschrijver Jan Riem de kop van Joost voor het eerst zag, had hij een dag later tien scènes voor ene Erik Engerd klaar.’
De stratemakeropzeeshow, met zijn vaste acteurs-en schrijversgroep, zou voorloper worden van J.J. De Bom voorheen De Kindervriend en, tot op de dag van vandaag, Het klokhuis. Het programma liep voorop in een trend om kinderen serieus te nemen en geen onderwerp uit de weg te gaan met behulp van de beste tekstschrijvers van het land.
Naast klassieke liedjes als het door Wilmink geschreven en door Prinsen prachtig gezongen Frekie (‘Mensen vinden Frekie zielig/Maar dat is hij niet voor mij/Want ik kende nooit een jongen/ die zo blij kon zijn als hij’) sloegen Staartjes c.s. in de brave wereld van de kindertelevisie een anarchistische toon aan. In de cultuuroorlog van zijn tijd werden de makers in De Telegraaf beschuldigd van het beschadigen van de tere kinderziel: ‘Vara leert jeugd schuttingtaal.’
Dat hij een groot deel van zijn carrière voor kinderen zou werken beschouwde hij zelf als een soort toeval: ‘Ik wilde gewoon iets goeds maken en er iets mee verdienen.’ Als quizliefhebber ontwikkelde hij het tot op de dag van vandaag populaire programma Met het mes op tafel, dat het niet zozeer van parate kennis maar vooral van bluf moet hebben. Prinsen, met zijn vele terzijdes en muzikale intermezzo’s, was het tegendeel van de gladde presentator; de uitstraling leek meer alsof de quizmaster de kandidaten voor een gezellige avond bij hem thuis had uitgenodigd.
Hij zou uiteindelijk vierhonderd afleveringen maken, totdat hij in 2015 moest stoppen vanwege ziekte. Televisie bleef altijd trekken. Hij dook op als Johan van Oldenbarnevelt in Welkom in de 80-jarige oorlog (de geschiedenis-afsplitsing van Het klokhuis) en verving op zijn beurt een zieke Herman van der Zandt bij Het mes op tafel.
In 2020 overleed zijn vrouw Emma, met wie hij 46 jaar getrouwd was. Over de intense periode van rouw schreef hij het boek Na Emma. Rond deze tijd kwam hij zijn nieuwe liefde tegen, voormalig nieuwslezer Noraly Beyer. ‘Het kleurt je leven mooier’, zei Prinsen vorig jaar in een dubbelinterview met ‘Noor’ in Volkskrant Magazine over hun late liefde. ‘Nu is elke dag kostbaar’, aldus Beyer. ‘We genieten er dubbel van als we samen zijn.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant