ZAP Grimmig spektakel rond demonstraties verkoopt, schattig dansende ouderen veel minder, zo liet het tv-programma ‘Medialogica’ zien.
Demonstratie van Grootouders voor het Klimaat, in 'Medialogica'
Demonstraties lopen vaak totaal uit de hand, als we de nieuwsprogramma’s mogen geloven, en daarom vindt een deel van de politiek dat het demonstratierecht moet worden ingeperkt. Medialogica (NPO 2) onderzocht of dit ergens op slaat. Nee hoor, het is „feitenvrij geklets”, zo rekende journalist Bart de Koning voor. Er zijn tegenwoordig weliswaar veel meer demonstraties, maar in slechts 3 procent van de gevallen wordt daarin de wet overtreden. En bij slechts één op de duizend demonstraties wordt geweld gebruikt. Klein bier vergeleken bij bijvoorbeeld het wekelijkse voetbalgeweld. Toch pleit niemand voor inperking van het recht om te voetballen.
Waar komt het beeld van de uit de hand lopende protesten vandaan? Dat komt, zo legt Giselle van Cann van NOS Nieuws uit, doordat het journaal alleen interesse heeft als het misgaat. Goed nieuws is geen nieuws. Nieuwsmedia richten zich op wat afwijkt. Als de trein veilig is aangekomen, zo legt de hoofdredacteur uit, dan meldt zij dat niet. Als hij ontspoort, dan haalt hij het Achtuurjournaal.
De klimaatactivisten van Extinction Rebellion weten hoe nieuwsmedia werken en overtreden daarom bewust de wet, zo zeggen ze in Medialogica. Als de politie ze niet zou wegslepen, dan kwamen ze niet in het nieuws. Het programma toont grimmige beelden van brandende politieauto’s, het waterkanon dat water spuit tegen de ruggen van activisten, en zet die beelden af tegen een ontroerende demonstratie van Grootouders voor het Klimaat. Je snapt het meteen: grimmig spektakel verkoopt, schattig dansende ouderen veel minder.
Ook zien we een protest bij het NOS-gebouw. De NOS maakte geen nieuwsitem van deze demonstratie omdat ze te klein was en te ordentelijk verliep. De Telegraaf sprak echter van „gewelddreiging”, het „belagen” van journalisten, en „een spoor van vernielingen”. Onderzoeker Merel Driessen van de Erasmus Universiteit noemt dit de securitisation van activisme. Niet de doelen van demonstraties worden besproken, maar hoe hinderlijk ze zijn, en dat ze de veiligheid zouden bedreigen.
Misschien moet Medialogica eens onderzoeken hoe de televisie verslag deed van de verkiezingen. Ging dat goed? De aandacht was overweldigend, er waren zeer veel debatten. De grotere partijen kregen alle ruimte om hun verhaal over het voetlicht te krijgen.
Maar werd de kiezer voldoende voorgelicht? De nieuwsprogramma’s gaven goed weer waar de politici het over wilden hebben, maar hadden ze hier niet meer tegenin moeten sturen? Wat ik miste is dat presentatoren en gespreksleiders politici tegenspraken als ze onzin verkondigden of haat zaaiden. Wat ik miste is dat ze de echte problemen aankaartten.
Neem nu de opmars van radicaal-rechts, zoals Rosan Smits die beschrijft in haar verontrustende nieuwe boek Dit is fascisme. Die werd op tv nauwelijks benoemd. De PVV verloor weliswaar elf zetels, maar het radicaal-rechtse blok neemt nog steeds één derde van de Kamer in. JA21 maakt kans op regeringsdeelname, voormalig PVV-minister Fleur Agema werd tafeldame bij Pauw & De Wit. Radicaal-rechts werd deze campagne door de televisie steeds verder genormaliseerd. Dat zit al in de benaming. ‘Fascisme’ en ‘extreemrechts’ mochten we al niet meer zeggen, nu raakt ‘radicaal-rechts’ ook uit de gratie. Liever spreekt de tv van ‘conservatief’ of gewoon ‘rechts’.
PVV-leider Wilders werd tijdens de debatten weliswaar stevig aangepakt, maar alleen omdat hij een ruziemaker en een wegloper is. Hij werd nauwelijks op zijn ondemocratische ideeën aangesproken. JA21-leider Eerdmans, die vrijwel hetzelfde gedachtegoed uitdraagt, werd niet lastiggevallen want die gedroeg zich netjes. Meeregeren hoeft Wilders niet eens want andere partijen hebben zijn ideeën overgenomen. Inbeuken op migranten en grondrechten, zoals het demonstratierecht, zijn algemeen geworden. De tv-debatten en de nieuwsprogramma’s gingen daarin mee.
Alle nieuwsprogramma’s? Nee, één bleef dapper weerstand bieden. Nieuwsuur had wederom een serie interviews met lijsttrekkers waarin die werden overhoord over de inconsistenties in hun verkiezingsprogramma’s . Vrijwel alle lijsttrekkers liepen in een uitvoerig geresearchte en zorgvuldig geplande hinderlaag. Of het helpt, is een tweede.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC