Sinds zaterdagochtend moeten meer dan honderdduizend mensen in de regio Utrecht het drinkwater koken omdat het verontreinigd is. Sindsdien vliegen de flessen water de winkel uit. Maar van paniek is geen sprake. ‘We lachten hem een beetje uit omdat hij ging hamsteren.’
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
De gezusters Graafmans zijn al jaren op zoiets voorbereid, en toch komen ze zondagochtend met twee pakken met zes anderhalve literflessen Spa Blauw uit de Jumbo in de Utrechtse Biltstraat gelopen. ‘Dit is voor de gasten’, zegt Eveline, die een budgethotel runt. ‘Die moeten toch hun tanden kunnen poetsen.’
Het is dag twee van de grote Utrechtse waternood. Zaterdagochtend kregen meer dan honderdduizend inwoners in de stad en omliggende gemeenten als Zeist, Maarssen en Bilthoven een sms’je van waterbedrijf Vitens met de waarschuwing dat het drinkwater niet drinkbaar meer was. Bij een controle was in een van de bergingen de enterokokkenbacterie aangetroffen, die normaal vooral in de darmen huist. Ofwel: er was, waarschijnlijk door een dier, in het water gepoept.
Het hoeft niet veel te zijn geweest en de magen van gezonde mensen kunnen dit wel aan, maar Vitens sloeg alarm. Want wie al verzwakt is, kan er flink ziek van worden. Dus, zo luidde de waarschuwing: het water eerst drie minuten koken voor je het drinkt, er eten mee bereidt of er je tanden mee poetst. Het leidde zaterdagochtend tot een run op flessen bronwater in de supermarkten.
Deze zondagochtend staan er een stuk of twaalf mensen met grote tassen te wachten voor de Jumbo, die om 10 uur opengaat. Het is geen rij, er wordt niet gedrongen, ze staan niet ongeduldig tegen het rolluik aangedrukt – het is een vrij onnadrukkelijke manier van wachten, verspreid op de stoep, alsof de mensen willen laten zien dat ze best laconiek met deze crisis omgaan.
Als het luik opengaat, snelt niemand er kruipend of gebukt onderdoor. De mensen pakken een mandje en lopen rustig door de gangpaden naar achteren. De schappen zijn nagenoeg leeg, maar er staat een kar met flessen bronwater. De eerste klant die ze gevonden heeft, tilt er zes uit, en dan nog zes – en geeft die aan een oudere dame die na hem is gekomen.
Het is, op dit moment in elk geval, nog geen zombie-apocalyps.
Om half elf zijn er nog een paar flessen, en een vakkenvuller zegt dat er om twee uur nieuwe bevoorrading wordt verwacht. Maar er is wel degelijk flink ingeslagen. Bij de Albert Heijn, even verderop in de straat, hangen inmiddels briefjes bij de lege schappen: helaas, geen water meer op voorraad, excuses voor het ongemak.
Vitens heeft Utrechters zaterdag, na de toeloop op de flessen, gevraagd om vooral water te koken - in ieder geval tot en met dinsdag - en de flessen te laten aan de mensen die ze echt nodig hebben, omdat ze ergens zijn waar ze geen water kunnen koken. Maar iedereen heeft zo zijn redenen. ‘Zo’n gedoe’, ‘geen tijd voor’, ‘ik houd niet van warm water’.
De twee zussen Graafmans hebben ook een argument: het milieu. ‘We gebruiken zo min mogelijk energie’, zegt Eveline. ‘We hebben een energierekening van 30 euro per maand. Dus koken we liever geen water.’ Dat de flessen misschien meer energie vergen, doet er even niet toe. ‘Het gaat ook om de sport.’
Eigenlijk hebben ze de flessen niet nodig: ze hadden er al heel wat liggen. ‘We hebben in principe altijd voor één jaar levensmiddelen in voorraad’, zegt Anne-Marie (71). ‘Je weet nooit wat er gebeurt. Maar we vullen die voorraad dus zo snel mogelijk weer aan.’
Ooit, lang geleden, maakten ze een stroomstoring mee, waardoor niets het meer deed. Sindsdien doen ze dat wat de overheid nu alle Nederlanders op het hart drukt: vooruit denken. De campagne daarvoor ging toevallig dit weekend van start. Eveline: ‘Wij hebben al vijf jaar een opwindbare radio.’
Er komen drie studenten in korte broeken uit de supermarkt, net klaar met hun hardlooprondje. Een van hen draagt zes flessen. ‘We lachten hem een beetje uit omdat hij ging hamsteren’, zegt David Damen (24). ‘Dus nu hebben we afgesproken dat we ze met z’n drieën verdelen. En ik liep niet zo snel vandaag, misschien heb ik wel te weinig gedronken gisteren.’
Iemand met een T-shirt van de koffieketen Bagels & Beans komt ook de supermarkt uit met zes flessen. Sommige koffiezaakjes zijn zaterdag gestopt met koffie serveren, maar zij kan gewoon door. ‘De flessen zijn voor de thee’, legt een andere medewerkster van de keten uit. ‘Voor de koffie gebruiken we gewoon leidingwater, de espressomachine is heet genoeg.’
Sommige Utrechters klagen dat ze zaterdag geen sms’je hebben gekregen van NLAlert, en dus pas zagen dat het mis wat nadat ze hun eerste kop koffie hadden gedronken. De melding van Vitens is alleen naar de klanten van het waterbedrijf gegaan. Een woordvoerder van de Veiligheidsregio Utrecht, verantwoordelijk voor NLAlert, zegt dat ze expres geen alarm hebben geslagen. ‘We hebben het overwogen, maar dan hadden we midden in de nacht een bericht moeten sturen. We vonden het een te zwaar middel. Daarom hebben we besloten het niet te doen.’
Zondag aan het begin van de middag meldt de afdeling Midden-Nederland van de Landelijke Huisartsen Vereniging aan het Operationeel Kernteam, een ad hoc- crisisteam dat de situatie in de gaten houdt, dat er nog geen extra aanloop is bij Utrechtse huisartsen.
De grootste problemen hebben de ziekenhuizen. Bij het Diakonessenhuis hangt een briefje op de draaideur: geen schoon drinkwater. Voor de patiënten wordt het water gekookt en er wordt er flessenwater geleverd, zegt een woordvoerder. De koffieautomaten doen het niet; bij het restaurantje in de hal staat een grote pan water op een kookplaatje waaruit met een pollepel water voor de thee wordt geschept.
Een medewerker loopt desalniettemin voorbij met een bekertje koffie. ‘Er is voor het personeel een bypass geregeld’, zegt hij. Er staan op de afdelingen grote potten en kannen met oploskoffie klaar. ‘Toch fijn, als je nachtdienst hebt.’
Bij het UMC Utrecht is dat nog niet geregeld. Personeel wordt aangeraden hun eigen water mee te brengen. Een baliemedewerker weet ook dat ze bij de volgende dienst haar eigen oploskoffie meeneemt. ‘Zonder koffie merk je pas hoe veel zin je er in hebt.’
Door de hal loopt Akin Sener (18) met een pak van twaalf flesjes water. Hij is uit Zaandam gekomen om ze bij zijn oma af te leveren, die net geopereerd is. Toch geen vertrouwen in het ziekenhuiswater? ‘Het UMC is een academisch ziekenhuis, ze weten hier heus wel wat ze doen’, zegt hij. ‘Het is meer iets mentaals. We willen niet dat ze zich extra zorgen maakt. Dat ze zeker weet: met mijn water is niets aan de hand. En dat ze weet dat wij voor haar zorgen. Dat is toch een fijn gevoel.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant