is columnist van de Volkskrant.
Demissionair minister Karremans van Economische Zaken heeft een wet uit 1952 afgestoft om te voorkomen dat de ceo van Nexperia de productie en knowhow zou weghalen uit Europa en zou onderbrengen bij een andere onderneming van hem in China.
Dat een wet uit de tijd van de Koude Oorlog is gebruikt, is te billijken: de geopolitieke situatie is nu nog nijpender dan een halve eeuw geleden. Maar of de laagwaardige chips die Nexperia produceert en de wafers die daarvoor nodig zijn ‘essentiële goederen’ zijn en of er sprake is van een ‘noodsituatie’, zoals de Wet beschikbaarheid goederen uit 1952 voorschrijft, is dubieuzer. Maar de betrokken partijen kunnen het besluit aanvechten bij de rechter, die Karremans kan terugfluiten. Zo gaat dat in een rechtsstaat.
In plaats van dat de Chinese eigenaar van Nexperia naar de Nederlandse rechter is gestapt, heeft de Chinese regering een exportverbod uitgevaardigd voor de chips die Nexperia in China produceert. Daardoor werd Karremans niet door de rechter op de vingers getikt, maar door Brussel. Europese autofabrikanten vrezen namelijk een productiestop omdat ze niet voldoende voorraden chips hebben aangelegd.
De laagwaardige chips die Nexperia produceert worden in de hele bevoorradingsketen van de auto-industrie gebruikt, van airbags tot entertainmentsystemen. Er dreigt een herhaling van 2020, toen de tekorten aan microchips tijdens de coronapandemie hele fabrieken lamlegden. Wie denkt dat Europese bedrijven uit die periode lering hebben getrokken, komt bedrogen uit.
De autofabrikanten hebben de afgelopen jaren bitter weinig gedaan om hun toeleveringsketens te beschermen tegen geopolitieke verschuivingen. Nog steeds stoppen ze alle eieren in één mandje, namelijk het Chinese. Dat land produceert meer dan de helft van de laagwaardige chips wereldwijd. De Chinezen hebben productiecapaciteit, snelle levertijden en bovendien zijn de arbeidskosten laag.
Hoewel in de China-strategie van de vorige Duitse regering staat dat bedrijven de geopolitieke risico’s in hun investeringsbeslissingen moeten meewegen en reserves moeten aanleggen voor het geval een geopolitieke crisis uitbreekt, schiet Duitsland bij het eerste het beste geopolitieke akkefietje de auto-industrie weer te hulp door via Brussel druk op Nederland uit te oefenen om de kwestie Nexperia snel op te lossen.
Dat de Duitse regering op die manier de Nederlandse regering ondermijnt, lijkt haar weinig te kunnen schelen. Het kon de Spaanse regering ook niet schelen dat ze de Duitse belangen ondermijnde, toen ze zich vorig jaar uitsprak tegen de invoering van een Europese importheffing op elektrische auto’s uit China. Dat deed Spanje om de eigen export van varkensvlees naar China veilig te stellen.
Frankrijk, dat de uitdrukking ‘strategische autonomie’ nota bene heeft gemunt, verzet zich tegen een Europees handelsverdrag met grondstofrijke landen in Zuid-Amerika (Mercosur) omdat de Franse regering de eigen boeren wil beschermen. Die vrezen concurrentie van de Argentijnse biefstuk. Dat Europa daardoor voor kritieke grondstoffen hopeloos afhankelijk blijft van China, kan Frankrijk niet schelen.
Karremans is natuurlijk geen haar beter. Die had alleen het Nederlandse belang op het oog toen hij Nexperia eind september onder curatele plaatste. Karremans lijkt niet de gevolgen voor de Europese industrie te hebben meegewogen. De minister overlegde van tevoren ook niet met de andere Europese landen – die werden pas achteraf op de hoogte gesteld.
Zo legt de zaak Nexperia de fatale zwakte van de Europese Unie bloot. Het Europese beleid is niet alleen dat van de kleinste gemene deler, maar wordt ook nog eens ondermijnd doordat de individuele lidstaten ieder hun nationale belang najagen. Daar worden de politiek leiders bij de verkiezingen door de kiezers immers op afgerekend.
De Chinese president Xi Jinping voelt dat haarfijn aan. Hij weet als geen ander verdeeldheid te zaaien. Daarom kondigde hij een exportverbod af van de chips die Nexperia in China produceert, wetende dat de Europese auto-industrie niet zonder kan. China schrikt er niet voor terug om met exportrestricties terug te slaan. Zoals een Chinese diplomaat tegen NRC zei: ‘We ageren niet, maar we reageren wel. En snel.’
Gelukkig lijkt niemand in de stemming om het conflict verder te laten escaleren. Maar als de laagwaardige chips van Nexperia de Europese Unie al tot zo’n staat van waanzin kunnen drijven, dan is er iets grondig mis met de Europese architectuur.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant