Amerikaanse politiek Gavin Newsom, de Democratische gouverneur van Californië, is steeds opener over zijn presidentiële ambities. „Hij lijkt de enige potentiële kandidaat die inziet dat er geen campagne meer gevoerd kan worden op de oude manier.”
Gouverneur Gavin Newsom van Californië.
2025 begint dramatisch voor gouverneur Gavin Newsom van Californië. In januari gaan hele wijken van Los Angeles in vlammen op. Duizenden mensen raken hun huis kwijt, er vallen zeker dertig doden. Politieke tegenstanders geven hem er de schuld van dat er geen bluswater uit de brandkranen komt. Volgens Donald Trump, op dat moment nog president-elect, moet „Newscum aftreden„.
Piekerend over het grote Democratische verlies in november 2024 én voorsorterend op zijn toekomst, lanceert hij in maart een eigen podcast. Zijn eerste gast is Charlie Kirk, de later doodgeschoten leider van Trumps conservatieve jeugdbeweging, met wie hij een erg eensgezind gesprek heeft. Newsom geeft Kirk en de Republikeinen onder meer „volledig gelijk” dat het „diep oneerlijk” is als trans vrouwen deelnemen aan vrouwensport. Een mening die hem binnen zijn eigen partij op kritiek komt te staan.
Nu, ruim een half jaar later, heeft Gavin Newsom (58) zich ontpopt tot een van de zichtbaarste, populairste en komende week waarschijnlijk succesvolste Democratische politici in het tweede tijdperk-Trump. Door de president met zijn eigen wapens te bestrijden: de regering tientallen keren voor de rechter te slepen, kiesdistricten partijdig te hertekenen (gerrymandering), online te trollen, non-stop op televisie te zijn – en de grenzen op te zoeken van wat politiek geaccepteerd en mogelijk lijkt.
Aanstaande dinsdag stemt Californië in een door Newsom uitgeroepen referendum over het hertekenen van de Congresdistricten, zodat de staat vijf Democraten meer dan nu al het geval is naar Washington stuurt. „Als we het Huis terugveroveren, eindigt het presidentschap van Trump in feite”, volgens Newsom. Een flinke meerderheid van de kiezers lijkt hem te steunen. Hij haalt zoveel geld op voor de campagne, dat hij aanhangers deze week vroeg te stoppen met doneren. In sommige peilingen wordt Newsom nu de hoogste kans toegedicht om in 2028 de Democratische kandidaat voor het presidentschap te zijn.
Gavin Newsom begin dit jaar met president Trump op het vliegveld van Los Angeles.
Tot voor kort hield hij vol „onder nul interesse” te hebben om een gooi naar het presidentschap te doen, maar sinds kort is hij er opener over. In een CBS-interview erkende hij vorige week dat hij „zou liegen” als hij zou ontkennen er „serieus” mee bezig te zijn. Zodra zijn termijn als gouverneur eind 2026 verloopt, hakt hij de knoop door.
„Hij gaat er ongetwijfeld voor”, zegt Abel Maldonado, Republikeins politicus en voormalig tegenstrever van Newsom in Californië. „Zijn hogere ambities zijn al wel een tijdje duidelijk”, zegt ook politicoloog Dan Schnur, die Newsom volgt sinds hij in de jaren negentig in de gemeenteraad van San Francisco kwam. „Zijn houding is veranderd sinds Trumps tweede regering er zit”, zegt een journaliste in Sacramento die over de gouverneur schrijft – en daarom niet met haar naam in NRC wil speculeren. „Alles hangt af van dit referendum.”
Het is geen verrassing dat Newsoms aspiraties verder strekken dan San Francisco en Sacramento en dat hem goede kansen worden toegedicht. Mensen die hem professioneel kennen, noemen hem „gedreven”, „ontzettend slim” en „een ster in politieke communicatie”. Hij is bovendien „gezegend met de ideale Hollywood-looks voor een president”: lang, slank, met een blinkend wit gebit, naar achter gekamde, grijze haren en een wat schorre stem. Niet onbelangrijk: hij heeft in Hollywood en de techindustrie een enorm netwerk aan geldschieters voor een dure presidentscampagne.
De snelheid en steilheid waarmee Newsoms nationale ster nu rijst, heeft hij aan Trump te danken. Na zijn bemoeienis met de desastreuze natuurbranden, stuurt de president in april de Nationale Garde naar Los Angeles. Reservisten, die normaal worden aangestuurd door gouverneurs, moeten protesten tegen Trumps deportatiebeleid in de kiem smoren, maar wakkeren die juist aan en maken Newsom tot verzetsleider „tegen deze autoritaire handelwijze”.
In de zomer krijgt de gouverneur een echt politiek cadeau uit Washington, met een Texaanse strik erom. De Republikeinen vrezen dat zij, zoals de regerende partij meestal overkomt halverwege een presidentstermijn, bij de Congresverkiezingen van 2026 hun meerderheid in het Huis zullen verliezen. In een poging dat te voorkomen, spoort Trump de Texaanse gouverneur Greg Abbott aan om de kieskaart van die staat in het voordeel van hun partij te hertekenen.
Vrouw demonstreert in juni in Los Angeles tegen de Nationale Garde, ingezet door Trump om protest tegen zijn migratiebeleid te smoren.
Newsom haakt daar meteen op in. Hij wil de districten in Californië ook omkatten, in Democratisch voordeel. „Californië zal niet stilzitten terwijl Trump en zijn Republikeinse schoothondjes de democratie voor onze ogen verscheuren”, zegt hij op een persconferentie. Hij doopt zijn initiatief ‘Wet in reactie op verkiezingsgesjoemel’ en pocht dat kiezers hier, in tegenstelling tot in Texas en inmiddels meer Republikeinse staten, direct over mogen meebeslissen.
Daarmee lijkt hij in eerste instantie een groot risico te nemen, want Californië stemde eerder deze eeuw in twee referenda voor een grondwettelijk verbod op partijdige kaartenmakers, en riep een onafhankelijke commissie in het leven. Maar de gok pakt goed uit, blijkt uit peilingen. De overwegend linkse kiezers zien zich eindelijk bij machte iets te doen om Trump af te remmen. Met Newsom als de enige Democraat die in actie komt, terwijl het Congres verwikkeld is in een uitzichtloze shutdown.
Gouverneur Gavin Newsom kondigt aan dat hij kiesdistricten gaat herindelen ter bevoordeling van de Democraten, en roept inwoners van Californië op dit te steunen. Trump steunde een vergelijkbare maatregel in Texas in het voordeel van de Republikeinen.
Newsom, een succesvolle wijnondernemer met politieke en financiële connecties, kreeg in 1997 een vrijgekomen raadszetel in zijn geboorteplaats San Francisco in de schoot geworpen. Zijn bedrijf had hij kunnen beginnen dankzij oliekapitaal van de Getty-familie, waar zijn vader levenslang bevriend mee was en als jurist voor werkte. De Democratische machtsmakelaar Nancy Pelosi was een aangetrouwde tante. Toch had de Iers-katholieke Newsom geen makkelijke, geprivilegieerde jeugd.
„Er is een vreemde dissonantie in zijn leven”, vertelt de journaliste over Newsom. „Zijn ouders zijn gescheiden toen hij heel jong was en hij werd opgevoed door zijn alleenstaande moeder, die het financieel echt moeilijk had. Bovendien is hij zwaar dyslectisch, waardoor hij moeite heeft met lezen en nog steeds al zijn teksten uit zijn hoofd leert. Maar zijn vader was rechter, een fixer voor de Getty-familie, onderdeel van de politieke klasse van San Francisco.”
Als lokaal politicus kwam hij bekend te staan om zijn beleid voor het bedrijfsleven en tegen dakloosheid. Met die speerpunten werd hij in 2004 verkozen tot burgemeester. Newsom heeft vaak voor de troepen uitgelopen, zegt Dan Schnur, die politicologie doceert op verschillende universiteiten in Californië. „Hij voerde – met enig maar onvoldoende succes – agressief beleid tegen daklozen, wat in het uiterst linkse San Francisco veel lokale Democraten boos maakte. Hij steunde als een van de eerste Amerikaanse politici het huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht, toen Democraten op landelijk niveau dat niet aandurfden. Zij verweten hem dat weerstand hiertegen de conservatieve opkomst in dat presidentiële jaar opstuwde.”
Het privéleven van de mediagenieke Newsom was voer voor de pers. Hij trouwde met Kimberly Guilfoyle, de latere partner van presidentszoon Don jr. en nu ambassadeur in Griekenland. Na hun scheiding had hij een affaire met de vrouw van zijn campagnemanager en goede vriend. Nadat die was uitgekomen, beloofde hij zich te laten behandelen voor zijn alcoholverslaving. Sinds 2008 is het op persoonlijk vlak rustiger. Hij trouwde met documentairemaker Jennifer Siebel, met wie hij inmiddels vier kinderen heeft. Tijdens zijn gouverneurschap was er één grote rel. Terwijl de staat volledig op slot zat tijdens de coronapandemie, werd Newsom in november 2020 gefotografeerd op een feestje met lobbyisten in een chic restaurant.
Oud-president Bill Clinton op een verkiezingsbijeenkomst van Gavin Newsom in 2003, als hij burgemeester van San Francisco wil worden. Rechts Newsoms toenmalige vrouw Kimberly Guilfoyle, die later een relatie kreeg met Donald Trump jr.
De Republikein Maldonado leerde Newsom goed kennen toen hij in 2010 diens – kansloze – tegenstander was in de verkiezing om het vicegouverneurschap. Hij heeft nog altijd een bloedhekel aan Newsom, zo blijkt aan de telefoon. „Hij liet tijdens die campagne al zien hoe hypocriet hij was. Hij had in San Francisco plastic waterflesjes verboden, maar had tijdens een debat met mij een wegwerpflesje water op zijn spreekgestoelte staan.” (Newsom verbood waterflesjes niet, maar tekende als burgemeester een decreet dat ze niet door de stad mochten worden ingekocht.)
Na de vrij nietszeggende functie van vicegouverneur, volgde Newsom in 2019 Arnold Schwarzenegger op als gouverneur. In die rol toonde hij zich linkser dan als burgemeester: hij voerde fanatiek klimaatbeleid, verhoogde het minimumloon, maakte gezondheidszorg en abortus toegankelijker en liet trans vrouwen toe tot vrouwengevangenissen.
Gavin Newsom is op zeker drie punten kwetsbaar als hij president wil worden. Hij heeft op een enkele voorverkiezing na nooit een competitieve verkiezingsstrijd hoeven uitvechten. Daarnaast is Californië niet langer het voorbeeld voor andere staten dat het ooit was. „Ik onderschat hem niet, hij maakt goede kans in een Democratische voorverkiezing”, zegt Maldonado. „Aan de ene kant lijkt het me vreselijk als hij die wint, aan de andere kant hoop ik het. Want in de swing states die de volgende president kiezen, zit helemaal niemand te wachten op de gouverneur van Californië.”
Ten derde lijkt zijn stroming binnen de Democratische Partij, cultureel vrij links maar pro-bedrijfsleven, momenteel minder in schwung dan het economisch populisme waarmee andere gegadigden kiezers uit lagere inkomensklassen denken terug te winnen.
Sinds Trumps winst vorig jaar is Newsom op meerdere culturele en economische onderwerpen gaan schuiven. Hij zwakte recent zijn klimaatbeleid wat af om de energieprijzen te drukken en vetode een wet voor herstelbetalingen aan afstammelingen van slaven. „Zijn politieke medestanders zullen dat pragmatisch noemen, de prioriteiten in de staat en het land zijn veranderd. Zijn politieke tegenstanders zullen het opportunistisch noemen, nu hij zijn blik richt op een landelijke campagne”, zegt Schnur.
De belangrijkste verandering is zijn gebruik van nieuwe media: een eigen podcast, interactie met influencers en het satirisch imiteren van Trump op X. Daarvoor gebruikt hij net als de president AI-plaatjes – van zijn gezicht gebeiteld in Mount Rushmore tot Trump als Marie Antoinette. Hij tweet ook in hysterische kapitalen en verkoopt rode petjes met de tekst: ‘Newsom was right about everything‘. „Hij lijkt de enige potentiële kandidaat voor 2028 die inziet dat het politieke landschap met Trump blijvend veranderd is, en dat er geen campagne meer gevoerd kan worden op de oude manier. Hij heeft duidelijk besloten meer centristisch beleid te koppelen aan een zeer agressieve anti-Trump-persoonlijkheid. Er is onder Democraten aan anti-Trumpers geen gebrek, maar hij is het meest consistent en het luidst.”
De journaliste in Sacramento ziet ook dat Newsom qua inhoud, maar vooral qua stijl, dingen doet die voor Democraten lang onvoorstelbaar waren, „die ze beneden hun niveau vonden of niet durfden, omdat het mensen zou kunnen beledigen”. „Hij probeert zich daar los van te maken en Democraten harder te maken”, zowel in het trollen als met gerrymandering.
„Als het mislukt, zal het hem beschadigen”, zegt zij. „Maar als hij wint, is Newsom die gast die eindelijk iets voor elkaar gekregen heeft om Trump af te remmen, waar de rest van de Democraten onder diens stoomwals belandt of erbij staat te kijken.”
Gavin Newsom deze maand in gesprek met journalisten over een plan van Trump om de Nationale Garde niet alleen in Los Angeles maar ook in San Francisco in te zetten.
Gavin Christopher Newsom (San Francisco, 1967) studeerde politicologie aan Santa Clara University. Hij begon een wijnhandel, PlumpJack, en bouwde die uit tot horecabedrijf. Hij is al bijna dertig jaar politicus namens de Democratische Partij.
1997-2004 gemeenteraadslid San Francisco
2004-2011 burgemeester
2011-2019 vicegouverneur van Californië
2019-heden gouverneur
Newsom is getrouwd en vader van vier kinderen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC