Noord-Engeland Enkele decennia geleden was Manchester nog een ‘sippe’ stad, nu ontwikkelt het zich tot een tweede Londen – met zuurdesembakkers en dure woningen. „Mijn huis is nu twee keer zoveel waard!”
De 'Marina' van New Islington in Manchester, waar naast een zuurdesembakkerij ook een cocktailbar, een natuurwijnbar en een koffiebar annex hardloopwinkel te vinden zijn.
Op het terras van zuurdesembakkerij Pollen schenkt een jonge vrouw met Burberry-sjaal water uit een karaf in een koffiebeker. Die zet ze op de grond voor haar kleine hondje, dat een rood gebreid vestje draagt. Hij begint eruit te slobberen.
Pollen ligt in de ‘Marina’ van New Islington, een buurt in Manchester, in het noorden van Engeland. Het terras kijkt uit op een kanaal met glimmende woonboten en daaromheen grijze nieuwgebouwde appartementencomplexen. In de verte zijn gebouwen in de Victoriaans-industriële stijl zichtbaar die de voormalige arbeidersstad Manchester kenmerken: oude fabrieken en pakhuizen van rode baksteen. Naast de bakkerij zijn in en rondom New Islington Marina ook een cocktailbar, een natuurwijnbar en een koffiebar annex hardloopwinkel te vinden.
Door de Marina lopen veel twintigers en dertigers met kleine hondjes en AirPods in. Ook de vele hardlopers vallen op. Anderen dragen wijde broeken, pufferjassen en sneakers.
New Islington is gegentrificeerd, net als de rest van de wijk Ancoats waarin de buurt ligt. Content creator Xena (25) vindt dat geweldig. Ze draagt een bruine suède jas en een totebag en staat met een vriendin in een parkje om een video van zichzelf te maken voor sociale media. Ze wil niet met haar achternaam in de krant, want ze is een „private person”. Haar achternaam is wel bekend bij de redactie. Zij en haar man verhuisden drie jaar geleden naar Ancoats. „Er hangt echt een vibe voor onze leeftijd. Die wijnbar aan de overkant, gorgeous! ”
Xena omschrijft de nieuwe bewoners van de wijk als „young working professionals”. Bewoners die al langer in Ancoats wonen klagen dat de nieuwe bewoners niet goed integreren, dat ze geen contact maken. Daar begrijpt Xena niets van. „Toen ik hier net kwam wonen, deed ik de deur van m’n appartement open, zag mijn buurvrouw en had een gesprek van tien minuten met haar. We hadden zoveel gemeen, zoals dat we allebei content creators zijn.”
Ancoats, begin deze eeuw nog een broedplaats van criminelen met vervallen sociale huurwoningen, laat zien hoe goed het gaat met Manchester. Het gaat zelfs zo goed dat de laatste tijd wordt gesproken van de ‘Londonification of Manchester’. De welvaart is flink toegenomen. Het bbp per hoofd van de bevolking van Greater Manchester, de metropool waarin Manchester ligt, steeg tussen 2004 en 2023 met bijna 29 procent, blijkt uit cijfers (gecorrigeerd voor inflatie) van het Office for National Statistics. In heel Engeland bedroeg de stijging ruim 15 procent. Greater Manchester heeft inmiddels ruim drie miljoen inwoners, de stad Manchester ruim een half miljoen.
De wijk Ancoats laat zien hoe goed het gaat met Manchester.
Ook de huizenprijzen maakten een groei door. Uit dataonderzoek van The Daily Telegraph blijkt dat acht van de tien gebieden van Engeland en Wales met de grootste stijging in huizenprijzen in Greater Manchester liggen. In een buurt in de plaats Salford verdrievoudigde de gemiddelde woningprijs sinds 2014: van 92.000 pond naar 270.000 pond (310.000 euro).
Het is een enorme ontwikkeling voor een stad waar een paar decennia geleden bijna niemand meer wilde wonen. In de negentiende eeuw was Noord-Engeland de bakermat van de Industriële Revolutie. Manchester stond bekend om zijn katoenfabrieken. In de loop van de twintigste eeuw stortte de industrie in de noordelijke steden in, vooral doordat de productie werd verplaatst naar landen met lagere lonen. Het zorgde voor massale werkloosheid, armoede en sociale onrust. Hoewel de regio in de jaren negentig weer wat opkrabbelde, is het verschil tussen Noord- en Zuid-Engeland, met het rijke Londen, nog altijd groot.
Terwijl de rest van Noord-Engeland achterblijft, is Manchester uitgegroeid tot het ‘coole broertje’ van Londen. Dat is te danken aan een combinatie van de florerende economie en het imago dat de stad al decennia heeft. Manchester heeft een grote alternatieve scene en een rijk muziekverleden met bands als Oasis, The Smiths, Joy Division en The Stone Roses. Ook de no-nonsensementaliteit van de Mancunians (de inwoners van Manchester) geeft de stad karakter. En Manchester huist twee van de bekendste voetbalclubs van de wereld: Manchester United en Manchester City.
Van een sippe stad is Manchester geëvolueerd tot een tweede Londen. Volgens Richard Leese werd de basis daarvoor al in de jaren tachtig gelegd, zegt hij via een videoverbinding. In 1984 werd Leese lid van de gemeenteraad voor Labour en vanaf 1996 was hij ruim 25 jaar ‘Leader’ van de raad. In het Britse systeem heeft de Leader, en niet de burgemeester, de feitelijke macht. Hij kan zich nog goed herinneren hoe het centrum van Manchester er in de jaren tachtig bij lag. „Buiten kantooruren was het totaal verlaten. Los van Chinatown waren er maar twee of drie restaurants.”
Toen Labour eind jaren tachtig wederom de landelijke verkiezingen verloor en de Tories nieuwe bezuinigingen aankondigden waardoor lokale overheden minder geld kregen, daalde in Labour-stad Manchester het besef in dat het zélf de schouders eronder moest zetten. De gemeente besloot een pragmatische houding aan te nemen: het zou nauw gaan samenwerken met de conservatieve regering en het bedrijfsleven om economische groei te stimuleren. Leese: „Dat was de enige manier die we nog hadden om van onze maatschappelijke problemen af te komen.”
New Islington is gegentrificeerd, net als de rest van de wijk Ancoats waarin de buurt ligt.
Manchester zet in op een verdere groei van werkgelegenheid en een diverse economie.
Manchester investeerde het weinige geld dat het had strategisch, aldus Leese. Het doel was om de infrastructuur van een moderne stad te ontwikkelen om investeerders aan te trekken. Zo werd het openbaarvervoersnetwerk uitgebreid en kwam er een nieuwe concerthal. Daarnaast probeerde Manchester investeerders te verleiden met gezamenlijke ondernemingen en ‘gap-funding’, waarbij de gemeente het budget van private investeerders voor woningbouwprojecten aanvulde.
Het stadsbestuur ging ook sport en cultuur stimuleren om de economische groei aan te jagen. Voor een bruisend nachtleven versoepelde het de vergunningverlening. Manchester had al drie universiteiten: Manchester Metropolitan University en twee andere die in 2004 fuseerden tot de University of Manchester. De gemeente zette in op een „sterkere aanwezigheid en geavanceerder onderzoek”, aldus Leese.
Rachel Stansfield (22), die met haar vriendin Xena in het parkje in News Islington staat, denkt dat nóg meer mensen naar Manchester willen verhuizen als er meer en een grotere diversiteit aan banen zouden zijn. Ze heeft een neuspiercing en draagt een broek met luipaardprint. „Nu zie je nog vaak dat mensen voor Manchester kiezen omdat ze Londen niet kunnen betalen. Want Manchester is geen Londen, but it’s definitely the closest thing to it.”
Dat ziet de gemeente zelf ook in. Het zet in op een verdere groei van werkgelegenheid en een diverse economie. „In de tijd van de industrialisatie was de ligging van een stad heel belangrijk, bijvoorbeeld bij een kolen- of ijzerertsmijn”, zegt economisch adviseur Alan Harding op het terras van een koffiehuis in het centrum.
Met zijn zwarte pak, zwarte blouse en zwarte schoenen laat de hoogleraar stedelijke en regionale ontwikkeling iets zien van de Mancuniaanse kledingstijl, waarin donkere kleuren de boventoon voeren. „Tegenwoordig zijn mensen en vaardigheden veel belangrijker voor de locatiekeuzes die bedrijven maken.” Het idee, zegt Harding, die tussen 2016 en 2021 economisch hoofdadviseur was van het bestuur van Greater Manchester, is dat je een stad creëert waar hooggekwalificeerde mensen willen wonen en dat die mensen allerlei verschillende bedrijven aantrekken.
De stad heeft al een behoorlijk diverse economie ontwikkeld, met als grote sectoren de financiële en zakelijke dienstverlening, life sciences en digitale technologieën. Ook de creatieve sector en mediasector zijn belangrijk. Zo verhuisde de BBC in 2011 een belangrijk deel van haar kantoor naar Salford.
Als je het aan Mike Emmerich vraagt, is 2002 een belangrijk jaar op de tijdlijn van het succes van Manchester. Emmerich was van 2006 tot 2015 hoofdeconoom van Greater Manchester. In 2002 hengelde Manchester de Gemenebestspelen binnen. „Het leidde tot nog meer investeringen in infrastructuur en sportfaciliteiten”, vertelt hij via een videoverbinding. „Het stadion waar Manchester City in speelt werd er bijvoorbeeld voor gebouwd. Maar het wezenlijkste effect was dat Manchester zich herinnerde dat het niet zomaar een stad is. Het gaf weer zelfvertrouwen.”
Emmerich werkte in 2009 mee aan de Manchester Independent Economic Review (MIER), een project dat moest uitwijzen waarom de economie van Greater Manchester zo langzaam groeide. Daarmee is het Manchester onder meer gelukt om met de landelijke overheid een deal te sluiten die ervoor zorgde dat beslissingen die normaal bij de regering lagen bij Manchester kwamen te liggen. Dat maakte een groot verschil, want het Verenigd Koninkrijk is een sterk gecentraliseerd land in vergelijking met andere West-Europese landen. Sinds de Greater Manchester Devolution Deal uit 2014 kan de regio steeds meer belangrijke beslissingen nemen op het gebied van gezondheidszorg, economie, transport, huisvesting en ruimtelijke ordening.
Niet iedereen profiteert mee van het succes van Manchester. Critici wijzen op delen van Greater Manchester waar (nog steeds) veel armoede is. De oorspronkelijke bewoners van de gegentrificeerde wijken die er vaak al decennia wonen, voelen zich er niet meer thuis.
In de paar straten met kleine sociale huurhuizen achter de New Islington Marina wapperen Britse vlaggen aan lantaarnpalen. Het officieuze vlaggenprotest is al een paar maanden gaande in het VK en wordt geassocieerd met antimigratiesentimenten. Als je je hoofd nog wat verder in je nek legt, zie je dat het buurtje wordt omsingeld door hijskranen en appartementencomplexen in aanbouw.
In de straten met kleine sociale huurhuizen achter de New Islington Marina wapperen Britse vlaggen aan lantaarnpalen.
Het buurtje wordt omsingeld door hijskranen en appartementencomplexen in aanbouw.
Niet iedereen profiteert mee van het succes van Manchester.
De gepensioneerde Norman (66, achternaam bekend bij de redactie) wijst vanuit zijn voortuin naar één van de hijskranen. „Ik woon al mijn hele leven in deze buurt. Nu bouwen ze nieuwe huizen, maar wij kunnen ze niet betalen. En onze huizen hebben ze nooit fatsoenlijk opgeknapt.” In zijn tuin ligt kunstgras en er hangt een Britse vlag. Normans vrouw zit onder een fleecedeken in een tuinstoel te telefoneren en neemt trekjes van een grote, bruine vape.
Met de nieuwe bewoners heeft Norman niks op. „Ze integreren niet, groeten mij niet op straat.” In de Marina, op een paar minuten loopafstand van zijn huis, komt hij nooit. „I’m not really a Cotswoldy person, you know?” Cotswold is een welgestelde regio in Zuidwest-Engeland.
Tracy Donnelly (62), die haar hondje aan het uitlaten is, denkt er een paar straten verderop heel anders over. „I’m dead happy with it! Mijn huis is nu twee keer zoveel waard!” Ze wijst naar de huurhuizen tegenover haar. Daar woonde ze eerst, nu heeft ze een koophuis een eindje verderop. Hoe ze denkt over de nieuwe bewoners? „Well, I don’t give a fuck! Het is gewoon onze buurt toch? En ze vallen mij niet lastig.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC