is verslaggever en columnist van de Volkskrant en schrijft veel over (sociale) media en emancipatie.
In wandelgangen sprak ik mijn collega’s deze week over twee dingen: de verkiezingen en de zaak-Borsato. Met het mediacircus rondom het tweede hadden ze het moeilijk, en ik pruttelde dan iets van: lastig, lastig. Wat was nou het maatschappelijk belang van deze zaak, vroegen ze zich af. Los van de vraag of ze straks Dromen zijn bedrog op een bruiloft kunnen opzetten, zou ik zeggen: kijk eens wat er deze week op tv was.
Er verschoof namelijk nogal veel verantwoordelijkheid naar iemand die niet terechtstond: de moeder van de aangeefster (dochter zou door Borsato zijn betast toen zij 15 was, Borsato ontkent). In de rechtszaal sprak Borsato, ongetwijfeld geïnstrueerd door het advocatenechtpaar Knoops, telkens over de ‘mores van het gezin’: ‘Moeder maakte alles seksueel. Ze etaleerde haar dochter, zou je kunnen zeggen.’ Dit als verklaring voor de hijgerige appjes van Borsato: hij stuurde haar complimenten over haar billen, en moedigde haar aan zichzelf te bevredigen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Overal ging het over deze boze heks: de moeder vroeg aan Borsato of hij lingerie met haar wilde gaan kopen, zei Clarice Stenger bij RTL Boulevard. Knetter. De moeder zei tegen Borsato dat hij langs moest bij de dochter, toen die naakt in bed lag, zei Özcan Akyol bij Eva. Knots. In een TikTokfilmpje zegt een kennis van de Borsato’s (2,2 miljoen views): ‘Die moeder en het meisje zijn gestoord.’
‘Het lijkt wel of die moeder het wilde aansturen’, zei Wierd Duk bij Nieuws van de dag. ‘Je bedoelt het strafrechtelijke woord: uitlokking?’, vroeg Bram Moszkowicz.
Nou klinkt dat inderdaad zot en je wordt ook niet voor niets voorzitter van een Borsato-fanclub, maar: het maakt geen jota uit wat die moeder deed, want die stond niet terecht. Al had ze haar kind in de slaolie gedoopt en voor het raam gezet.
Heel wat minder aandacht ging uit naar uitspraken waarmee Borsato ook schuld op een toen minderjarig meisje laadde. Zo liep zij volgens Borsato ‘te koop met haar grote borsten’. In een opname van een gesprek met de moeder zegt Borsato dat ze ‘allebei de grens niet hebben bewaakt’. En: ‘Als de dochter vindt dat ik anders naar haar moest kijken, waarom stuurde ze me dan een foto met mijn sjaal om haar borsten?’
Ik moest toch denken aan romanpersonage Humbert Humbert, die zei: ‘IJzige dames van de jury! (...) ik ga u iets heel vreemds vertellen: zij verleidde mij.’ Lolita wordt inmiddels breed begrepen als demonstratie van de grote bereidheid bij de lezer om een kind in ontwikkeling alvast als vrouw te gaan zien, als vroegrijp (gatver) en beslissingsbevoegd. Lees het boek onoplettend, en je merkt dat je geen uitzondering bent.
Toch is het een ronduit onfris verhaal, en irrelevant daarnaast, want een 15-jarige hoeft dus geen nee te zeggen, een 15-jarige kán volgens de wet geen nee of ja zeggen. De enige vraag is of er ontucht plaatsvond. Wat ook de Knoopsjes weten, is dat het verhaal werkt.
We hebben het niet voor niets nog altijd over Lolita: je kunt een gezichtsloos, anoniem slachtoffer tot een verleidster kneden, met een lolly in haar mond. En ongeacht de uitspraak zullen ook dát verhaal en de twijfel bij velen beklijven. Er wordt in zedenzaken vaak ‘trial by media’ geroepen; minder vaak wordt erkend dat die trial ook in het voordeel van de verdachte wordt benut.
Dus ja, het is nuttig om het over deze zaak te hebben. Niet om Marco Borsato schuldig te verklaren of niet, dat beoordeelt goddank iemand anders. Maar omdat zowel binnen als buiten de rechtszaal kwalijke stereotypen worden rondgepompt die het zicht op de feiten, en de blik op hoe misbruik er meestal uitziet, vertroebelen.
Als blijkt dat Borsato schuldig is, dan is het buiten zijn beroemdheid een volslagen doorsnee misbruikverhaal. Waarin een kwetsbaar slachtoffer en een eenzame pleger iets bij elkaar vinden: genegenheid, aandacht die voor hen beiden goed genoeg is, twee mensen die het machtsverschil gretig wegdenken. Exemplarisch, alledaags, en daarom zo belangrijk.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant