Nabij de beroemde Egyptische piramides opent dit weekend een groots museum. Het wil het Louvre evenaren in bezoekersaantallen en zo de economie een oppepper geven. Maar voor Sisi gaat het om meer dan dat – het gaat ook om prestige.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
De oude farao Toetanchamon krijgt een nieuw thuis. Zaterdag vindt in Egypte de feestelijke opening plaats van een splinternieuw museum, het Grand Egyptian Museum (GEM), met als grote publiekstrekker de vleugel voor Toetanchamon, de beroemde Egyptische koning uit de 14de eeuw voor Christus. Een groot aantal staatshoofden en regeringsleiders uit de hele wereld zal dit weekend de drie dagen durende festiviteiten bijwonen, onder wie de Duitse president Frank-Walter Steinmeier, de Belgische koning Filip en demissionair premier Dick Schoof.
De eerste steen voor het GEM werd al in 2002 gelegd en in de decennia daarna werden de verwachtingen huizenhoog opgepompt. Het moet het ‘grootste museum ter wereld’ worden en een ‘nieuw hoofdstuk in Egyptes beschaving.’ Prijskaartje: zo’n 2,5 miljard euro, waarvan ruwweg een kwart is gefinancierd met leningen uit Japan.
De hoop aan Egyptische kant is dat het veel toeristen gaat lokken om de noodlijdende economie een handje te helpen. Eerst was er de coronapandemie en vervolgens de oorlog in Oekraïne – beide met desastreuze gevolgen: Russen en Oekraïners vierden vaak vakantie aan de Rode Zeekust.
Ook de daaropvolgende oorlog in Gaza had een dempend effect. Gevolg van dit alles: een tekort aan deviezen (dollars), oplopende inflatie en een morrende bevolking. Op termijn moet het museum jaarlijks 7 miljoen bezoekers trekken, waarmee het in de buurt zou komen van het Louvre (8,7 miljoen) in Parijs.
Aan de duizelingwekkende tentoonstelling zal het niet liggen. Wie de aula betreedt, wordt gelijk getrakteerd op het elf meter hoge standbeeld van farao Ramses II, in 1820 ontdekt ten zuiden van Caïro. Vervolgens beklimmen bezoekers een trap met sarcofagen, en kunnen ze urenlang dwalen door tachtig ruimtes met een geschatte 55 duizend artefacten. Delen van het museum zijn al een paar maanden toegankelijk voor het publiek, maar de pronkstukken in de Toetanchamon-zalen bleven daarbij zorgvuldig afgeschermd.
Binnen de diverse tijdperken uit het oude Egypte hebben de curatoren gekozen voor een thematische aanpak, waarbij artefacten gegroepeerd zijn rond lemma’s als ‘koningschap’, ‘materiële cultuur’ en ‘religie en het hiernamaals.’ Op die manier, zo zei archeoloog Magdki Sakir tegen de Turkse krant Daily Sabah, krijgt de bezoeker ‘zelfs op bekende stukken een frisse kijk.’
Hoe de festiviteiten er dit weekend uitzien, is onduidelijk, maar minister Sherif Fathy (Toerisme en Antiquiteiten) beloofde in interviews een ‘onvergetelijke avond’, live te volgen op TikTok. In 2021 baarde de autocratische president Abdel Fattah al-Sisi al opzien toen hij met veel bombarie een ‘gouden parade’ organiseerde rond het transport van 22 mummies. Die mummies gingen overigens niet naar het GEM, maar naar een ander paradepaardje van Sisi, het Nationale Museum voor de Egyptische Beschaving.
Voor Sisi staat er meer op het spel dan alleen de economie. Het gaat ook om prestige. De mummie-parade oogde voor velen als een poging van hun president om het land te grondvesten op een nieuw historisch narratief, met als hoeksteen de oude farao’s. Het GEM past in die trend. De boodschap: we zijn méér dan alleen een Arabisch en islamitisch land, we zijn een eeuwenoude beschaving die zich kan meten met Rusland en China.
Egyptes nieuwe hoofdstad (‘New Administrative Capital’), momenteel in aanbouw in de woestijn, moet bijvoorbeeld een wolkenkrabber gaan krijgen die qua architectuur geïnspireerd is op een obelisk. Sisi’s nabijgelegen paleis, vorig jaar in gebruik genomen, heeft een piramidevormige hal en draagt een spreuk die aan een farao wordt toegeschreven: ‘Ben ik niet de koning van Egypte, met rivieren die vloeien onder mijn voeten?’
Of de gewone Egyptenaar veel van het GEM zal profiteren, is onduidelijk. Critici wijzen op de ligging bij de stad Giza, vlak bij de piramides maar kilometers verwijderd van Caïro. Toeristen kunnen daar straks landen op een nieuw vliegveld, een rondje doen langs de piramides en het GEM om daarna weer door te vliegen, dit alles zonder een nacht in Caïro door te brengen.
In het boek Histories of Egyptology beschrijft cultuurcriticus Mohammed Elshahed het GEM als een ‘pretpark voor antieke schatten, in plaats van een nationaal en gemeenschappelijk cultureel centrum’. Kritiek is er ook vanwege de bruuske manier van bouwen. De ringweg richting de piramides werd drastisch uitgebreid, waardoor meerdere woonflats moesten verdwijnen. Voorbijrijdende automobilisten konden het behang van afgebroken kinderkamers nog zien.
Inmiddels is het gebied opgeschoond en overgeschilderd. Er hangen grote billboards, met daarop aankondigingen voor het GEM. Dat er een nieuw museum is, kan niemand nog ontgaan.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant