De lezersbrieven, over politieke cultuur, gezamenlijke ambitie tijdens de formatie, het afscheid van Frans Timmermans, Dilan Yesilgöz, vrijheid van onderwijs en het woord ‘schaamlippen’.
Wat deze verkiezingen vooral duidelijk hebben gemaakt, is dat een meerderheid uit egoïstische motieven heeft gestemd en kennelijk weinig consideratie heeft met de zwakkeren in de samenleving; zie het verlies van links.
In feite heeft de democratie gefaald, want een goede democratie is een schild voor de zwakkeren. In de wetenschap dat 75 procent van de bevolking het heel goed heeft, 20 procent het moeilijk heeft en 5 procent leeft in armoede, kun je stellen dat onze democratie is verworden tot een (zachte) dictatuur van een rijke meerderheid.
Er is in rechtse kringen kennelijk geen enkel besef dat onze welvaart is gebaseerd op uitbuiting, zowel in eigen land als de rest van de wereld: kolonialisme 2.0. We zijn dus behoorlijk schatplichtig aan de vluchtelingen. Kortom, een (rechtse) meerderheid heeft wel hersens, maar geen hart en denkt alleen maar aan zichzelf.
André Doorlag, Groningen
Dat een partij met een niet-charismatische leider en een aanhang die regelmatig zittend op de snelweg te vinden is niet wint, snap ik. Maar dat partijen met beloften als ‘Alle moslims Nederland uit, te beginnen in uw straat’ of ‘We gaan tien steden bouwen’ wel bij deze verkiezingen hebben gewonnen, begrijp ik echt niet. Waar blijft het gezonde verstand?
Willem Olthof, Nijmegen
Met veel ontzetting volgde ik de verkiezingsuitslagen, niet vanwege de uitslag zelf, maar vanwege het spektakel eromheen. Het dansen, juichen, het mediacircus en vooral de constante focus op ‘winnaars’ en ‘verliezers’. Alsof het om een bekerwedstrijd ging, terwijl het om serieuze politieke verantwoordelijkheid gaat, waarbij iedereen verliest als het weer voortijdig stukloopt.
Ik maak mij zorgen over de politieke cultuur in Nederland. Het wij-zij-taalgebruik (wij winnen, zij verliezen) in politiek en media voedt alleen maar de al langer zichtbare verdeeldheid. Individuele overwinningen tellen nu niet, er zijn hier geen bekers te winnen. De democratie draait niet om triomf, we stemmen op een regering die ons land moet besturen.
De verkiezingsuitslagen zijn ook niet het eindsignaal van de wedstrijd. Ze zijn juist het begin van samenwerking, verantwoordelijkheid nemen en grote problemen aanpakken. Wie steeds praat over winnen en verliezen, verliest uit het oog wat écht telt: een stabiel kabinet.
Laat dit de formatie zijn waarin verantwoord bestuur terugkeert en landsbelang boven partijbelang staat. Media en politiek moeten de verdelende toon laten varen. Nederland verdient stabiliteit, respect voor de rechtsstaat, veiligheid en tolerantie, geen Ajax-Feyenoordesk spektakel. Serieuze politiek begint met bewust en integer gedrag, zowel in Den Haag als in Hilversum.
Laura Schrijber, Arnhem
Na de euforie over de winst van de positieve krachten volgt de vraag: wat nu? De enige stabiele coalitie in het midden lijkt geblokkeerd door de harde opstelling van de VVD tegen links. Hier is een vernieuwende aanpak nodig, en D66 is in de beste positie om hier leiding aan te geven.
Begin met een lijst van onderwerpen waarover partijen het wel eens zijn, en stel daarmee vast wat de gezamenlijke ambitie is. Maak dan een lijst van punten waarover de meningen tegenover elkaar staan. Vergeet het woord ‘breekpunt’. Spreek af dat partijen zich gaan inspannen om samen te onderzoeken hoe zij tot nieuwe verbindende inzichten kunnen komen. En ga aan de slag.
De echte verandering gaat over de vraag die centraal staat in de politiek: van ‘Wie heeft het voor het zeggen?’ naar ‘Wat kunnen we samen mogelijk maken?’ Hoe beter het lukt om daar de inbreng uit alle hoeken van de samenleving bij te betrekken, hoe stabieler en voortvarender het beleid zal worden.
Eelke Wielinga, Maarn
De VVD heeft radicaal-rechts genormaliseerd door met de PVV te regeren. Gaat D66 hetzelfde doen door in een volgend kabinet JA21 te normaliseren, een radicaal-rechtse partij die het hondenfluitje ‘remigratie’ in haar verkiezingsprogramma heeft staan?
Arjen Buijs, Utrecht
Ondanks het verlies van de PVV zet de verrechtsing van de Tweede Kamer onverminderd door. Na die verrechtsing en ook de winst van FvD denk ik steeds meer: komen die tribunalen er toch?
Arjan de Roon, Elst
Beste Frans, je bent de beste premier die Nederland niet zal hebben. Zonde. Want ik had gehoopt op een nieuw progressief-sociaal begin. Een verfrissend voorbeeld om alle gehersenspoelde zwartkijkers en uitsluiters in dit land te laten zien dat je met integriteit, betrokkenheid en ervaring ons land wél mooier kunt maken en de zorgen van de mensen kunt verminderen.
Helaas regeert niet de inhoud, maar de beeldvorming. Jij bent jezelf gebleven. En dat is een ongelooflijk groot cadeau en een voorbeeld voor ons allen. Dank daarvoor.
Frans Deckers, Amersfoort
Het afscheid van Frans Timmermans, nog voordat de definitieve verkiezingsuitslag bekend was, is ontluisterend. Alsof hij alle mensen die wel op hem gestemd hebben van geen enkele betekenis vindt; 20 zetels is niet niks.
Ik kan alleen maar denken dat Timmermans zijn eigen belang en niet zozeer het belang van de vertegenwoordiging van het socialistische gedachtegoed in onze volksvertegenwoordiging voor ogen had.
Het is als kiezer pijnlijk om de leider van de partij waarop je hebt gestemd te zien vertrekken omdat hij conclusies trekt uit de mensen die niet op hem gestemd hebben. De juiste conclusie, meneer Timmermans, was geweest dat u extra uw best was gaan doen voor de mensen die wél op u stemden. Zoals ik.
Tielke Engels, Tilburg
Nu Frans Timmermans na het verlies van 5 zetels zijn verantwoordelijkheid neemt en terugtreedt als partijleider van GroenLinks/PvdA, kan Geert Wilders na het historisch grote verlies van maar liefst 11 zetels voor de PVV natuurlijk niet achterblijven.
Henk Koorenhof, Harkstede
Met haar leugens heeft zij het laatste kabinet-Rutte laten struikelen, in de hoop dat zij als partijleider na de daaropvolgende verkiezingen een conservatief kabinet kon presenteren. Tijdens haar campagne omarmde ze de PVV. Waartoe dit leidde is alom bekend: bijna tweeënhalf jaar werd er niet geregeerd.
Met haar dreigementen over het niet kunnen samenwerken met de sociaaldemocraten en haar populaire belofte tot behoud van de hypotheekaftrek remt zij de formatie van een komend kabinet. Dat de VVD deze week minimaal heeft verloren is niet dankzij, maar ondanks Dilan Yesilgöz.
VVD, dwing haar het voorbeeld van Frans Timmermans te volgen.
Rob Visser, Gouda
Wat een helder en prachtig betoog voor openbaar onderwijs door Jorick Mijnans in de krant van 30 oktober. De argumenten zijn mij uit het hart gegrepen. Waarom ging het hier nooit over in de verkiezingsdebatten? Waarom is dit belangrijke onderwerp nooit opgepikt door een politieke partij?
Kunnen we afspreken dat in de onderhandelingen voor een nieuw kabinet dit punt wordt meegenomen, bijvoorbeeld: over tien jaar is de hypotheekrenteaftrek helemaal afgebouwd en is alle onderwijs openbaar.
Herman Giesken, Lochem
De verkiezingen zitten erop en dit keer lijken de negentigduizend stemmers uit het buitenland de doorslag te gaan geven voor wie de eerste verkenner mag aanwijzen. Fijn dat de betrokkenheid van deze Nederlandse diaspora nog zodanig is dat zij de moeite nemen om per brief te stemmen.
Ondertussen is 6 procent van de inwoners van Nederland niet stemgerechtigd, omdat ze niet de Nederlandse nationaliteit bezitten. Ze wonen hier, betalen hier belastingen en bouwen pensioen op. Je zou kunnen zeggen dat ze minstens zoveel recht hebben als de Nederlandse expats in de keuze over wat er met hun geld gedaan wordt, misschien zelfs meer. Wordt het niet eens tijd dat we stemrecht gaan geven aan alle burgers die belanghebbende zijn van de Nederlandse overheid?
Bij gemeenteraadsverkiezingen mag je ook zonder Nederlandse nationaliteit stemmen voor de gemeente waarvan je inwoner bent; waarom geldt hetzelfde niet voor de landelijke verkiezingen en is daar ineens nationaliteit de norm? Dus: stemrecht voor iedereen die hier woont, belasting betaalt of een pensioen opbouwt.
Mark van der Heijden, Nieuwegein
Ongelooflijk eigenlijk dat we in dit technologische tijdperk weer moesten stemmen met een rood potlood op een ongelooflijk groot en onoverzichtelijk stembiljet. En daarna honderden mensen die alles handmatig moesten tellen.
We maken chips voor over de hele wereld, maar zijn niet in staat om digitaal stemmen mogelijk te maken. Daar begrijp ik in ieder geval niets van. Om nog maar te zwijgen van de verspilling.
Ad Matheeuwsen, Oosterhout
Woensdag, op verkiezingsdag (we hadden al gestemd), hadden we bezoek uit België. Dat was er nogal verbaasd over dat in Nederland de verkiezingen plaatsvinden op een doordeweekse dag. Bij hen is dat altijd op zondag.
Ik moest er even over nadenken en kon toen uitleggen dat dit een overblijfsel is uit onze protestantse tijd, met (streng) protestantse regeringen. Die stonden er op dat de zondag een rust-/kerkgangdag was.
Maar die tijd is toch allang voorbij? Nederland is allang niet meer overwegend protestant, dus wat let ons om de volgende keer verkiezingen te houden op zondag, zodat ook de meeste werkenden in alle rust naar de stembus kunnen gaan en dat niet meer snel voor of na werktijd hoeven te doen.
Maar dat voor een volgende keer, hopelijk pas over vier jaar. Eerst maar eens zien of er deze keer wel een stabiele regering valt te vormen.
Marian de Jonge, Venray
In het verslag over de rechtszaak van Marco Borsato wordt gesproken van de ‘schaamlippen’ van het 15-jarige meisje. Heeft zij iets om zich over te schamen? Waarom wordt er dan niet gesproken over het tegenwoordig veel gangbaardere ‘vulvalippen’?
Bauwien van der Meer, Utrecht
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant