Het staat er niet bepaald goed voor met het imago van Israël. Dus wat doe je dan als premier? Je schuift je zoon naar voren als baas van de voorlichtingsafdeling van de belangrijkste zionistische organisatie wereldwijd.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het was een opvallend beeld in 2021. Overal in Arabische steden en dorpen doken campagneposters op van Benjamin Netanyahu. In het ernstig verdeelde Israël telde elke stem bij de vierde verkiezingen in twee jaar tijd, zelfs die van de Arabische bevolking. Bij hen geldt het als teken van respect om iemand aan te spreken als vader van zijn eerstgeboren zoon en dus werd Netanyahu op die posters opeens Abu Yair (‘vader van Yair’).
Dat Netanyahu dacht een wit voetje te kunnen halen bij een electoraat dat hij eerder minachtte, was al lastig te verklaren. Nog veel onbegrijpelijker leek het dat Netanyahu zich daarbij zo openlijk associeerde met zijn eigen zoon. Op dat moment was Yair (34) al jaren in het nieuws vanwege schandalen, zoals het bezoeken van stripclubs en een relatie met een niet-Joodse vriendin. Dat is sindsdien niet minder geworden.
Toch ziet Netanyahu zijn zoon, de middelste van zijn drie kinderen, eerder als nuttig gereedschap dan als blok aan zijn been. Waar de premier zich naar buiten toe nog enigszins moet inhouden, kan Yair op zijn sociale media en in interviews ongefilterd trollen en politieke tegenstanders met de grond gelijkmaken, van de Franse president Macron tot de stafchef van het Israëlische leger. Netanyahu moet zich daar dan soms van distantiëren, maar dan is de boodschap al naar buiten gebracht.
Tot nu toe was Yair, die theater studeerde in Jeruzalem, onbezoldigd hypeman van zijn vader. Afgelopen week droeg Netanyahu’s Likud-partij hem echter plots voor om de afdeling voorlichting van de Zionistische Wereldorganisatie te leiden. Israëlische media omschrijven die organisatie als het informele parlement van de wereldwijde Joodse gemeenschap. Zowel Israëlische politieke partijen als Joodse organisaties uit de diaspora zijn erin vertegenwoordigd. Het heeft tot doel Joodse immigratie naar Israël te bevorderen en beschikt over een flinke pot geld om het Joodse leven in Israël en daarbuiten met projecten te ondersteunen.
Bij het congres van de Zionistische Wereldorganisatie was de verontwaardiging groot. De functie gaat gepaard met een salaris op ministersniveau en auto met chauffeur. Velen zien de voordracht van Yair daarom als het nieuwste bewijs van de corruptie die Netanyahu’s premierschap kenmerkt, en waarin zijn zoon al jarenlang een prominente rol speelt.
Zo kwam Yair al eens in opspraak nadat er een opname uit 2015 lekte waarin hij leek te bekennen dat zijn vader een bevriende zakenman had bevoordeeld bij een groot gasproject. Yair vroeg zich af waarom zijn vriend Kobi Maimon, zoon van een Israëlische miljardair, zo moeilijk deed over het voorschieten van 400 sjekel (ongeveer 100 euro) voor een prostituee: ‘Mijn vader heeft 20 miljard dollar geregeld voor jouw vader en je zeurt over 400 sjekel, klootzak.’
Volgens Yair was hij dronken en schepte hij op, maar hij haalde vooral uit naar de media die erover publiceerden. De haat richting traditionele media en het enthousiasme voor sociale media heeft hij inmiddels ook overgebracht op zijn vader.
Yair zou zijn vader al rond 2015 hebben aangemoedigd sociale media te omarmen. Daarop voerde Netanyahu met video’s en tweets een campagne die angst aanwakkerde voor een grote verkiezingsopkomst van Arabische Israëliërs. Zijn Likud-partij kwam daarop terug van een achterstand in de peilingen en won weer.
In de jaren daarna eiste Yair zelf een hoofdrol op met omstreden anti-islamitische posts op social media en met het maken van en optreden in podcasts. Palestina zou volgens hem niet bestaan omdat het Arabisch geen P kent, tweette hij eens. Ook maakte hij ruzie met de president van Israël die pleitte voor vreedzaam samenleven met Arabieren.
Hij slingerde bovendien een cartoon de wereld in die de tegenstanders van zijn vader wegzette als marionetten van de Hongaars-Joodse miljardair George Soros, vaak mikpunt van antisemitische complottheorieën. Die post verwijderde Yair pas toen neonazi’s die instemmend deelden. Agenten die onderzoek deden naar corruptiebeschuldigingen tegen zijn vader verweet hij ‘Stasi’ en ‘Gestapo’ te zijn.
In augustus beschuldigde Yair legerbaas Eyal Zamir van het voorbereiden van een staatsgreep ‘passend bij een bananenrepubliek in Centraal-Amerika in de jaren zeventig’, toen Zamir zich een tegenstander toonde van Netanyahu’s plan om de volledige Gazastrook opnieuw te bezetten.
De premier van Qatar, die bemiddelde tussen Israël en Hamas, was volgens Yair ‘een hedendaagse Hitler’, verantwoordelijk voor de recente stijging in antisemitisme wereldwijd.
In april van dit jaar schold Netanyahu junior de Franse president Macron uit toen Frankrijk Palestina erkende: ‘Screw you!’.
Twitter bericht wordt geladen...
Een ‘onacceptabele stijl’, vond zelfs vader Benjamin, maar Yair was toch vooral ‘een gewone burger met recht op zijn persoonlijke mening’: de verdediging die de premier steevast gebruikt als zijn zoon zijn boekje te buiten gaat.
En, zo benadrukte Netanyahu, bovenal is Yair een ‘ware zionist’. In Israël wordt daar ten zeerste aan getwijfeld. De afgelopen jaren woonde Yair in Florida, in een apartement dat 5.000 dollar per maand kostte. Israëlische soldaten die zich massaal meldden om te vechten in Gaza, hadden felle kritiek omdat Yair niet terugkeerde om te dienen als reservist.
Terugkeren naar Israël deed Yair uiteindelijk wel. In juli 2024 vloog hij in de Vleugel van Zion, het officiële Israëlische regeringstoestel, mee naar Israël vanuit Washington, waar zijn vader was geweest. Daarvoor had Yair eigenlijk moeten betalen, omdat hij geen officiële functie bekleedt.
Volgens de linkse Israëlische krant Haaretz werd Yair stiekem naar binnen gesmokkeld en bracht hij de hele vlucht door in het privévertrek van de premier, verborgen voor journalisten die ook aan boord waren. Gezien worden als vader van Yair kun je maar beter alleen doen als daar iets mee te winnen valt.
Donald Trump jr. vervult een vergelijkbare rol voor zijn vader als Yair Netanyahu. Op X haalt hij geregeld uit naar politieke tegenstanders. Bovendien is junior de beheerder van het vermogen van zijn vader.
Een andere geestverwant is Eduardo Bolsonaro, zoon van de veroordeelde Braziliaanse ex-president Jair Bolsonaro. Ook hij is zeer actief op sociale media en was te gast in de podcast van Yair Netanyahu waarin ze elkaar bewierrookten.
Meer op de achtergrond blijft Gáspár Orbán, zoon van de Hongaarse premier Viktor Orbán. De ex-profvoetballer speelde een onofficiële maar centrale rol bij contacten tussen Hongarije en Tsjaad, waar Hongarije militairen traint in de strijd tegen terrorisme. Daarmee hoopt Orbán migratie vanuit Afrika tegen te gaan.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant