D66 heeft haar winst met name te danken aan vrouwelijke kiezers, hoogopgeleiden en veertigers. In deze bevolkingsgroepen troefde de partij van Rob Jetten de andere partijen af. Onder mannen waren de PVV en VVD populairder.
is datajournalist van de Volkskrant. Hij analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
Een fors deel van de kiezers die woensdag op D66 stemde, kleurde bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen in 2023 nog een hokje rood bij een andere partij, blijkt uit een omvangrijke enquête die onderzoeksbureau Ipsos I&O Kiezersonderzoek in opdracht van NOS hield. Het gaat om twee derde van de D66-stemmers. Ongeveer 9 procent stemde twee jaar geleden niet.
Met name van GroenLinks-PvdA snoepte D66 flink wat kiezers af. Een vijfde van D66-stemmers stemde de vorige keer nog op de linkse fusiepartij. Vanuit de VVD stapten bijna twee keer zo weinig stemmers over. Opvallend genoeg kwam 7 procent van de D66-stemmers van aartsrivaal PVV.
Tegelijkertijd wist lijsttrekker Rob Jetten, die D66 bij de vorige verkiezingen ook aanvoerde, veel van de stemmers uit 2023 te behouden. Van de mensen die toen voor D66 kozen, stemde twee derde dit keer opnieuw op de sociaalliberalen. Bij de VVD en PVV lag het percentage trouwe kiezers met respectievelijk 56 en 52 procent een stuk lager. De SGP, die traditioneel kan steunen op een zeer trouwe achterban, spant de kroon: 89 procent van haar stemmers bleef de partij trouw.
Ook een analyse van het electoraat van de vijf grootste partijen – D66, PVV, VVD, GroenLinks-PvdA en CDA – levert interessante inzichten op. Zo blijkt D66 afgelopen week met name onder vrouwelijke kiezers te hebben gewonnen. Bijna 15 procent van de Nederlandse vrouwen koos voor Jettens partij, blijkt uit het onderzoek van Ipsos I&O. Onder mannelijke kiezers moest D66 de PVV en VVD voor laten gaan.
In opleidingsniveau vertonen de kiezers van de grootste partijen flinke verschillen. Onder hoogopgeleiden scoren D66 en GroenLinks-PvdA het beste, onder laag- en middelbaar opgeleiden de PVV. Bij het CDA en de VVD zijn de verschillen tussen verschillende opleidingsniveaus kleiner.
Daarnaast valt op dat D66 met name onder dertigers en veertigers veel stemmers voor zich wist te winnen. In geen enkele leeftijdscategorie is het verschil tussen D66 en de PVV zo groot. Als alleen 65-plussers hadden mogen stemmen, was het CDA de grootste partij geworden.
Het lijkt erop dat met name Jettens ambitieuze plannen voor de woningmarkt kiezers over de streep hebben getrokken. Bijna 16 procent van de D66-stemmers noemde dit thema tegenover Ipsos I&O als belangrijkste onderwerp voor hun stemkeuze. Bij de VVD was dit economie, bij GroenLinks-PvdA klimaatverandering en bij het CDA waarden en normen. Voor PVV-stemmers was immigratie en asiel verreweg het belangrijkste thema.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant