Energietransitie Geen enkel bedrijf durft het aan om Windpark Nederwiek 1-A te bouwen in de Noordzee. Dit komt niet onverwacht. Windparkbouwers zeggen al langer dat de marktomstandigheden niet goed genoeg zijn om zonder subsidie in nieuwe projecten te stappen.
Windturbines op zee vormen windpark Hollandse Kust Zuid van energieleverancier Vattenfall. Het windpark bestaat uit 139 windturbines en ligt op ongeveer achttien kilometer van de kust. Het levert stroom voor ruim 1,5 miljoen huishoudens.
Wanneer gaat er weer gebouwd worden in de Noordzee? Windpark Nederwiek 1-A komt er in ieder geval voorlopig niet. Geen enkel bedrijf durft het project aan. Donderdag werd bekend dat de aanbesteding voor het windpark in de Noordzee ter grootte van 1 GW (1 miljoen huishoudens) is mislukt. Het is voor het eerst dat dit in Nederland gebeurt.
Onverwacht is het niet, windparkbouwers zeggen al langer dat de marktomstandigheden niet goed genoeg zijn om zonder een vorm van subsidie in nieuwe projecten te stappen. De gevolgen zijn desondanks vervelend, onder meer omdat hoogspanningsnetbeheerder Tennet al van alles had lopen om het windpark aan te sluiten en met de vertraging kosten zijn gemoeid. Ook komt de langetermijnplanning voor wind op zee verder in het geding.
Het kavel Nederwiek is het verst uit de kust gelegen windenergiegebied in de Noordzee. Het ligt ter hoogte van Alkmaar op ruim 100 kilometer uit de kust, tegen de grens van het Britse deel van de Noordzee aan. De stroom zou bij het veel zuidelijker gelegen Borssele aan land komen.
Dat niemand er wil bouwen ligt niet aan Nederwiek zelf. In een paar jaar tijd is de markt voor windenergie enorm verslechterd. Sinds 2018 werden windparken op zee zonder subsidie vergund, bedrijven wilden soms zelfs betalen voor een vergunning. Maar de laatste jaren zijn de kosten voor bouw en financiering flink gestegen. Ook verloopt de verduurzaming van grote potentiële afnemers van windstroom, de industrie, veel langzamer dan eerder verwacht.
„Hierdoor is het voor windparkontwikkelaars moeilijker geworden om al voorafgaand aan de bouw van het windpark langjarige stroomafnamecontracten met de juiste volumes en prijs af te sluiten. Daarmee is hun investeringsbereidheid afgenomen”, schrijft demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei (VVD) in haar brief over de mislukte aanbesteding aan de Tweede Kamer.
„Anders dan bij fossiele energie, waar je voortdurend voor betaalt, zitten de kosten voor een windpark allemaal aan het begin van de levensduur”, zegt Jan Vos van windbranchevereniging NedZero. „Een windpark van 1 GW kost 2,5 tot 3 miljard euro, dat moet in 30 jaar terugverdiend worden. Dat maakt dat de businesscase snel kan veranderen op het moment dat er sprake is van inflatie en stijgende rentes. Daarom is de situatie nu zo anders dan in 2018.”
Het mislukken van aanbestedingen is niet uniek voor Nederland. Duitsland, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en België hebben ook te maken met mislukte of uitgestelde aanbestedingen, om dezelfde redenen.
Toch wil Nederland door met windenergie op zee. „Het blijft noodzakelijk om energieonafhankelijker te worden en voldoende groene energie te hebben voor de verduurzaming van ons energiesysteem”, schrijft de minister.
Terug naar subsidies dus. In september presenteerde de minister een Actieplan windenergie op zee waarin onder meer werd aangekondigd dat in 2026 twee kavels van 1 GW met subsidie vergund gaan worden. Tussen de regels door was daarin al te lezen dat er niet veel fiducie was in de aanbesteding van Nederwiek. Welke kavels in 2026 vergund zullen worden hield ze nog in het midden. „Dit hangt mede af van de uitkomst van de aanbesteding van Nederwiek I-A.”
Dat er zo duidelijk subsidies in het vooruitzicht gesteld worden helpt niet om inschrijving op het niet-gesubsidieerde Nederwiek aantrekkelijk te maken. De minister werkt bovendien aan tweezijdige contracten die windparkbouwers vanaf 2027 zekerheid op lange termijn geven. Hierbij springt de overheid bij als de elektriciteitsprijs laag is en als het heel goed gaat draagt de windparkexploitant af aan de overheid.
Wachten met turbines neerzetten tot de industrie geëlektrificeerd is zou onverstandig zijn, zegt Vos. „We moeten het tegelijkertijd doen. Het zijn allemaal langdurige projecten, het hele traject om een windpark neer te zetten duurt ruim 10 jaar. We zitten in een revolutie en de technologieën ontwikkelen zich nu ongelijktijdig. Uiteindelijk komt het bij elkaar, dat plaatje moeten we voor ogen houden.”
De ambities zijn wel afgezwakt. De oorspronkelijk geplande 50 GW in 2040 werd deze zomer afgeschaald naar ‘tussen de 30 en 40 GW’. Hoe het verder moet op de lange termijn is aan een nieuw kabinet, schrijft Hermans. In januari denkt de minister wel met duidelijkheid te kunnen komen over de twee gesubsidieerde projecten voor 2026. Misschien is Nederwiek I-A daar ook wel weer bij.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC