is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
‘Zakken vol geld, zenders vol televisie worden er in verkiezingstijd tegenaan gegooid om de duim te kiezen waaronder we gehouden worden’, schrijft bioloog Midas Dekkers in zijn recent verschenen boek Het menselijk tekort. Een boek vol zinnen om in te lijsten en een heerlijke verhandeling over wat mensen menselijk maakt: hun gebreken, het falen. Allemaal de schuld van de Schepper: ‘Dat de Schepper steken heeft laten vallen, is niet zo gek: zes dagen, dat is veel te kort.’
Wij groepsdieren hebben – vraag niet waarom – een leider nodig. ‘De beste baas is een baas tegen wil en dank’, aldus Dekkers. De bioloog wijst naar de elrits, een visje dat vijanden weert door aan te sluiten bij de rest, tot een grote wolk. Wie vooropzwemt en de koers bepaalt, is een kwestie van toeval.
Net als bij spreeuwen. Deze weken kun je weer duizenden vogels in wisselende patronen door de lucht zien dansen. Iemand moet dat regisseren, maar de truc is: dit topballet kent geen choreograaf. Spreeuwen zijn geen zwevende kiezers, ze aarzelen geen seconde. Elke spreeuw in de wolk kijkt enkel naar zijn buren, houdt voldoende afstand en kopieert elke beweging. Nooit knalt zo’n wolk tegen een torenflat. Hun leider kan niet van het padje raken, want hij bestaat niet.
Toeval wijst de weg: door een windvlaag hellen een paar vogels wat naar links, en prompt neemt de rest dat over en slaat de hele kudde linksaf. Was Frans Timmermans maar een vogelaar.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Maar mensen zijn geen spreeuwen, dat hoor je elke dag aan de fileberichten op de radio. En dus moeten wij kijken naar andere groepsdieren. Driedoornige stekelbaarsjes bijvoorbeeld worden geleid door het visje met het stevigste lijf en de gladste huid. Chimpansees worden aangevoerd door een wat gewelddadig alfamannetje, dat vooral geïnteresseerd is in seks. Zulke topapen kennen wij mensen ook. Ze leiden bananenrepublieken.
Dan zijn olifanten, gevlekte hyena’s, orka’s, bonobo’s en bosmieren een stuk meer met de tijd meegegaan. Bij hen zijn de vrouwen aan de macht. Laten we te rade gaan bij de olifanten. Hun hersenen wegen 5 tot 6 kilo, zo’n vijf keer meer dan de grijze massa in onze kop. Zij zullen er dus wel over hebben nagedacht.
Hun keuze is altijd dezelfde: olifanten stemmen unaniem op het oudste vrouwtje van de kudde. Die herkent leeuwengebrul het beste en beschermt tegen aanvallen. Wat kunnen wij mensendieren daarvan leren? Het oudste vrouwtje van de Haagse kudde was Ria de Korte. Wie? Ria de Korte, 66 jaar oud, tot afgelopen woensdag op de zeventiende plaats bij NSC.
U kent haar niet en dat zal zo blijven. De NSC-site meldde dat ze ‘een mens als geen ander is’. Ze komt ‘uit een gewoon bijzonder dorp, met een gewoon bijzondere dorpskerk en een gewoon bijzonder liefdevol gezin’, zei ze in februari dit jaar in de Tweede Kamer, toen ze daar voor het eerst sprak.
Haar tekort: een maand later beweerde ze dat Nederlandse vrouwen naar Cyprus reizen voor een abortus, omdat het geslacht van hun ongeboren kind hun niet zou aanstaan. Later erkende ze dat die bewering op niets was gebaseerd. De rest is geschiedenis.
Voor haar en alle andere teleurgestelden geldt het woord van troost van Midas Dekkers: sluit de ogen en doe niets. ‘In je dromen beleef je meer dan in je stoutste waken.’ Hun rest de les van de dieren: stem nooit met olifantspoten. Laat je niet leiden door kuddegedrag, Voor je het weet, schiet je weer hopeloos tekort.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant