Ultrafastfashion Het Chinese Shein verkoopt spotgoedkope kleding, speelgoed en elektronica waar giftige stoffen in zijn aangetroffen en die door onderbetaalde werknemers in elkaar worden gezet. Het opent winkels in warenhuizen in Parijs en vijf andere Franse steden.
Protesten tegen de komst van ultrafastfashionshop Shein in warenhuis BHV Marais in Parijs.
Op het eerste gezicht is er weinig aan de hand bij het warenhuis BHV Marais in hartje Parijs, deze vrijdagmiddag in oktober. Bezoekers van alle leeftijden laten zich middels roltrappen loom door het negentiende-eeuwse gebouw voeren. Bij de ingang delen opgedirkte verkopers flyers uit over de laatste uitverkoop. Tot in de wijde omgeving lopen mensen met de herkenbare oranje tasjes aan hun arm.
Wie beter kijkt, ziet op tal van plekken lege schappen: merken hebben hun tassen, make-up en keukenspullen weggehaald. Sommige medewerkers ogen onzeker: het zijn invalkrachten die zijn opgeroepen om het werk over te nemen van stakende medewerkers. Zo’n honderdvijftig van hen zijn buiten verzameld met vlaggen en megafoons. „Ik ben hier om mijn onvrede te uiten over meneer Frédéric Merlin”, zegt de 65-jarige Adele Manoka, manager van badkameraccesoiresmerk Bath Bazaar. Merlin is als directeur van vastgoedbedrijf SGM eigenaar van BHV Marais. „Hij heeft voor de zoveelste keer laten zien dat hij geen bal geeft om zijn werknemers.”
Manoka is woedend over de op 5 november geplande opening van een winkel van de ultrafastfashionwebshop Shein, op de vrijwel volledige zesde etage van BHV Marais. De ruimte is al leeggehaald en staat klaar gevuld te worden met de extreem goedkope kleding, elektronica en accessoires van het Chinese merk, dat sinds 2022 om fiscale redenen is gevestigd in Singapore. Later in november zullen ook in Dijon, Reims, Grenoble, Angers en Limoges Shein-winkels geopend worden – in warenhuizen van Galeries Lafayette. Het is een wereldwijde primeur, zei SGM-communicatiedirecteur Djaafar Khelifa tegen tv-zender France3. „Shein heeft nog nooit fysieke winkels gehad” (wel pop-ups). En de komst van Shein voldoet volgens hem aan een vraag: „Het is een van de tien favoriete merken van de Fransen.”
Hoewel de Shein-winkels ongetwijfeld koopjesjagers zullen trekken, is het nieuws in de Franse modewereld en daarbuiten ronduit slecht ontvangen. Na de aankondiging begin oktober legden medewerkers van BHV Marais meermaals het werk neer en zeker twaalf merken (van kleine make-upmerken tot Disney) trokken uit protest hun producten terug uit het warenhuis. Banken weigerden financiering te verstrekken en zelfs de minister van Handel Serge Papin beloofde „druk te zetten” om te voorkomen dat de Shein-winkels in Frankrijk worden geopend. Een petitie genaamd „Parijs verdient meer dan Shein”, is 111.000 keer is ondertekend. Ook Galeries Lafayette is tegen en heeft gepoogd te voorkomen dat Shein in zijn warenhuizen winkels kon openen. Maar het protest lijkt de plannen niet te kunnen stoppen: het besluit ligt bij SGM en het vastgoedbedrijf is en blijft vóór. Vrijdag kondigde het de precieze data aan waarop Shein zijn Franse winkels zal openen.
Een pop-up winkel van Shein in Parijs, mei 2023.
Tegenstanders hebben verschillende redenen om Shein uit de Franse warenhuizen te willen weren. Zo zegt Arielle Levy, ontwerpster van duurzame mode en opsteller van de petitie, telefonisch dat Shein het chique imago van de Franse warenhuizen zal bevlekken. „BHV Marais is een grand magasin [een groot stedelijk warenhuis met kwalitatief goede en dure merken], waar hele generaties Parijzenaars mee zijn opgegroeid. We kochten er ons eerste bed, onze eerste kleding, onze eerste klusspullen. Voor ons botst de komst van Shein met onze waarden.” Ook de warenhuizen van Galeries Lafayette zijn grands magasins. Adèle Manoka zegt dat ze niet geassocieerd wil worden met Shein, en vreest dat de klanten van BHV Marais zullen veranderen. „De clientèle van Shein is niet de clientèle van Bath Bazaar en van de merken die hier prachtige kleding verkopen.”
Volgens Levy staat Shein bovendien symbool voor „een model dat banen, het klimaat en menselijke waardigheid verwoest”. Want uit tal van onderzoeken is gebleken dat Shein zich schuldig maakt aan uitbuiting en zeer vervuilend is. De Chinese medewerkers die veruit de meeste kleding van Shein in elkaar naaien, maken werkdagen tot twaalf en soms zelfs achttien uur. Hun maandsalarissen kwamen volgens de Zwitserse mensenrechtenorganisatie Public Eye in 2024 neer op zo’n 2.400 yuan per maand (290 euro). Dat is bijna drie keer zo weinig als wat in China als een leefbaar loon wordt beschouwd: 6.512 yuan.
Ook is de klimaatimpact enorm: uit het jaarverslag van Shein blijkt dat het bedrijf in 2024 26,2 miljoen ton koolstofdioxide uitstootte: meer dan alle andere modeproducenten en drie keer zoveel als Inditex (eigenaar van Zara). Dit is het resultaat van het supersnelle productieproces: middels algoritmes en data-analyses van koopgedrag zoekt Shein continu naar nieuwe trends, waarna in een tijdsbestek van soms slechts tien dagen nieuwe producten worden geproduceerd en online geplaatst. Dagelijks komen zo tot 10.000 nieuwe items op de site, aldus nieuwssite Yale Climate Connections. Producten kosten gemiddeld zo’n 10 dollar en worden verkocht met gehaaide marketingtrucs zoals zogenaamd persoonlijke aanbiedingen, nepkortingen en influencercampagnes waarvoor vooral jonge consumenten gevoelig zijn. Ze worden meestal verscheept in kleine pakketjes waar geen douanekosten over worden betaald.
Niet alleen is het voor reguliere merken onmogelijk om hiermee te concurreren, ook voldoen Shein-producten vaak niet aan Europese veiligheidsrichtlijnen. De Belgische consumentenorganisatie Testachats trof in 2024 in Shein-kledingstukken tot 340 keer het toegestane niveau aan van giftige stoffen als nonylfenolethoxylaat, formamide en dimethylformamide. Deze stoffen mogen maar beperkt aanwezig zijn in kleding omdat te grote blootstelling kan leiden tot de ontwikkeling van kanker en fertiliteitsproblemen – op sociale media klagen sommige consumenten ook over huiduitslag na het dragen van de kleding. Ook de elektronica en het kinderspeelgoed dat Shein verkoopt voldoen vaak niet aan de richtlijnen, bleek deze week nog uit onderzoek van de Franse consumentenbond UFC-Que Choisir. De bond ontdekte onder meer speeltjes die te hard geluid maken, gevaarlijke stoffen bevatten in te hoge hoeveelheden en speelgoed waarvan kleine deeltjes gemakkelijk afbreken.
Ook de Franse politiek is zeer kritisch. Beide kamers van het parlement hebben eerder dit jaar wetsvoorstellen aangenomen om ultrafastfashionbedrijven als Shein aan banden te leggen. Zo moet er een verbod komen voor Shein en vergelijkbare sites als het eveneens Chinese Temu om reclame te maken en komen er belastingen op kleine pakketjes van buiten de Europese Unie. De twee kamers moeten het dit najaar eens worden over een definitieve wet, waarna die ingevoerd kan worden.
En Shein heeft meerdere boetes ontvangen. Zo legde de Franse privacywaakhond CNIL begin september een boete van 150 miljoen euro op voor het zonder toestemming verzamelen van persoonsgegevens (Shein gaat in beroep). Eerder kreeg het bedrijf ook al een Franse boete van 40 miljoen euro voor het aanbieden van misleidende kortingen, en in Italië moest het afgelopen zomer 1 miljoen euro betalen wegens greenwashing. Ook hebben consumentenautoriteiten van verschillende EU-lidstaten Shein in mei gesommeerd de Europese consumentenregels na te leven – ook daar kunnen boetes volgen.
Protest bij het warenhuis BHV Marais in Parijs. „Voor ons botst de komst van Shein met onze waarden.”
Al deze weerstand ten spijt, lijkt niets Shein en SGM tegen te houden om vanaf zaterdag de deuren te openen in Parijs en de vijf andere Franse steden. Op interviewverzoeken van NRC reageren beide bedrijven niet, maar eerder stelde SGM-directeur Frédéric Merlin bij radiozender RTL dat de komst van de Shein-winkels de kledingsector volgens hem niet zal schaden maar juist zal versterken. „We willen ervoor zorgen dat er weer meer publieksstromen komen in stadscentra” – zeker kleinere Franse steden hebben te maken met verlaten winkelstraten sinds de opkomst van online shoppen. „En dat kun je doen door buzz [ophef, aandacht] te creëren en consumenten geven wat ze willen.” 25 miljoen Franse klanten bestellen geregeld bij Shein, benadrukte Merlin. „Hoe had ik, als handelaar, zo’n kans kunnen laten gaan?”
Of voor BHV Marais de keuze positief zal uitpakken, valt te bezien, gezien het aanhoudende protest van medewerkers en de zich terugtrekkende merken. Te meer omdat de komst van Shein niet het eerste probleem is waar het warenhuis mee kampt. Na de overname door SGM in 2023 ontstonden administratieve en financiële problemen, waardoor betalingen aan leveranciers vertraging opliepen. Sommige stopten daarop met de levering van producten. Hierdoor moesten ook al vóór de aankondiging over Shein meerdere merken zich terugtrekken en mensen ontslaan. Zo ook Adèle Manoka, die vervroegd met pensioen moet. „Bath Bazaar verkoopt al twintig jaar in BHV Marais, maar sinds Merlin het warenhuis heeft overgenomen stapelen de problemen zich op. De komst van Shein was de druppel die de emmer deed overlopen.”
Er is één bedrijf dat hoopt te profiteren van de chaos: de Franse concept-store L’Appartement. Die krijgt – toevallig – vanaf 1 november een pop-up-winkel recht tegenover BHV Marais, waar producten te koop zullen zijn die lokaal en op duurzamere wijze geproduceerd worden. Op de dag dat de BHV-medewerkers staken, heeft de eigenaresse de muren van haar nieuwe winkel volgeplakt met posters om het verschil tussen Shein en haar L’Appartement te benadrukken: „Hier opent 200 m2 aan Made in France op 1 november”, staat er te lezen, en: „Boycot Shein, koop lokaal”.
En alle negatieve aandacht voor het merk zal mogelijk tot meer bewustzijn leiden over hoe schadelijk ultrafastfashion is. „Shein kiest voor Parijs, de hoofdstad van de mode, om als merk te normaliseren”, denkt Levy. „Want als je het als modemerk in Parijs hebt gemaakt, maak je het overal. Maar Parijs is ook een sociale stad, klimaatbewust, een plek waar de gemeente, bedrijven en verenigingen zich inzetten voor inclusie, onze ambacht en onze art de vie.” En daar hoort Shein niet bij.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC