Israël en de Verenigde Staten zijn het niet eens over de mogelijke rol van Turkije in het staakt-het-vuren met Hamas en de wederopbouw van de Gazastrook. De Amerikaanse regering wil de Turken er graag in betrekken, maar dit stuit op grote weerstand bij de Israëliërs.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Er kan geen sprake van zijn dat Turkse militairen deelnemen aan de beoogde internationale troepenmacht in Gaza, zei de Israëlische minister van Buitenlands Zaken Gideon Sa’ar eerder deze week. ‘Turkije heeft een vijandige houding tegenover Israël aangenomen. Het is dus niet redelijk dat we hun strijdkrachten de Gazastrook laten betreden. We zullen daar niet mee instemmen, dat hebben we ook tegen onze Amerikaanse vrienden gezegd.’
In Washington wordt daar anders over gedacht, zo meldt de Amerikaanse nieuwssite Jewish News Syndicate (JNS). ‘Washington heeft in meerdere briefings en diplomatieke verklaringen aangegeven dat het van plan is Turkije en Qatar een prominente rol te laten spelen in de naoorlogse stabilisatie van Gaza’, aldus JNS.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, maakte onlangs melding van ‘zeer positieve ontmoetingen’ met Turkije, Qatar, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) over mogelijke bijdragen aan de Internationale Stabilisatiemacht (ISF) voor Gaza en de mechanismen voor wederopbouw. Tijdens zijn bezoek aan Israël, vorige week, zei vicepresident JD Vance dat Turkije een ‘constructieve rol’ zou kunnen spelen.
Turkije en Qatar speelden al een grote rol bij de totstandkoming van het zogenoemde Trump-plan voor Gaza, dat diende als uitgangspunt voor het staakt-het-vuren. Waarschijnlijk waren het vooral Turkije en Qatar die Hamas onder druk hebben gezet om begin oktober akkoord te gaan met de voorstellen van de Amerikaanse president Donald Trump.
Onduidelijk is in hoeverre de VS bereid zijn tegemoet te komen aan de Israëlische bezwaren tegen betrokkenheid van Turkije. Vance zei vorige week dat de Verenigde Staten ‘als het om buitenlandse troepen gaat’ Israël niets zullen opleggen. Het is de afgelopen maanden echter duidelijk geworden dat de regering-Trump niet langer bereid is om de regering van premier Benjamin Netanyahu in alles tegemoet te komen.
Zo nodig wordt Netanyahu gedwongen zich neer te leggen bij zaken die hem in het geheel niet zinnen. Dat bleek bij de onderhandelingen over de voorwaarden voor het staakt-het-vuren en over de plannen voor Gaza voor de langere termijn.
Dat daarin wordt verwezen naar Palestijnse zelfbeschikking en een Palestijnse staat moet Netanyahu knarsetandend hebben aanvaard. Ook krijgt hij van Washington tot nu toe niet de mogelijkheid om het bestandsakkoord na schendingen door Hamas nietig te verklaren.
Betrokkenheid bij Gaza van Turkije en Arabische landen als Egypte, Qatar, Saoedi-Arabië en de VAE vergroot voor Trump de kansen zijn plannen voor een alomvattende vredesregeling voor het Midden-Oosten te verwezenlijken. Daartoe zou bijvoorbeeld Saoedi-Arabië zich moeten aansluiten bij de Abraham-akkoorden die Israël vijf jaar geleden sloot met Bahrein en de VAE (later volgden Marokko en Soedan).
Ook voor Turkije staan diverse belangen op het spel. Het beginsel ‘voor wat hoort wat’ is een van de pijlers van Erdogans buitenlandpolitiek. Vorige maand besprak de Turkse president, op bezoek in het Witte Huis, mogelijke tegenprestaties voor de steun van Turkije aan het Gazaplan, zoals de aanschaf door Ankara van het gevechtsvliegtuig F35 en de Turkse bemoeienis met Syrië. Erdogan zou graag zien dat Trump hem toestaat de Koerden daar te beteugelen.
Turkije heeft ook grote belangstelling voor de enorme bouwprojecten die in Gaza verwezenlijkt moeten worden. De Turkse bouwsector heeft nauwe banden met de regering-Erdogan. Meer in het algemeen biedt het Gazaplan Erdogan de kans te bewijzen dat Turkije een onmisbare speler is in het Midden-Oosten, ook op defensiegebied.
Turkije heeft het op een na grootste leger binnen de Navo (na de VS). Op diverse fronten (Libië, Syrië, Irak, Nagorno-Karabach) hebben de Turken de afgelopen jaren laten zien wat ze militair gezien waard zijn. De Turkse defensie-industrie draait op volle toeren.
Washington heeft openlijk aangegeven, zo meldt JNS, dat het van plan is Turkse en Qatarese defensieliaisons op te nemen in het onlangs opgerichte Civiel-Militaire Coördinatiecentrum in het Israëlische Kiryat Gat, vlakbij de grens met Gaza. Het centrum staat onder supervisie van het Central Command (Centcom) van de Amerikaanse strijdkrachten in het gebied. Ook Egypte en de VAE zullen deelnemen.
Overigens zijn niet alle Arabische landen blij met de prominente rol van Turkije en Qatar. Beide landen hebben (net als Hamas) van oudsher goede banden met de Moslimbroederschap. Die organisatie wordt in Saoedi-Arabië en de VAE echter met wantrouwen bezien. Qatar (en vermoedelijk ook Turkije) heeft Hamas jarenlang financieel gesteund. Leiders van de beweging kregen onderdak in Istanbul en Doha.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant