Verbouwingsplannen Na jaren van conflicten, tegenslagen en impasse is er nu een definitief ontwerp voor het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen, dat sinds 2019 dicht is. De gemeenteraad is nu aan zet.
ZIcht op Museum Boijmans Van Beuningen aan de Westersingel
Het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen is alweer zes jaar dicht. In 2019 moest het museum halsoverkop sluiten op last van de brandweer, na jarenlang achterstallig onderhoud. Naast brandgevaar kampte het museum met wateroverlast, en er was in 2006 al vastgesteld dat er asbest verwijderd moest worden, onder meer uit het klimaatsysteem. De frustratie van het museum richting Gemeente Rotterdam, eigenaar van het pand, was destijds hoog. Sjarel Ex, destijds directeur van Boijmans, verklaarde in de periode vanaf zijn aanstelling in 2004 tot het renovatiebesluit in 2018 wel 250 brieven „over de zorgwekkende toestand van het gebouw” aan de gemeente te hebben verstuurd. In december 2018 stemde de Rotterdamse gemeenteraad in met een renovatieplan van 223,5 miljoen euro. De gemeente is eigenaar van het gebouw en een groot deel van de collectie. Het was de bedoeling de gerenoveerde deuren in 2026 weer te openen.
Dat liep anders. De periode na de goedkeuring van het renovatieplan werd getekend door conflicten. De verbouwing bleek duurder uit te vallen, er speelde een fraude- en corruptieschandaal rondom de asbestsanering en de onderlinge verhoudingen verzuurden dusdanig, met name na kritiek van het museum op een eerder ontwerp, dat museumdirecteur Sjarel Ex enkel via een ‘contactambtenaar’ mocht communiceren met architect Francine Houben van architectenbureau Mecanoo. De verbouwing raakte in een impasse. De heropening werd uitgesteld naar 2028, toen naar 2030. In 2021 opende nog wel het nieuwe, publiekstoegankelijke Boijmans Depot, ontworpen door architectenbureau MVRDV, maar verder bleef het angstvallig stil en de deuren van het museum bleven dicht.
Hoe anders is de sfeer op donderdag 30 oktober in een zaaltje bovenin het Depot, dat uitkijkt over het Rotterdamse museumpark. Met name wethouder van cultuur Said Kasmi (D66) loopt zinderend door de zaal, al kan dat ook iets te maken hebben met de verkiezingsuitslag. Ook bij de anderen is de sfeer opgewekt. Van wrijving lijkt geen sprake meer. Architect Francine Houben, museumdirecteur Ina Klaassen en wethouders Kasmi en Robert Simons (vastgoed) staan glunderend rondom een maquette. Het budget is rond, vooral dankzij een schenking van 80 miljoen van stichting Droom en Daad. De gemeente stemde uiteindelijk in met een budget is 359,2 miljoen euro.
En: er is een definitief ontwerp, een verdere uitwerking van een eerder plan dat in 2024 werd gepresenteerd. In het definitieve ontwerp zijn onder meer de resultaten van een restauratie-onderzoek verder uitgewerkt en is het materiaalgebruik verder ingevuld. Het donderdag gepresenteerde plan, wordt begin december besproken in de Rotterdamse gemeenteraad.
Iedereen mag donderdag een woordje doen, iedereen is positief.
Architect Francine Houben (Mecanoo) neemt de aanwezigen mee in het ontwerp. „Soms denken mensen dat we stil zaten”, zegt ze. „Dat is niet zo. Inmiddels is 99 procent van al het asbest uit het gebouw verwijderd. Ik ken geen gebouw waar zo veel asbest in zat.”
Model van het nieuwe Museum Boijmans Van Beuningen
Het plan draait om vijf uitgangspunten: een gastvrije entree, betere logistiek, een verbeterde routing, meer binding met de stad en het museumpark. Ook worden de drie monumenten waar het museum uit bestaat, gebouwd in verschillende periodes door architecten Van der Steur, Bodon en Henket in ere hersteld, mét een toevoeging van Mecanoo architecten: een nieuw gebouw voor opkomend talent. De Robbrecht & Daem-vleugel zal grotendeels worden gesloopt. Dit stuitte eerder op weerstand, maar ook dat conflict is inmiddels gladgestreken.
Bijzonder in de plannen is dat een behoorlijk deel van het museum gratis toegankelijk wordt. Naast de nieuwbouw voor jong talent, wordt ook de buitenhof, een soort „openlucht tentoonstellingsruimte”, vrij toegankelijk. Pas als mensen hier de trap afdalen en de nieuwe entree inlopen, moeten er toegangstickets of Museumkaarten tevoorschijn komen.
Museum Boijmans Van Beuningen Buitenhof Plaza
Museum Boijmans Van Beuningen Aerial
Wat ook bijzonder is: Museum Boijmans Van Beuningen is een ‘daglicht’ museum. In elke vleugel komt er daglicht van boven, opzij en via een speciale ‘plint’. Houben: „We wilden Bodon en Van der Steur echt in hun kracht zetten.” Dat gebeurt door zalen weer in ere te herstellen en slim om te gaan met de vele hoogteverschillen in de gebouwen. „Dat was een enorme opgave”, geeft Houben aan. Ook komt er een enorme overkapping van het Binnenhof van het Van der Steur-gebouw, geïnspireerd op het patroon van een kleiner raam uit het gebouw.
Het is eindelijk een plan waar museum, architect en gemeente blij mee zijn. De Rotterdamse gemeenteraad moet er op 4 december wel nog wel mee instemmen. Maar Kasmi – die de afgelopen tijd niet alleen te maken had met een gesloten Boijmans, maar ook met Museum Rotterdam dat al vijf jaar dicht is, en de problemen rondom het Nederlands Fotomuseum – is optimistisch: „De grootste drempel was de begroting en die hebben we al genomen. Ik heb er alle vertrouwen in.”
Dat geldt ook voor museumdirecteur Klaassen: „Door de bouw van het Depot weet ik dat er tijdens de renovatie vast ook weer hobbels zullen zijn, maar ik ben inmiddels wel wat gewend. Ik ga gewoon door.” Francine Houben kijkt naar de maquette, waar een beschermingskap overheen wordt gezet. „It was a journey”, zegt ze, „maar het is goed zo.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste nieuws en de beste stukken over de mooiste havenstad die er is
Source: NRC