Nu de verkiezingen achter de rug zijn, loopt het Binnenhof zich warm voor de kabinetsformatie. De eerste belangrijke stap in dat proces wordt aankomende dinsdag om 16.00 uur genomen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Dan ontvangt Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma de fractievoorzitters om de verkiezingsuitslag te bespreken. Doel van dat gesprek is om een zogenoemde verkenner aan te wijzen.
De verkenner is een persoon die wordt aangewezen door de verkiezingswinnaar om de verschillende coalitiemogelijkheden te onderzoeken. Hij of zij gaat daarvoor in gesprek met de fractievoorzitters van álle partijen om te zien wie er samen in een coalitie wil.
De verkenner schrijft vervolgens een verslag aan de Tweede Kamer waarin staat welke coalitie waarschijnlijk het meeste kans van slagen heeft, of welke coalitie als eerste verder onderzocht dient te worden.
Normaliter vindt het geprek over wie de verkenner wordt een of twee dagen na de verkiezingen plaats. Maar aangezien ditmaal nog steeds niet helemaal duidelijk is wie de verkiezingen heeft gewonnen – Geert Wilders van de PVV of Rob Jetten van D66 – is nog niet duidelijk wie de verkenner mag aanwijzen.
Daarom vindt het gesprek over de verkenner niet deze vrijdag plaats, zoals gepland, maar wordt dat besluit verplaatst naar aankomende dinsdag 4 november.
‘De PVV wil het voortouw bij de formatie als we de grootste zouden worden’, zei Wilders donderdagmorgen nadat de eerste verkiezingsuitslag nog een diffuus beeld gaf. ‘Zolang daar geen honderd procent helderheid over is, kan er geen verkenner van D66 aan de slag. We zullen alles doen om dit te voorkomen.’
In de wandelgangen is bij diverse grote partijen wat opluchting te horen over dit ietwat vertraagde tijdspad. Het geeft de mogelijkheid aan Kamerleden en partijleiders om dit weekend even uit te rusten van de intensieve campagneperiode. Hierna volgt immers nog de marathon van de kabinetsformatie.
De verdere zoektocht naar een nieuwe regering – oftewel de kabinetsformatie – volgt een vast patroon. Na het aanstellen van de verkenner en de gesprekken die hij/zij voert, moet eerst nog de oude Tweede Kamer worden ontbonden (dinsdag 11 november) en de nieuwe Tweede Kamer worden geïnstalleerd (woensdag 12 november).
Uiterlijk een week na de installatie van deze nieuwe Tweede Kamer debatteren de partijen over de verkiezingsuitslag en het advies van de verkenner over de mogelijke coalities.
Vervolgens wordt een zogeheten informateur aangesteld, die de daadwerkelijke onderhandelingen gaat leiden binnen één specifieke coalitie-mogelijkeid. Doel van die onderhandelingen is om samen tot een regeerakkoord te komen.
Deze onderhandelingen kunnen heel lang duren. De langste formatie ooit was die van het kabinet-Rutte IV (2021) en duurde 299 dagen. De vorming van het vorige kabinet (Schoof) duurde 223 dagen. De gemiddelde duur van de vorming van een kabinet na verkiezingen (vanaf 1945) is 103 dagen. Het voornemen van veel partijleiders dat deze kabinetsformatie nog vóór de kerst moet zijn afgerond, wordt zo bezien een moeilijk te halen deadline.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant