Yahya al-Sarraj | burgemeester Gaza-Stad Terwijl de Israëlische bommen blijven vallen, richt de burgemeester van Gaza-Stad zich op herstel. „Er staat vrijwel geen boom meer overeind.”
Burgemeester Yahya al-Sarraj in zijn kantoor in Gaza-Stad. Hij bleef na oktober 2023: „Het was mijn plicht om onder de mensen te blijven.”
De afgelopen twee jaar vluchtte hij in Gaza-Stad van wijk naar wijk voor de bombardementen en invallen van het Israëlische leger. Nadat de circa een miljoen inwoners in oktober 2023 door Israël werden gedwongen om naar het zuiden te trekken en grotendeels ontheemd raakten, bleef burgemeester Yahya al-Sarraj in zijn stad. „Het was mijn plicht om onder de mensen te blijven,” zegt hij telefonisch vanuit Gaza-Stad.
Het is de ochtend na hevige Israëlische bombardementen op Gaza. In de loop van woensdag zal het dodental oplopen tot ruim honderd, onder wie zeker 46 kinderen. Eind september was Al-Sarraj een van de ondertekenaars van een brief aan de Amerikaanse president Donald Trump. Samen met een twintigtal academici, lokale leiders en activisten uit Gaza riep hij daarin op tot een bestand. Israël was bezig met een hernieuwde belegering van Gaza-Stad en de verdrijving van de bevolking naar het zuiden, als opmaat naar een militaire bezetting.
De stad, die al grotendeels in puin lag, werd nog verder verwoest: systematisch blies het leger in wijken als Zeitoun gebouwen op. Honderdduizenden inwoners vluchtten opnieuw naar het zuiden, nadat zij tijdens het vorige, door Israël eenzijdig verbroken bestand juist waren teruggekeerd. Sinds op 9 oktober een akkoord werd bereikt over de eerste fase van Trumps twintigpuntenplan voor Gaza, keerden ontheemde Palestijnen opnieuw terug.
„Sinds de Israëlische aanvallen zijn hervat, is met het geluid van vliegtuigen en bommen ook de angst teruggekeerd. De afgelopen weken kregen burgers iets van hun leven terug. Er kwamen weer wat hulpgoederen de stad in, hoewel in kleine hoeveelheden. We zien iedere dag mensen terugkeren. Precieze cijfers ontbreken, maar naar schatting verblijven er nu een half miljoen inwoners in de stad. Ongeveer acht op de tien huizen zijn verwoest. Veel families wonen in tenten of in huizen waarvan soms nog maar één kamer overeind staat.”
Bij hevige Israëlische bombardementen op Gaza vielen woensdag ruim honderd doden, onder wie zeker 46 kinderen.
„Sinds oktober 2023 heb ik geen moment de hoop verloren dat de agressie op een dag zal eindigen, en dat we in Gaza zullen blijven. Trump is de afgelopen periode vastberaden en standvastig geweest. Volgens mij heeft hij de leugens en spelletjes van de Israëliërs ontdekt. Israël zal zo nu en dan weer bombarderen en mensen doden. Ik hoop dat de onderhandelaars toegewijd zijn en dat Trump en de Arabische staten garanderen dat dit stopt.”
Al-Sarraj vertelt dat zijn gemeente herstelwerk verricht in de stad, waarbij ze contact onderhoudt met internationale hulporganisaties. De door Israël bezette Gazastrook telt 25 gemeenten. Zij opereren onafhankelijk van de centrale Hamas-regering, die in 2007 in Gaza aan de macht kwam na de verkiezingen van 2005. De gemeenten krijgen hun inkomsten uit onder meer belasting, servicekosten en Amerikaanse en Europese donorgelden, maar kampen sinds oktober 2023 met voortdurende begrotingstekorten en schulden door de blokkade en achterstallige betalingen.
„We hebben vier prioriteiten: de distributie van water, herstel van de riolering, afvalverwerking en het heropenen van straten die zijn afgesloten door Israëlische bombardementen. Onze mogelijkheden zijn natuurlijk beperkt. We hebben cement nodig voor het vervaardigen van waterleidingen, riolering en waterpompgebouwen. Maar cement wordt door Israël niet in Gaza toegelaten, noch vrachtwagens of graafmachines. Het materieel dat we hebben is verwoest of verouderd. We beschikken over onvoldoende drinkwater, doordat de belangrijkste ontziltingsinstallaties niet meer functioneren. Het meeste water is zout of vervuild. We kunnen maar in een kwart van de waterbehoefte voorzien.”
„Wederopbouw is ongepast en zinloos zonder consultatie van de Palestijnen. Het gemeentebestuur van de Gazastrook heeft sinds begin 2024 aan een plan gewerkt voor wederopbouw, Gaza Phoenix, dat begin 2025 officieel bekend werd gemaakt. Het stelt drie fasen voor: de huidige noodsituatie, een tussenfase van stabilisering, en wederopbouw. Het bevat ambities voor de ontwikkeling van handel, industrie, toerisme, en de aanleg van een spoorlijn. We hopen dat dit plan zal worden verwezenlijkt, want het vertegenwoordigt de behoeften van het Palestijnse volk. Het Israëlische leger zegt dat het zal beginnen met wederopbouw in gebieden onder zijn controle. Maar daar zijn geen inwoners meer, dus voor wie is die wederopbouw bedoeld?”
„Sinds de Israëlische aanvallen weer zijn hervat, is met het geluid van vliegtuigen en bommen ook de angst teruggekeerd”, vertelt burgemeester Al-Sarraj.
„Gaza-Stad maakte voor oktober 2023, ondanks de Israëlische blokkade, een ontwikkeling door. Maar de afgelopen twee jaar is alles verwoest. Er staat vrijwel geen boom meer overeind. Veel historische gebouwen zijn vernietigd. Een van de oudste kerken ter wereld, de Sint-Porphyriuskerk, is twee keer gebombardeerd. Moslims en christenen die in de kerk schuilden werden gedood. Ook de Grote Omari-moskee, in het verleden een tempel en vervolgens een kerk, is genadeloos gebombardeerd.
„In het gemeentehuis in het centrum van Gaza-Stad hadden we een archief, met handschriften van wel tweehonderd jaar oud. Het leger belde me met de aankondiging dat ze die plek gingen bombarderen. Ik zei dat er een historisch archief was, maar ze hebben desondanks gebombardeerd, en door brand zijn waardevolle documenten verwoest. Gelukkig hebben we digitale kopieën. Deze plekken vertelden onze geschiedenis, die vijfduizend jaar teruggaat. Er kan veel herstelwerk worden verricht, maar het zal nooit meer worden zoals het was.”
Yahya al-Sarraj (1962) werd geboren in Gaza-Stad. Hij behaalde een doctoraat aan de Universiteit van Bradford, in het Verenigd Koninkrijk, en werkte als rector van de University College of Applied Sciences in Gaza en als hoogleraar civiele techniek, wegen en vervoer. Sinds 2019 is hij burgemeester van Gaza-Stad. In oktober 2023 werd zijn zoon – journalist en filmmaker Rushdi al-Sarraj – gedood bij een Israëlische luchtaanval.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC