Banen De lichte stijging in werkloosheid komt volgens het CBS doordat meer niet-werkenden zich melden voor een baan.
"Wat we zien, is dat steeds meer mensen die voorheen niet werkten zich nu weer op de arbeidsmarkt melden als werkzoekende", legt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen uit.
Er waren in Nederland de afgelopen maanden sinds lange tijd weer meer werkzoekenden dan vacatures. Dat is opvallend, omdat het de voorbije jaren juist andersom was: er heerste grote krapte op de arbeidsmarkt en er was in veel sectoren sprake van personeelstekorten.
In het derde kwartaal van dit jaar steeg de werkloosheid licht, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek donderdag, en dat heeft andere oorzaken dan je misschien zou verwachten.
Volgens het CBS groeide de werkloosheid niet zozeer doordat veel meer mensen hun baan verloren of omdat er plots veel minder vacatures zijn. „Wat we zien, is dat steeds meer mensen die voorheen niet werkten zich nu weer op de arbeidsmarkt melden als werkzoekende”, legt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen uit.
Bij het meten van werkloosheid wordt gekeken naar wie kan én wil werken. „Wie als niet-werkende op zoek gaat naar een baan maar niet meteen iets kan vinden, komt in de statistieken als werkloze terug.”
De afgelopen jaren stonden in het teken van grote druk op de arbeidsmarkt. Dat wil zeggen: het aantal vacatures bij bedrijven was hoger dan het aantal mensen dat op zoek was naar een baan. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek bleek donderdag dat dit voor het eerst in drie jaar tijd is omgedraaid: voor elke 100 werkzoekenden waren er in het derde kwartaal van dit jaar nog 97 vacatures.
Momenteel is 3,9 procent van de Nederlandse beroepsbevolking werkloos – historisch gezien en in vergelijking met andere Europese landen is dat nog altijd relatief weinig.
Die arbeidsmarktkrapte ontstond tijdens de coronapandemie. Toen tijdens de lockdowns de aankoopwoede toesloeg onder consumenten, konden veel bedrijven de orders niet aan. Om dat te ondervangen, gingen ze hard op zoek naar nieuw personeel. De druk op de arbeidsmarkt werd vanaf 2022 weer wat minder; sinds begin dit jaar is de verhouding werkzoekenden-vacatures zo goed als in evenwicht.
Volgens het CBS kwamen er tussen juli en september in totaal 13.000 werklozen bij, waardoor het totaal op bijna 400.000 mensen komt. Het kan onder meer gaan om voormalig arbeidsongeschikten, onlangs afgestudeerden en Nederlanders die na hun pensioen toch weer aan het werk willen – hoewel het uit de cijfers van het CBS niet precies duidelijk wordt.
Bij uitzendconcern Randstad herkennen ze de trend die door het CBS geschetst wordt, al houdt Randstad-marktonderzoeker Bart van Krimpen een slag om de arm bij die invulling wie dit zijn: „We kunnen alleen iets zeggen over de algehele groep werklozen. Over het algemeen zijn dat jongeren van onder de 25. Maar de groep werklozen die het hardst groeide zijn de 45+-ers, en dan vooral vrouwen.”
Wat wel zeker is, is in welke sectoren er nog veel nieuwe collega’s nodig zijn. Het gaat dan vooral om bouwplaatsen, in de zorg en in winkels, zo blijkt uit de CBS-cijfers. In de financiële sector is het aantal vacatures juist teruggelopen.
Het is niet zo dat iedere werkzoekende per direct aan de slag kan bij elke baan. Voor sommige functies is een vooropleiding of inhoudelijke kennis vereist. Niet iedereen kan immers morgen beginnen als kraanmachinist of lasser.
Aan de andere kant zijn er soms functies, met name ongeschoold werk, waarvoor niet alle werkzoekenden bereid zijn in te stappen tegen het salaris dat ervoor staat. In de landbouw, industrie en in functies in de logistiek (distributiecentra) wordt daarom veel gebruikgemaakt van arbeidsmigranten.
Wat juist nu meer niet-werkenden naar de arbeidsmarkt drijft, is ook niet precies te zeggen. Van Krimpen schat in dat dit kan komen doordat mensen mogelijk het gevoel hebben dat ze meer kans hebben op een goede baan, of doordat lonen en arbeidsvoorwaarden het afgelopen jaar zijn verbeterd. „De arbeidsmarkt is nog steeds krap en de lonen zijn afgelopen jaar harder gestegen dan de inflatie, wat meer mensen kan aantrekken tot de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd zijn er ook pushfactoren die kunnen spelen, zoals financiële noodzaak of meer tijd om te werken doordat kinderen naar school gaan.”
Volgens Van Mulligen kiezen ook meer Nederlanders ervoor weer aan het werk te gaan omdat hun bestedingspatroon in de loop der jaren is verschoven. „Nederlanders willen vaker met vakantie en hebben een hogere levensstandaard. Ook kiezen nog altijd veel Nederlanders ervoor om parttime te werken.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC