Steven van Rijswijk | ING-bestuursvoorzitter ING kondigde recent aan dat bijna duizend banen op de tocht staan, grotendeels omdat werk verdwijnt door AI. De bank verwacht desondanks niet minder mensen nodig te hebben door de verdergaande digitalisering. „Simpelere taken verdwijnen en er blijft meer hooggespecialiseerd werk over.”
Steven van Rijswijk, ceo van ING, denkt dat AI het profiel van het personeelsbestand kan veranderen.
Is de AI-omslag op de arbeidsmarkt begonnen? Komen er banen in het geding door de opkomst van slimmere kunstmatige intelligentie? Wie afgelopen weken het nieuws volgde, zou kunnen denken van wel. Zo kondigde Amazon aan wereldwijd 14.000 kantoorbanen te willen schrappen (van de 350.000), voor een deel vanwege AI. Op een heel veel kleinere schaal kondigde ING deze week iets dergelijks aan: dit jaar zouden er 950 functies verdwijnen, meldde de bank aan UWV, onder meer vanwege de inzet van AI.
Volgens Steven van Rijswijk, bestuursvoorzitter van Nederlands grootste bank, is de komst van generatieve AI „misschien” een revolutie aan het worden op de arbeidsmarkt. Maar dat leidt bij ING niet per se tot veel minder werk, vertelt hij NRC op de dag dat de bank zijn derdekwartaalcijfers presenteerde.
„We zijn de weg naar AI al bijna tien jaar geleden ingeslagen”, vertelt Van Rijswijk. De ceo doelt daarmee op algoritmes die min of meer zelfstandig data kunnen analyseren en daaruit conclusies kunnen trekken. „Dat heeft werkzaamheden gedigitaliseerd, ja. Maar heeft het ook tot minder kosten geleid? Niet echt. Want als je kijkt naar tien jaar geleden en nu, dan hebben we nu meer mensen in dienst dan toen.” In 2015 had ING zo’n 54.000 voltijdbanen, anno 2025 zijn dat er meer dan 60.000.
Het personeelsbestand van ING is in die tien jaar wel enorm van samenstelling veranderd, zegt Van Rijswijk er meteen achteraan. Waar veel werknemers van ING vroeger bezig waren met standaard operationeel werk, is nu het gros bezig met „tech en engineering”, aldus de ceo. Dat gaat om het maken van apps die standaard operationeel werk automatiseren. Als voorbeeld haalt hij de omslag aan van afgelopen decennium waarbij bankvestigingen zijn gesloten en bankieren in toenemende mate via de app gaat.
Van Rijswijk voorziet dat de generatieve AI die nu gemeengoed aan het worden is, dat proces gaat versnellen. „We gaan daardoor de samenstelling van ons personeelsbestand sneller zien veranderen. Simpelere taken verdwijnen en er blijft meer hooggespecialiseerd werk over.”
Dat zorgt er wellicht voor dat een bank minder werkgever zal zijn van praktisch opgeleiden en ook minder een werkgever voor het leven, waar je regelmatig tussen afdelingen switcht. „Daarover moeten we nadenken als sector en als economie. Over hoe we mensen niet alleen omscholen binnen de organisatie, maar ook hoe we ze voorbereiden op veranderende werkomstandigheden, zodat we ze eventueel ook klaarmaken voor een plek buiten onze organisatie.”
Van Rijswijk denkt onder meer aan samenwerking met andere organisaties, zoals in de zorg. „Er is in toenemende mate in dit vergrijzende land behoefte aan handen aan het bed. Zoals verpleging en thuiszorg.” Ook denkt hij aan werk zoals dat van elektriciens. „Heel veel van de economie kun je helemaal niet vervangen met AI, omdat heel veel handwerk is. En door vergrijzing hebben we er daar juist meer van nodig.”
Van Rijswijk: „Niet puur het kabinet. Wij als werkgevers moeten ook op een andere manier gaan nadenken. Investeren in een leven lang leren: bijscholen, omscholen. Om mensen in functies die er over twee tot vier jaar niet meer zijn, te helpen naar andere sectoren.”
„Wij proberen een goede werkgever te zijn. We worden er steeds beter in om op tijd te zeggen: ‘Jongens en meisjes, dit gaat er de komende jaren gebeuren.’ Dat de taken die mensen nu doen, ook nog de taken zijn die ze over een paar jaar doen. En dan is vervolgens de vraag: wat moet je leren of kunnen om die taken te kunnen blijven uitvoeren?
„En ja, mogelijk hebben we daar minder of andere mensen bij nodig. Dus dan moeten wij duidelijk communiceren over mogelijke reorganisaties die eraan komen, en mensen de kans geven ergens anders een baan te krijgen. Dat doen wij denk ik al netjes.”
Deze week was ING ook in het nieuws door haar activiteiten in Rusland. RTL Z meldde dat ING tussen 2014 en 2022, nadat Rusland de Krim binnenviel en voor de verdere invasie in Oekraïne, haar portefeuille aan Russische staatsobligaties flink uitbreidde: van enkele miljoenen naar 250 miljoen euro in 2020. ING liet daarop aan NRC weten dat de bank na 2014, net als veel westerse en Nederlandse bedrijven, zakendeed in Rusland. „Toen draaide de wereld eigenlijk door, behalve dat er wat beperkte sancties werden ingevoerd”, zei Van Rijswijk hier donderdag over.
Die activiteiten waren vooral gericht op het bedienen van Russische dochterondernemingen van grote internationale bedrijven. De staatsobligaties op de balans van de bank waren daarbij niet meer dan liquide activa, „zodat daarmee meteen opnames van klantendeposito’s kunnen worden betaald”, aldus de ceo. „Dat vindt plaats in alle landen waar wij actief zijn en dat deden wij dus ook in Rusland. Dit aanhouden van staatsobligaties, doorgaans gekocht op de financiële markten, is iets anders dan het actief financieren van de Russische staat.” ING heeft na de invasie in 2022 de Russische dochter te koop gezet. Er is een koper, maar de Russische overheid moet nog toestemming geven.
ING zegt er wel van geleerd te hebben. Van Rijswijk: „Met de benefit of hindsight kun je zeggen dat we misschien een andere keuze hadden moeten maken. Maar die blik vooruit hebben is heel erg lastig. We hebben nu wel elk kwartaal met de raad van bestuur en de commissarissen gesprekken met economen, politieke figuren en denktanks, over wat de impact zou kunnen zijn van geopolitieke ontwikkelingen. En hoe we daarop zouden moeten acteren om risico’s al te beperken.”
Van Rijswijk ziet overigens geen morele rol voor de bank weggelegd in dit soort situaties. „We wegen wat de maatschappij ervan vindt. Toen de hele wereld met Rusland zaken bleef doen, bleven wij ook onze klanten steunen. Het belangrijke wat wij moeten doen is het geld van onze klanten veilig houden. En zorgen dat betaalsystemen lopen en spaargeld inzetten voor leningen. Als geopolitiek daar invloed op heeft, wegen we dat mee. Zonder overal meteen te zeggen: ‘Dit is het oordeel van ING erover’.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren