Brabantse veehouders mogen zelf gaan bepalen hoe ze hun stikstofuitstoot verlagen. Elk bedrijf krijgt een eigen uitstootplafond, en boeren moeten halverwege volgend jaar aangeven hoe ze dat denken te halen.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Met de nieuwe stikstofaanpak breekt Noord-Brabant rigoureus met het oude beleid. Dat was gericht op nieuwe, emissiearme stalsystemen. Veehouders werden verplicht die te installeren. Maar vanwege twijfels over de werking van de stallen bleek het de afgelopen jaren onmogelijk er vergunningen voor uit te geven.
Het Brabantse proviciebestuur maakt daarom een ommezwaai. Van verplichte maatregelen is geen sprake meer. In plaats daarvan mogen veehouders zelf plannen maken: ‘De boer aan het roer’.
Ook vergunningverlening voor nieuwe stallen geeft het provinciebestuur voorlopig op. In plaats daarvan moeten veehouders melden welke maatregelen ze nemen om hun uitstoot te verminderen. Dat komt op de vergunning te staan. Bij zo’n wijziging is – anders dan bij een nieuwe vergunning – geen volledige zekerheid nodig over hoe groot de stikstofreductie precies is.
Uitbreiding van de veestapel is met het nieuwe beleid niet mogelijk. Daar zou alsnog een nieuwe vergunning voor nodig zijn.
De veehouders kunnen straks kiezen uit ‘een menukaart van maatregelen’, meldt het provinciebestuur. Dat varieert van nieuwe stalsystemen en ander voer tot minder dieren en natuurinclusief werken. Op de menukaart staat ook hoe veel stikstofreductie de maatregel ongeveer oplevert. Vanaf 1 juli 2026 moeten veehouders de wijzigingen in hun bedrijf hebben doorgevoerd.
Elke veehouderij in Brabant krijgt een eigen uitstootplafond. Samen moeten die plafonds leiden tot een daling van de stikstofuitstoot met 46 procent tussen 2019 en 2035. Het provinciebestuur wijst erop dat de reductie voor sommige sectoren, zoals de varkenshouderij, ‘een beduidend hoger percentage’ dan die 46 kan zijn.
Niet alle Brabantse boeren hoeven direct in actie te komen. Voorlopig geldt het beleid alleen voor veehouders met stallen die 20 (rund- en melkvee) of 15 (overig vee) jaar oud zijn. De provincie onderzoekt nog hoe veel boeren dit precies zijn.
Noord-Brabant is niet de enige provincie die de vlucht vooruit neemt in het stikstofdossier. Afgelopen voorjaar kondigde Gelderland al aan in zones van 500 meter rond een paar natuurgebieden, waaronder de Veluwe, hard in te grijpen. Donderdag kwam Overijssel met een vergelijkbaar plan. Noord- en Zuid-Holland presenteerden in juni plannen waarbij, net als in Noord-Brabant, boeren de kans krijgen zelf maatregelen te nemen.
Demissionair minister Femke Wiersma (BBB) is er sinds haar aantreden een ruim jaar geleden niet in geslaagd het stikstofdossier los te trekken. Ze schrapte de plannen van haar voorganger, evenals het bijbehorende fonds van 25 miljard euro, en slaagde er in meerdere pogingen niet in een concreet alternatief op te stellen. Het Planbureau voor de Leefomgeving oordeelde in september dat het onduidelijk is of haar plannen, die 21 miljard euro zouden kosten, tot minder stikstof zouden leiden.
Ook het nieuwe beleid van de provincie Noord-Brabant schiet vermoedelijk tekort, zegt Raoul Beunen, hoogleraar omgevingsbeleid aan de Open Universiteit. In januari oordeelde de rechtbank bijvoorbeeld dat de staat de stikstofdoelen voor 2030 al moet halen.
‘De opgave is enorm’, zegt Beunen. ‘Zeker in de omgeving van De Peel gaat het om een forse vermindering, of halvering, van de uitstoot die al in 2030 gerealiseerd zal moeten zijn.’ 46 procent minder in 2035 is dus niet genoeg om weer bouwvergunningen uit te geven.
In 2030 gaat de provincie meten of veehouders op koers liggen om de gevraagde reductie te halen. Is dat niet het geval, dan volgen eerst per gebied extra maatregelen. Uiteindelijk kan de provincie ook maatregelen nemen tegen individuele boeren die achterblijven, bijvoorbeeld door ze te dwingen minder dieren te gaan houden.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant