is oud-politicus, adviseur en podcastmaker.
‘Deze politieke spelletjes ben ik spuug- en spuugzat’, zei Henri Bontenbal dinsdagavond in het slotdebat tegen Dilan Yesilgöz. Het kwam uit zijn tenen. Yesilgöz probeerde Bontenbal voor de zoveelste keer haar speltheoretische labyrint in te duwen, met daarin Frans Timmermans als het grote schrikbeeld en een centrumrechts kabinet als de totale verlossing van al onze problemen. Bontenbal was helemaal klaar met al die strategische foefjes. En terecht. We hebben wel wat beters te doen.
Inmiddels heeft u bij de stembus gesproken en de zetels weer verdeeld. Alle winnaars gefeliciteerd, en sterkte voor alle verliezers. Tot zover dit feest van de democratie. Maar wat nu komt, is bittere ernst en allesbehalve een feest. Wat nu volgt, is de ultieme testcase voor onze democratie: zijn we nog in staat om samen te werken en tot grote keuzes te komen?
Na de vorige verkiezingen hebben we een missionaire kabinetsperiode van elf hele maanden gehad. Een politiek huwelijk waarvan iedereen op de bruiloft al zag dat zelfs mediation zonde van de moeite was. Wat volgde was een langgerekte struikelpartij. Over sneue tweets, Deense borden, lintjes, een boodschappenbonus die weer in de uitverkoop ging en een voorjaarsnota die zelfs voor de premier en zijn vicepremiers een verrassing was.
De knapste prestatie van dit kabinet was dat het iets deed wat nog geen eerder kabinet was gelukt: twee keer vallen. Daarna begon de campagne met een tweet over Douwe Bob en eindigde die met Johan Derksen die de natie meedeelde dat Rob Jetten nu de gunfactor had.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Daags na de dag van gisteren hebben Henri Bontenbal, Rob Jetten, Dilan Yesilgöz, Mirjam Bikker en alle andere serieuze politici inderdaad wel iets beters te doen. Neem onze energievoorziening. Ons leven, werken, wonen, reizen, alles staat of valt met energie waarvan we willen dat die schoon en lokaal opgewekt is. Voor die energie van morgen zijn er zo’n 20 grondstoffen – zoals lithium – cruciaal. Zonder die grondstoffen geen batterijen, energiecentrales, windturbines, kabels, chips.
Van die 20 cruciale grondstoffen beheerst China bij 19 ervan grotendeels de aanvoer, de verwerking en de export. Bij 12 ervan heeft China de export al aan banden gelegd. Dat betekent dat de energievoorziening van het meest vrije deel van de wereld – Europa – nu staat of valt met de grillen van de grootste dictatuur van de wereld. Dan heb je niet zoveel meer aan de gunfactor die Johan Derksen je toedicht.
Terwijl wij onze tijd verdeden met gebabbel over tweets van politieke leiders heeft China lange aanvoerlijnen vanuit Afrika veiliggesteld. Terwijl onze kabinetten de afgelopen vijf jaar langer demissionair dan missionair waren, heeft China zijn vijf- en tienjarenplannen geduldig uitgerold. China investeert nu twee keer zoveel in zijn energietransitie dan de EU en heeft ons bij de ballen. En dat kan pijn gaan doen.
Zou het nog lukken, serieus politiek bedrijven? Een van de laatste keren dat wij als land een groot besluit namen, hervormden we ons pensioenstelsel. Het kostte de Polder meer dan tien jaar van zijn leven en mondde uit in een bijna-doodervaring. Zelfs toen alle werkgevers, vakbonden, een meerderheid in beide Kamers al lang en breed akkoord waren gegaan en de uitvoering al was begonnen, kregen drie van de vier coalitiepartijen alsnog knikkende knieën door de bangmakerij van zelfverklaarde experts.
Het was aan het verantwoordelijkheidsgevoel van nota bene Denk te danken dat een nipte Kamermeerderheid het kamikaze-amendement van toenmalig NSC’er Agnes Joseph wegstemde. Tot zover de laatste grote prestatie van onze Polder.
Willen we huizen bouwen, de balans tussen natuur en landbouw herstellen, onze industrie in leven houden, onze energievoorziening veiligstellen, onszelf kunnen verdedigen, migratie in betere banen leiden en de boel bij elkaar houden, dan zullen we uit een ander vaatje moeten tappen. Dan zullen alle bewoners van de Polder boven zichzelf uit moeten stijgen en als in onze beste dagen weer akkoorden moeten gaan sluiten. Dan zullen we Europees nog beter moeten samenwerken. En dan zal een nieuwe coalitie meer moeten doen dan tot 76 tellen en verder moeten kijken dan de aankomende vier jaar.
Alleen als we weer de Polder worden die we lang waren, zullen we het vrije, solidaire, welvarende land blijven dat we nu nog zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant