Dilan YesilgözDe uitslagenavond voor de Tweede Kamerverkiezingen, bij de VVD in het Hilton Den Haag.
Onder luid applaus komt VVD-leider Dilan Yesilgöz woensdagavond naar het podium, het nummer ‘I’m still standing’ van Elton John beukt uit de speakers. Eenmaal op het podium, op de VVD-verkiezingsavond in het Hilton Hotel in Den Haag, begint ze te dansen. De VVD’ers scanderen haar naam. „Jongens, wat houd ik van jullie. Wacht, dát was niet mijn eerste zin”, grapt ze. En dan: „Onze Volkspartij voor Vrijheid en Democratie staat fier overeind.”
De VVD heeft een ramp afgewend na een moeizame campagne. De partij gaat van 24 naar 23 zetels, wat de leden vieren als een groot succes. Dat het de slechtste uitslag is sinds 1989, lijkt in het Hilton niemand te deren. Leden vreesden dat de partij onder de tien zetels zou zakken.
Yesilgöz, een van de minst populaire partijleiders, heeft haar positie voorlopig gehandhaafd. Als de partij minder dan zeventien zetels had gehaald, was haar positie onhoudbaar geweest, zeiden VVD’ers afgelopen maanden. Het campagneteam maakte zich geen illusies over de populariteit van Yesilgöz. De officieuze slogan werd in de laatste fase: „Toch maar weer de VVD.”
Dilan Yesilgöz spreekt haar aanhang opgelucht toe.
Waarom de kiezer precies heeft gekozen de VVD overeind te houden, zal uit kiezersonderzoek blijken. Afgelopen dagen werd al duidelijk dat PVV-kiezers serieus begonnen te nemen dat de VVD de PVV uitsluit, wat een PVV-stem vergeefs zou maken.
In het Hilton wordt de uitslag ook toegeschreven aan het feit dat Yesilgöz GroenLinks-PvdA resoluut uitsloot. Een „links kabinet” met GroenLinks-PvdA, D66 en CDA wees ze ook bij voorbaat af. Bij die andere partijen werd smalend gesproken over het ‘uitsluitspel’ van de VVD. Volgens Yesilgöz’ tegenstanders had ze zichzelf klemgezet.
Het alternatief dat de VVD voor ogen had, een „centrumrechts” kabinet met CDA, D66 en JA21, leek in de peilingen onhaalbaar. Woensdagavond bleek dat die combinatie toch op 78 zetels kan rekenen. Yesilgöz noemde de leiders van die partijen „de grote winnaars”, een duidelijke knipoog naar haar gewenste coalitie.
Dat ze een dag eerder na het NOS-slotdebat nog had gezegd dat een kabinet onder D66-leider Rob Jetten ook „links” zou zijn, lijkt alweer vergeten. De VVD’ers in het Hilton zien een kabinet met die ‘mede-liberaal’ helemaal zitten. Zelfs de meer conservatieve leden, die D66 doorgaans als veel te links beschouwen.
Die conservatieve vleugel, vertegenwoordigd in de VVD-groep Klassiek Liberaal, viert woensdag niet alleen dat de partij beperkt verliest: intern is ook een overwinning geboekt. De liberale vleugel van de noodlijdende VVD had afgelopen maanden uitgekeken naar „herbronning”: een zoektocht naar de ziel van de partij. Dat zou hard nodig zijn, na de samenwerking met de PVV en de felle toon en rechtse koers van Yesilgöz. Maar volgens Klassiek Liberaal-voorzitter Reinier Geerligs is herbronnen niet nodig. Hij heeft, ook toen de VVD wegzakte in de peilingen, zich altijd achter Yesilgöz geschaard. De critici binnen de partij „hebben zich vergist in Dilan, ze hebben haar onderschat: ze is een vechter”.
Ook partijvoorzitter Eric Wetzels zegt: „We hoeven ons niet opnieuw uit te vinden. We weten waar we voor staan.” Wetzels is aangesteld in 2022 om van de VVD een partij te maken die ruimte biedt voor debat over de eigen koers, na jarenlang strakke regie van Mark Rutte. Binnenkort neemt Wetzels afscheid. Zijn opvolger kan bepalend blijken voor de ideologische koers.
Sommige liberale VVD’ers hadden gehoopt op een slechte uitslag, zodat de partij zich noodgedwongen zou moeten ‘herbronnen’. Dan zou de VVD weer een club van ‘vrolijke liberalen’ worden. De liberale vleugel zal blijven aansturen op een koerswijziging en een grondige evaluatie van Yesilgöz haar leiderschap, maar de urgentie daarvoor is met deze uitslag niet groot. En de liberale leden juichen op de uitslagenavond even hard als de leden van de conservatieve vleugel.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC