Henri Bontenbal nam afscheid van de onderbuik en legde de focus van het CDA weer op fatsoen en solidariteit. Met 19 zetels maakt de partij grote kans om te gaan regeren, al gaat het Torentje mede door een campagneblunder aan Bontenbal voorbij.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
De vele blije gezichten, gebalde vuisten in de lucht en luid juichende kelen markeren dat er op woensdag 29 oktober omstreeks 21.00 uur een nieuw tijdperk is aangebroken voor de christendemocraten. Volgens de eerste exitpolls mag het CDA rekenen op 19 zetels, bijna een verviervoudiging van het huidige zetelaantal. Het wordt als een klein wonder ervaren in de zaal waar het partijkader bijeen is om de verkiezingsuitslag samen gade te slaan.
‘Yes, we zijn terug!’, roept kandidaat-Kamerlid Stefan Mastenbroek (47) boven het harde gejuich uit als de eerste exitpoll is getoond op een groot videoscherm in de Scheveningse strandtent EVE. ‘Soms moet je klappen krijgen om weer op te staan’, zegt Ioannis Kavvadias (27), werkzaam bij de Rotterdamse CDA-fractie en tevens de campagneleider van Mastenbroek.
Om hen heen vliegen christendemocraten elkaar in de armen, hier en daar klotst bier en wijn uit de glazen, terwijl mannen en vrouwen elkaar op de rug slaan ter felicitatie. De winst voelt voor hen als een herrijzenis, nadat de partij een historisch dieptepunt had bereikt.
In 2023 was de partij nog op sterven na dood. Bibberend ging het CDA de verkiezingen tegemoet, bang om totaal weggevaagd te worden. Het viel nog mee: de christendemocraten kregen nog 5 zetels. Maar voor de partij die decennialang op het Binnenhof werd gezien als serieuze regeringspartij, was het een afstraffing van jewelste.
Maar kijk nu, het is twee jaar later en alweer verkiezingsavond, en alles is anders. Oké, het Torentje dat even binnen handbereik leek, wordt het waarschijnlijk niet. Maar van een ‘spectaculaire comeback’ mag toch zeker wel gesproken worden, beamen Mastenbroek en Kavvadias hevig knikkend. ‘De toon is gezet, dit is de weg omhoog.’
Dat het tij is gekeerd, heeft alles te maken met de 42-jarige voorman Henri Bontenbal. Hij nam het partijleiderschap twee jaar geleden over van Wopke Hoekstra en trof een partij aan die volledig in de touwen hing.
Bontenbal sloot zich allereerst op in een kamer vol boeken, las alles wat los en vast zat over democratie en politiek. Daarna schreef hij zijn eigen boek en selecteerde hij mensen om zich heen die de waarden van de christendemocraten omarmden: ‘Het plaatje moet passen bij het praatje’, zei hij tegen journalisten die hij stuk voor stuk uitnodigde op zijn werkkamer.
Vervolgens ging Bontenbal het land in: van een boekhandel in Maastricht tot een vliegbasis in Leeuwarden en een brainpark in Eindhoven. Overal praatte hij zich de blaren op de tong.
Zijn verhaal ging over fatsoen, solidariteit, offers brengen in het grotere belang. En over het belang van een stabiel landelijk bestuur natuurlijk, hij was er trots op om het CDA neer te zetten als een antipopulistische partij. Het CDA van Bontenbal zou niet meer schreeuwen vanuit de onderbuik, zich niet meer richten op één groep, maar luisteren naar de zorgen van álle Nederlanders.
Het verhaal sloeg aan, en hoe. Binnen twee jaar transformeerde Bontenbal van een volstrekte onbekende (op zijn eerste campagneshirt stond: Hen..wie? Henri!) tot de populairste lijsttrekker. Hij beloofde weer saaie, degelijke politiek te leveren en god, wat snakte het land daarnaar. Het Torentje lonkte.
Maar de campagne die zo zorgvuldig werd opgebouwd, werd in één moment van onoplettendheid bijna volledig tenietgedaan. Met nog maar negen dagen te gaan voor de stembusgang maakte Bontenbal een campagneblunder van jewelste bij Nieuwsuur.
Voor de camera’s verdedigde hij een reformatorische school die een homoseksuele jongen had verteld dat hij de rest van zijn leven alleen moest blijven, omdat een homopartner volgens de Bijbel niet was toegestaan.
De fout was binnen één minuut gemaakt, maar Bontenbal was ruim een week bezig om uit te leggen dat hij het zo niet had bedoeld. Tevergeefs. Veel progressieve kiezers die hadden overwogen om op het CDA te stemmen, zagen in hem ineens een religieuze conservatieveling. Bontenbal liep tegen de wetten van de media op: het beeld over hem wilde maar niet terugdraaien. Hij raakte de regie op zijn campagne kwijt. Het premierschap glipte door zijn vingers.
‘Het nadeel van de nieuwe messias zijn, is dat het alleen maar kan tegenvallen, toch?’, vroeg de Volkskrant twee weken eerder aan Bontenbal, toen hij nog torenhoog in de peilingen stond. ‘Daarom moeten we stoppen om mensen tot messias te verklaren. Mensen zijn gewoon mensen, die fouten maken en gebreken hebben’, zei de CDA-leider. Achteraf gezien is het alsof hij de toekomst al had voorzien.
De uitkomst is inmiddels bekend: het CDA van Bontenbal is op opzienbarende wijze de finish overgegaan, maar zeker niet als eerste.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant