D66 is bijeen in Leiden en de aanwezige leden reageren uitgelaten op de eerste uitslagen. ‘Waanzinnig!’
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Jawel, 27 zetels! Het is nog maar de eerste prognose, maar de trend in de peilingen van de afgelopen weken blijkt woensdagavond te kloppen. D66, de partij met een bijna zestigjarige geschiedenis van steile pieken en diepe dalen, zit in de lift als nooit tevoren. De aanhangers in popcentrum De Nobel in Leiden laten zich uitbundig gelden. Door dit resultaat kan de komende periode niemand om deze middenpartij heen.
Vier jaar geleden danste toenmalig partijleider Sigrid Kaag op tafel: 24 zetels, tweede partij van Nederland. Twee jaar later volgde de koude douche: terug naar 9, met nota bene politieke aartsvijand Geert Wilders als winnaar. En nu dan weer omhoog gestuwd door de humeurige kiezer, die elders kennelijk niet tevreden was. Rob Jetten, twee jaar geleden toch ook al lijsttrekker, is opeens hun man.
Kamerlid Jan Paternotte, nummer twee op de lijst, geeft verheugd een eerste reactie: ‘Waanzinnig!’ Maar de nacht is nog lang, dus maakt hij nadrukkelijk een voorbehoud: ‘Het kan nog schuiven. Laten we hopen dat deze poll straks uitkomt.’
De campagne begon met geluk bij een ongeluk. PVV-leider Geert Wilders werd bedreigd door een Belgische terreurcel en zag af van deelname aan het eerste RTL-debat, zondag 12 oktober. Jetten mocht invallen en deed dat goed. Vanaf dat moment kreeg de kiezer een 2.0 versie voorgeschoteld van Mark Rutte, een opgeruimde Jetten in wit overhemd met opgerolde mouwen, prediker van het optimisme.
‘Hij is in de vorm van zijn leven, heel leuk om te zien’, zei zelfs Fleur Agema, PVV-minister van Gezondheidszorg in het gevallen kabinet-Schoof, op tv bij Pauw & De Wit. Daar was alle (ongewilde maar met onder meer ansichtkaarten goed uitgenutte) publiciteit rond het ingooien van de ruiten van het partijkantoor al aan voorafgegaan. En daar kwam het miljoenenpubliek voor Jettens optredens in de kennisquiz De Slimste Mens nog eens bij.
Tot afgelopen maandag aanbrak, met het debat voor een zaal vol joelende Rotterdamse studenten bij EenVandaag. De voorman van het niet van republikeinse sentimenten gespeende D66 liet zich daar uit over prinses Amalia, die een opleiding tot reservist volgt: ‘De beste promotie om nu te gaan werken bij defensie is volgens mij dat je met de kroonprinses ergens in een militaire training terecht kan komen. Ik gok dat een aantal kerels hier in de zaal daar wel zin in heeft!’
De zaal reageerde met ‘oehoe’, presentator Suzanne Bosman met ‘nou meneer Jetten, wat is dat nou voor seksistische opmerking?’ Ze spoorde hem vervolgens aan met ‘herpak u even’. Dat deed Jetten door Amalia te complimenteren met haar keuze (‘heel stoer’) en door na afloop zijn grap ‘misschien een beetje te lomp’ te noemen.
Het was een uitglijder, maar wel een die paste bij de lossere stijl die Jetten deze campagne is gaan hanteren. Over de nieuwe opvatting van zijn partij, om asielzoekers buiten de EU te selecteren, bediende hij zich vorige week tegen de Volkskrant ook van nogal onparlementair taalgebruik. ‘Iedereen die ik spreek, vindt het huidige asielsysteem gewoon kut.’
Het kan de les zijn van voormalig spindoctor Roy Kramer, die in het al voor de campagne verschenen boek Waarom Wilders wel wint een pleidooi hield om populistische partijen met eigen middelen te bestrijden. ‘Alleen met strijd, polarisatie en eenvoudige taal zijn populisten te verslaan’, luidde zijn boodschap.
Jetten zelf hield het eerder op de ‘vibe’ die hij rond D66 probeerde te creëren. ‘Het is wel een heel saaie, fletse bedoening bij VVD, GroenLinks-PvdA en CDA. Ze willen alleen maar rust en stabiliteit uitstralen. Een stem op D66 is er daarentegen een op een heel gretige club die er in de coalitie vol voor gaat’, zei hij tegen deze krant.
Dat blijkt woensdagavond in De Nobel, die al ruim tevoren stijf is volgeboekt met 800 leden die het slot van de opmars van nabij willen meemaken. Behalve Nederlandse zijn ook Europese vlaggetjes uitgedeeld, als voor een interland in de Arena, waarmee de liberalen enthousiast zwaaien als op de schermen de oneliner van Jetten tegen Wilders wordt getoond: ‘We gaan u keihard verslaan.’
Zo jong als Jetten met zijn 38 jaar is, zo rijk is al zijn geschiedenis binnen de partij. Hij was voorzitter van de Jonge Democraten, fractiemedewerker in de Eerste Kamer en gemeenteraadslid in Nijmegen, voordat hij in 2017 Tweede Kamerlid werd. Al na ruim een jaar werd hij fractievoorzitter, een rol die hij tijdelijk opgaf om ruimte te maken voor Kaag. Daarna was hij nog minister voor Klimaat en Energie in het kabinet-Rutte IV en vicepremier.
Het is op deze avond in Leiden te vroeg om te zeggen wat het vervolg zal zijn. Maar een ding is in elk geval bewezen. Wilders verslaan, zoals Jetten steeds als zijn ambitie formuleerde: ‘Het kan wel.’ Het uitzinnige publiek scandeert de slogan zo hard als bij D66 nooit eerder is gehoord.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant