Stemmen In Rotterdam ligt het opkomstpercentage steevast lager dan het landelijk gemiddelde. Teneinde het op te krikken, kon woensdag op bijzondere locaties worden gestemd, zoals in het Spartastadion of Diergaarde Blijdorp. Toch blijven sommige inwoners lastig bereikbaar. „Ze zijn niet bezig met stemmen, maar met overleven.”
Carola Schouten, burgemeester van Rotterdam, brengt haar stem uit in Huis van de Wijk Post West.
In de Rotterdamse wijk Carnisse wordt het feest van de democratie door een groot deel van de bewoners niet meebeleefd. Daar had woordkunstenaar Mich Simon, wiens productiehuis deze dag dient als stembureau, iets op bedacht: muziek. Er zou een discjockey langskomen, schuin tegenover de stemhokjes stond de dj-set al klaar.
Het liep anders, zegt Simon, beter bekend onder zijn artiestennaam Y.M.P. Het regelement voor stembureaus stond muziek niet toe.
Om stipt 12.15 uur draait de dienstauto van burgemeester Carola Schouten de straat in. „Ik heb gehoord dat jullie het fantastisch hebben aangepakt”, zegt Schouten, die na het uitstappen de handen schudt van Simon en enkele andere artiesten van het productiehuis. „Mij is een dj beloofd.”
„We zijn teruggefloten door de voorzitter”, lacht Simon.
Op de stoep voor het stembureau deert dat het enthousiasme niet. Daar herinnert de stadsmarinier (een ambtenaar die de veiligheid en leefbaarheid in een wijk bevordert) Muzaffer Yuksekyildiz iedereen die langsloopt aan hun burgerplicht – van de buurman die zojuist terugkomt van boodschappen doen, tot de vuilnismannen die de afvalcontainer legen.
„We weten”, zegt Yuksekyildiz, „dat dit een van de wijken is waar het minst wordt gestemd. Daarom zetten we een tandje bij.”
De hele woensdag reed Schouten langs stembureaus. In een mosgroen pak en op witte sneakers kwam ze iets voor negen uur ’s ochtends aanwandelen bij het Huis van de wijk in haar eigen stadsdeel Delfshaven, waar ze al twintig jaar bij elke verkiezing haar stem uitbrengt.
Verkiezingen in Rotterdam kennen één zekerheid: het opkomstpercentage ligt steevast aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddelde. In 2023 kwam 64,2 procent van de stemgerechtigde Rotterdammers stemmen, tegen over 77,7 procent landelijk. In sommige wijken, vooral op de zuidoever van de stad, kwam niet meer dan 20 procent opdagen.
Om het percentage op te krikken konden Rotterdammers woensdag hun stem uitbrengen op bijzondere locaties: in Spartastadion ‘Het Kasteel’, in Diergaarde Blijdorp, het Wereldmuseum, de Mevlana Moskee en op een radarboot.
„Ik kan me voorstellen”, zegt Schouten tegen journalisten nadat ze zelf haar stem heeft uitgebracht, dat „mensen soms andere dingen aan hun hoofd hebben. Maar ik hoop dat mensen ook beseffen dat het zó belangrijk is om je stem te laten horen. Dit is hét moment om invloed uit te oefenen op zaken die je misschien direct raken.”
Burgemeester Schouten arriveert bij een stembureau in Diergaarde Blijdorp.
Carola Schouten, burgemeester van Rotterdam, tijdens het stemmen.
In Diergaarde Blijdorp, waar voor het eerst gestemd kond worden, hoefden ze weinig moeite te doen om Rotterdammers over de streep te trekken. Voor kinderen en volwassenen gelden deze dag speciale tarieven. Dat lijkt effect te sorteren: halverwege de ochtend hebben al driehonderd mensen gestemd.
„Volg de borden met de Rode Panda naar de stemlocatie”, staat op een bord bij de ingang. Het pad voert langs een poel met flamingo’s en vervolgens door de monumentale Rivièrahal, met achter het glas een komodovaraan die normaal achter gesloten deuren verblijft en dan niet is te bewonderen door het publiek.
De geschubde publiekstrekker lijkt aan te slaan: de wachttijd in de rij, die door het verwarmde complex loopt, is halverwege de ochtend een halfuur. „Ik heb al gestemd”, verontschuldigt Schouten zich als ze de wachtende mensen passeert.
In het stembureau halen de medewerkers achter de tafel de QR-codes op de stempassen aan de lopende band langs de scanner. De dag ervoor hadden ze nog een vierde stemhokje neergezet. Geen overbodige luxe, zo blijkt. De opkomst, zegt een woordvoerder van de dierentuin, „is ver boven verwachting”.
„Houden jullie het nog vol?”, vraagt Schouten lachend.
Terwijl in het stemhokje een man worstelt met het openvouwen van het ellenlange stembiljet, maken vrijwilligers in groene hesjes selfies met de burgemeester. De nummer 12 op de lijst van JA21 zegt tegen de camera van Hart van Nederland verrukt dat hij op zichzelf heeft gestemd.
Intussen vult de container waar de stembiljetten in belanden zich een stuk sneller dan verwacht. „Zal ik gelijk even appen?”, vraagt Schouten, die door een coördinator van de gemeente op de hoogte wordt gehouden van de verkiezingen. Enkele minuten later krijgt ze antwoord: er is een extra stembus onderweg naar de dierentuin.
Het is een opkomst waar ze in Carnisse alleen maar van kunnen dromen. Zo nu en dan komen kiezers binnendruppelen en de vrijwilligers hebben de aanstamper voor de stembus niet nodig. De voorzitter van het stembureau kijkt naar een stapel dozen met stembiljetten. „Ik denk niet dat we ze leeg gaan krijgen.”
Het is, zegt Simon, de eigenaar van het productiehuis, een van de armste buurten van Rotterdam. „Mensen zijn niet bezig met stemmen, maar vooral met overleven.”
Met regelmaat dienen zich inwoners aan zonder stembiljet of identiteitsbewijs. „Als wij hier een stembiljet voor ze zouden hebben”, zegt stadsmarinier Yuksekyildiz „hadden we denk ik al twintig stemmers extra gehad. Dat is toch 30 procent.” Een ander had tegen hem gezegd: ik ga morgen wel stemmen.
De vraag is, zegt Simon, hoe we deze groep inwoners beter kunnen bereiken. „We waren eigenlijk plannen aan het maken voor de gemeenteraadsverkiezingen over een halfjaar op 18 maart, toen deze verkiezingen ertussendoor kwamen. Dus in maart gaan we het beter regelen. Dan heb ik ook een barbecuetje.”
„Heeft u al gestemd, meneer?”, vraagt Yuksekyildiz aan een voorbijlopende vrouw.
„Ik had wel willen stemmen”, zegt ze, „maar ik ben de brief kwijtgeraakt.”
Kan gebeuren, zegt Yuksekyildiz. „18 maart zijn we er weer, hè. Dan goed bewaren”.
Met medewerking van Sheila Kamerman
Lees hier al onze artikelen over de landelijke verkiezingen op 29 oktober
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste nieuws en de beste stukken over de mooiste havenstad die er is
Source: NRC