In 2023 stemde Meppel zoals Nederland stemde: met veel steun voor de latere rechtse coalitie. Twee jaar later weerklinkt vooral een hang naar rust, redelijkheid en samenwerking. ‘Thuis schreeuwen ze toch ook niet zo door elkaar heen?’
is verslaggever van de Volkskrant.
Zij loopt met stokken, haar man Hans (87) heeft een rollator nodig. Maar, zegt Betty Flik (80), terwijl ze met haar wijsvinger tegen de zijkant van haar hoofd tikt: ‘Hier is alles nog in orde.’ Wat minder gekissebis, wat meer rust, onderling respect en gezond verstand: ze wenst het politici in Den Haag toe. ‘De afgelopen twee jaar was het waardeloos, Amerikaanse toestanden haast. Ik hoor veel oneliners, maar uiteindelijk moet je toch compromissen sluiten.’
De stembusgang blijft een plechtig, bijna gewijd ritueel. Als in een processie schuifelen inwoners van Meppel over het groene tapijt van de raadszaal in het stadhuis. Nadat ze keurig op hun beurt hebben gewacht, kleuren ze onder toeziend oog van de koning (in een portret aan de muur) een vakje rood.
Rond koffietijd winnen de rollators het van de kinderwagens, al hebben een opa en oma van hun vaste oppasdag een democratisch uitje gemaakt: ‘Jong geleerd is oud gedaan.’ Een stel met kleintje maakt na na het stemmen buiten een selfie: het is hun eerste keer sinds ze een verblijfstatus kregen.
Aan democratische gezindheid is in Meppel geen gebrek. Twee jaar geleden was de opkomst ruim 80 procent. Veel hier is doorsnee: een centrum met Hema, Action en Albert Heijn, Coffeeshop Relax naast Herberg ’t Plein, even verderop een restaurant dat Sukade heet.
De provinciestad (met 36 duizend inwoners) heeft nog een streekziekenhuis, en een wandelbos met de naam Wandelbos. In het plaatselijke nieuws de laatste tijd: een auto te water, een paar woninginbraken, de opening van een nieuwe ‘concept store’.
Ook tijdens de verkiezingen in 2023 was Meppel haast Nederland in het klein. De partijen die later de rechtse coalitie zouden vormen, PVV, VVD, NSC BBB, haalden samen 58 procent (landelijk: 57 procent). Geert Wilders boekte ook hier een ongekende winst. Daarna volgden GroenLinks-PvdA, VVD en NSC – ook nationaal gezien de precieze hiërarchie.
Zo past Meppel in het rijtje van plaatsen als Apeldoorn, Nieuwegein, Wijk bij Duurstede: je leest er weinig over, maar er valt veel op te steken over het humeur van het land.
Het echtpaar Flik stemde vanuit sociale inborst op GroenLinks-PvdA (‘je moet groot stemmen’), dertiger Bas Visser kwam uit bij de VVD, militair in opleiding Thomas ruilde enigszins teleurgesteld de PVV in voor JA21, Margot Vos (65) en haar man bleven Wilders trouw (‘hij is tegengewerkt’), en Manny Koolschijn (79) koos weer voor het CDA, net zoals toen ze bijna zestig jaar geleden voor het eerst mocht stemmen. ‘Of heette het toen nog ARP?’
Dat zegt wellicht allemaal niet veel. Wat wel veel zegt: dat iedereen pleit voor betere onderlinge verhoudingen en meer samenwerking in de Haagse politiek. En vooral, zoals Koolschijn het verwoordt: ‘Niet de hele tijd door elkaar heen schreeuwen in debatten en in de Tweede Kamer. Dat doen ze thuis toch ook niet?’
Zoals de verkiezingen van 2023 en de monsterzege van de PVV vooral werden opgevat als ‘een statement’ van Nederlanders die het misschien niet in alles met Wilders eens waren maar zich in elk geval ‘niet gehoord’ voelden, zo zouden de verkiezingen van woensdag weleens de boeken in kunnen gaan als de reactie daarop, zo wordt er gespeculeerd.
Er is te weinig bereikt en te veel geruzied, klinkt het eensgezind. ‘Die versnippering is toch niks?’, zegt Flik. Je zou je haast dertig jaar terug in de tijd wanen, voor de populistische revolte, toen in Meppel de vier klassieke middenpartijen samen nog 85 procent van de stemmen haalden.
Destijds werd de C in CDA nog wel wat vetter aangezet, vindt Manny Koolschijn, die vanwege de koers onder Henri Bontenbal nog even twijfelde over de ChristenUnie – maar toch op het oude nest belandde. ‘Die polarisatie vind ik niks’, zegt ze. Natuurlijk gaat politiek over verschil. In haar werkzame leven was ze adjunct in wat toen nog een bejaardenhuis heette. ‘De kok was een echte rooie. Als de PvdA weer eens verloor, mocht ik hem daar graag mee plagen. Maar we konden goed met elkaar overweg.’
Voor Bas Visser (33) was het uitstapje naar NSC eenmalig (‘geen succes’). Op zoek naar een redelijke rechtse partij kwam hij bij de VVD uit. ‘Als de debatten de politieke cultuur weerspiegelen, kan het wel wat constructiever. Met elkaar verwijten maken, helpen politici Nederland niet verder.’ Al is hij geen voorstander van het bij voorbaat uitsluiten van de PVV. Zelf dacht hij nog even aan JA21. ‘Maar ik kies voor een partij die echt invloed kan uitoefenen.’
Ook in de brandweerkazerne net buiten het centrum is een stembureau. Na het middaguur scheuren binnen amper drie minuten acht auto’s en busjes de parkeerplaats op. Mannen, veelal in werkkledij, stappen gezwind uit. Vrijwillige brandweer, zo blijkt, opgeroepen voor een reanimatie. Wie wil, kan er een metafoor in zien: het is echt niet voortdurend ieder voor zich.
Thomas (21), die zich opmaakt voor een loopbaan in het leger, stemde in 2023 op Wilders. ‘Die beloofde veel, maar kreeg weinig voor elkaar.’ Bovendien, vindt hij: ‘Om iets te bereiken, moet je samenwerken. En dat wil nu eenmaal niemand met Wilders. En ik wil mijn stem niet verloren laten gaan.’ Strijd, vindt hij, hoort bij politiek. ‘Maar ik denk wel vaak: kan het niet een beetje normaal?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant