Staakt-het-vuren Na een aanval van militanten op Israëlische soldaten heeft Israël weer zware bombardementen op Gaza uitgevoerd. Israël wijst naar Hamas, dat afspraken over de teruggave van lichamen van overleden gijzelaars niet nakomt.
Rouwenden verzamelen zich rond de lichamen van leden van de familie Abu Dalal, die volgens hulpverleners omkwamen bij een Israëlische luchtaanval op hun huis in de nacht, in Nuseirat, in het centrale deel van de Gazastrook, op 29 oktober 2025.
Israël escaleert opnieuw in Gaza. Na een aanval van militanten op Israëlische soldaten in Rafah, waarbij één reservist gedood werd, heeft het leger dinsdagavond laat en woensdagochtend vroeg een reeks luchtaanvallen op Gaza uitgevoerd. Daarbij zijn volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid meer dan honderd Palestijnen gedood. 250 mensen raakten gewond. Hamas ontkent dat het achter de aanval in Rafah zat en noemt de Israëlische bombardementen een „flagrante schending” van het staakt-het-vuren.
Dit was de grootste aanval van Israël sinds het bestand op 10 oktober inging. Bij eerdere bombardementen en beschietingen zijn meer dan tweehonderd Palestijnen omgekomen. Ook houdt Israël volgens humanitaire organisaties noodhulp en tenten voor Gaza deels tegen, ondanks enorme tekorten in de kuststrook. Israël wijst zelf op schendingen van het staakt-het-vuren door Hamas.
Bijna drie weken na het ingaan van het staakt-het-vuren is het wantrouwen tussen de partijen onverminderd groot. Israël zei woensdagochtend dat het zich weer aan de voorwaarden van het bestand zal houden, maar tegelijkertijd zei stafchef Eyal Zamir van het leger dat de oorlog „nog niet voorbij” is. Donald Trump zei dat Israël het recht heeft „terug te slaan”. Als Hamas zich niet „gedraagt”, aldus de Amerikaanse president, „zullen ze worden geëlimineerd”.
Trump hechtte er de afgelopen weken grote waarde aan dat het staakt-het-vuren, ondanks de schendingen, stand zou houden. In eerste instantie deed hij dat vooral door premier Benjamin Netanyahu in toom te houden door steeds een andere gezant naar Israël te sturen – door sommige media omschreven als ‘Bibi-sitting’.
In de centraal gelegen Israëlische stad Kiryat Gat hebben de Amerikanen een commandocentrum opgericht met Amerikaanse, Britse, Jordaanse en Emiratische soldaten. Dit leidde in de Israëlische pers tot schampere opmerkingen dat hun land een Amerikaanse ‘vazalstaat’ geworden is, dat geen baas in eigen land meer is.
Een van de belangrijkste twistpunten tussen de partijen zijn de lichamen van overleden gijzelaars. Israël beschuldigt Hamas ervan dat het die lichamen niet tijdig teruggeeft, Hamas zegt dat die teruggave bemoeilijkt wordt door de grootschalige vernietiging door Israël van de Gazastrook. Doordat ook de VS en Egypte zich in deze kwestie mengen, is die inmiddels uitgegroeid tot diplomatieke halszaak.
Het bestand verplicht Hamas om behalve de nog levende Israëlische gijzelaars zo veel mogelijk lichamen van de dode gijzelaars terug te geven. Hoewel de tekst van het bestand erkende dat het vinden van alle lichamen tussen het puin in Gaza moeilijk zou worden, kwam het nieuws dat Hamas aanvankelijk slechts vier van de in totaal 28 lichamen zou overdragen in Israël aan als een schok.
Te midden van de feestvreugde over het staakt-het-vuren riep de belangenorganisatie voor de families van gijzelaars en vermisten daarom meteen op tot opschorting van het bestand met Hamas. Sindsdien draagt Hamas elke paar dagen nieuwe lichamen over aan Israël. Dat zijn er nu vijftien. Dertien lichamen zijn nog in Gaza.
Militanten van Hamas dragen een witte lijkzak met daarin vermoedelijk een lichaam dat gevonden is bij een zoektocht naar de overleden gijzelaars in Khan Younis in het zuiden van Gaza, afgelopen dinsdag.
Het bestand verplicht Hamas om zo veel mogelijk lichamen van de dode gijzelaars terug te geven.
Volgens zowel joodse als islamitische traditie moet een lichaam zo snel mogelijk na de dood worden begraven. In Israël gaat het nog altijd vaak over de nooit geretourneerde lichamen van Eli Cohen, een Israelische spion die in 1965 in Syrië werd geëxecuteerd, en de vermiste piloot Ron Arad, wiens vliegtuig in 1986 boven Libanon uit de lucht werd geschoten.
Maandag gaf Hamas niet het lichaam van een andere overleden gijzelaar terug, maar stoffelijke resten van Ofir Tzarfati, een gijzelaar van wie het lichaam al eerder was teruggeven. Het leger deelde vervolgens op dinsdag dronebeelden waarop volgens Israël te zien is dat Hamas de ontdekking en opgraving van het lichaam van Tzarfati in scène zet. In de bijna vijftien minuten durende video lijkt een witte lijkzak door het raam uit een gebouw te worden gegooid, waarna drie mannen het lichaam begraven met scheppen. Vervolgens wordt de lijkzak opgegraven door een graafmachine, waarna drie medewerkers van het Rode Kruis arriveren.
Opmerkelijk is dat het lichaam dan in bijzijn van het Rode Kruis nogmaals lijkt te worden begraven door de graafmachine, en vervolgens een tweede maal wordt opgegraven. Een omstander maakt daarbij foto’s. Medewerkers van het Rode Kruis werken zo mee aan een toneelstukje van Hamas waarbij het lichaam net lijkt te worden ontdekt, luidt de conclusie van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken in een bericht op X.
„Ons team heeft alleen gezien wat leek op het bergen van stoffelijke resten, zonder voorafgaande kennis van de omstandigheden die daartoe hebben geleid”, zegt het Rode Kruis in een algemene verklaring. „Het is onaanvaardbaar dat er een nepberging in scène is gezet, terwijl er zo veel afhangt van de naleving van deze overeenkomst en zoveel families nog steeds vol spanning wachten op nieuws over hun dierbaren.” De organisatie was niet bereikbaar voor specifieke vragen over de aanwezigheid van hun medewerkers bij de tweede opgraving van het lichaam.
De door Israël gedeelde dronebeelden ondermijnen het narratief van Hamas dat het er alles aan doet om de lichamen zo snel mogelijk terug te geven. Israël beschuldigde Hamas er vrijwel meteen al van dat het doelbewust de terugkeer van de lichamen vertraagt om een drukmiddel achter de hand te houden bij verdere onderhandelingen.
Onzin, noemde Hamas die beschuldiging. Sommige Hamas-leden die de lichamen hebben begraven zijn inmiddels zelf omgekomen, zei Hamas-leider Khalil al-Hayya afgelopen zaterdag. „Of ze kunnen zich niet meer herinneren waar ze lichamen hebben begraven.” Afgelopen januari waarschuwde ook directeur David Barnea van de Israëlische inlichtingendienst Mossad dat het opgraven van lichamen heel complex zou worden, en dat graafwerk dat mogelijk in gevaar brengt.
President Trump leek eerder ontvankelijk voor de uitleg van Hamas. Maar de afgelopen dagen lijkt ook zijn geduld op te raken. „Sommige lichamen zijn moeilijk te bereiken, maar andere kunnen ze nu teruggeven, en om een of andere reden doen ze dat niet,” aldus Trump op zijn sociale netwerk Truth Social. Hij voegde daaraan toe dat Hamas snel alle lichamen moet teruggeven, anders zouden niet nader omschreven „betrokken landen” ingrijpen.
Sinds afgelopen weekend krijgt Hamas hulp van een Egyptisch zoekteam, dat beschikt over groot materieel om lichamen van onder het puin te halen.
Hamas zei daarop zijn zoektocht uit te breiden. Sinds afgelopen weekend krijgt het daarbij hulp van een Egyptisch zoekteam, dat beschikt over groot materieel om lichamen onder het puin vandaan te halen. Ook kregen leden van Hamas toestemming van Israël om, onder toezicht van het Rode Kruis, achter de zogenaamde ‘gele lijn’ naar lichamen te zoeken, in het gebied dat nog wordt bezet door het Israëlische leger. Hamas zei dinsdag dat het de terugkeer van een andere overleden gijzelaar zou uitstellen, vanwege Israëlische schendingen van het staakt-het-vuren.
Er liggen naar schatting van de Gazaanse burgerbescherming ook nog zo’n tienduizend Palestijnse lichamen onder het puin in Gaza. Er is geen materieel beschikbaar om die lichamen op te graven. Palestijnse autoriteiten dringen er bij Israël op aan om graafmachines toe te laten. Zelf heeft Israël lichamen van Palestijnen teruggegeven die volgens forensisch artsen in Gaza tekenen van marteling vertoonden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC