Top Trump-Xi Voor het eerst sinds zijn aantreden in januari ontmoet de Amerikaanse president Donald Trump donderdag zijn Chinese collega Xi Jinping. Een alomvattend akkoord dat een einde maakt aan de onderlinge handelsoorlog lijkt niet op tafel te liggen, wel een détente.
De Britse satirisch kunstenaar Kaya Mar toont op straat in Londen zijn schilderij van Donald Trump en Xi Jinping, vooruitlopend op de ontmoeting donderdag van de Amerikaanse en de Chinese president.
Voor Zuid-Korea is het sneu: de APEC-top waarvan het land gastheer is, dreigt ondanks de aanwezigheid van meer dan twintig staatshoofden en regeringsleiders naar de achtergrond te verdwijnen. Op de agenda van de conferentie van landen rond de Grote Oceaan staan gesprekken over een vrijhandelszone, AI, duurzame energie en toeleveringsketens. Maar de Amerikaanse president Donald Trump slaat een groot deel van het programma over.
De aandacht van de Amerikanen (en de rest van de wereld) is donderdag gericht op Trumps eerste ontmoeting met zijn Chinese collega Xi Jinping, sinds de Amerikaanse president in januari aan zijn tweede termijn begon. De VS en China raakten toen vrijwel direct verwikkeld in een hevige handelsoorlog, die sindsdien een voortdurende cyclus van escalatie en de-escalatie volgt.
Details die de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent dit weekend losliet na voorbereidende gesprekken met een Chinese delegatie in Maleisië, duiden ook nu niet op een alomvattend akkoord. Eerder aan de orde is herstel van de status quo van vóór de laatste opleving van het conflict. Maar op belangrijke deelonderwerpen zijn best afspraken mogelijk. Dit staat er donderdag op de agenda:
Kort na zijn aantreden legde Trump China importheffingen op van in totaal 20 procent, als vergelding voor het volgens hem ontoereikende Chinese optreden tegen de handel in ingrediënten voor fentanyl, een verslavende synthetische drug die in de VS veel slachtoffers maakt. China reageerde eerst met bescheiden tegenmaatregelen, maar toen Trump er in april nog eens 34 procent bovenop deed om het „oneerlijke” Chinese handelsoverschot met de VS te bestrijden, volgden heffingen en tegenheffingen die in mei opliepen tot ruim boven de 100 procent.
In diverse onderhandelingsrondes werden die heffingen de voorbije maanden opgeschort, maar toen China en de VS deze maand botsten over beperking van de uitvoer van zeldzame aardmetalen, dreigde Trump opnieuw met een heffing van 100 procent. Die zou dan op 1 november ingaan.
Volgens Bessent is die heffing van de baan. In ruil daarvoor zou China weer Amerikaanse soja inkopen, waarmee het eerder was gestopt, en zijn strengere vergunningsregime voor de uitvoer van zeldzame aardmetalen uitstellen.
Ook de ‘fentanylheffingen’ gaan mogelijk deels van tafel. „Ik verwacht die te verlagen, omdat ik geloof dat ze ons gaan helpen met de fentanylkwestie”, zei Trump woensdag tegen meereizende journalisten in Air Force One op weg naar Zuid-Korea. Volgens The Wall Street Journal zou de heffing worden gehalveerd tot 10 procent.
Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei woensdag dat China „meeleeft met de Amerikaanse fentanylcrisis” en „open blijft staan voor samenwerking met de VS” die „concrete actie moeten ondernemen om daarvoor de noodzakelijke voorwaarden te scheppen.”
Het verband tussen heffingen en zeldzame aardmetalen laat zien dat het handelsconflict tussen China en de VS nauw is verweven met geopolitieke rivaliteit, waarbij de toegang tot technologie een grote rol speelt. De VS beperken al lange tijd levering van geavanceerde halfgeleiders aan China, en van de kennis en technologie om die te produceren. Zo hopen de Amerikanen te voorkomen dat China de VS inhaalt in kunstmatige intelligentie.
Maar China heeft in die strijd ook een troefkaart in handen. Het beheerst de productie van zeventien zogenoemde zeldzame aardmetalen – die van cruciaal belang zijn voor allerlei industrieën, van chipsector en luchtvaart tot autoproductie en defensie.
Toen Washington dit voorjaar met nieuwe beperkingen kwam op onder meer de uitvoer van software voor halfgeleiderontwerp, dwong China de Amerikanen daarmee terug naar de onderhandelingstafel. Strenge vergunningsprocedures voor de uitvoer van zeven aardmetalen brachten westerse bedrijven in problemen. Een enkele autofabrikant moest de productie zelfs even stilleggen.
Begin oktober kondigde China aan het strengere toezicht uit te breiden naar nog eens vijf aardmetalen, kort nadat de VS een aantal Chinese chipbedrijven hadden toegevoegd aan hun sanctielijsten. Maar volgens Bessent zou China nu bereid zijn de invoering van nieuwe, strenge uitvoerregels een jaar op te schorten. Tegelijk ontkende hij dat de VS bereid zouden zijn de exportbeperkingen op chiptechnologie te verzachten.
Trump zelf liet woensdag echter doorschemeren China toegang te willen geven tot de geavanceerde AI-chip Blackwell van het Amerikaanse Nvidia, die volgens de Amerikaanse president „tien jaar voorloopt” op buitenlandse alternatieven.
Videoplatform TikTok behoort met 170 miljoen gebruikers tot de populairste sociale media in de Verenigde Staten, en is eigendom van het Chinese ByteDance. Washington vreest dat gegevens van Amerikaanse burgers in Chinese handen komen, en dat Beijing TikTok kan gebruiken om de publieke opinie in de VS te manipuleren. Zowel Republikeinse als Democratische politici willen het platform daarom verbieden, tenzij zijn activiteiten in de VS in Amerikaanse handen komen.
In september stemde Xi in een telefoongesprek met Trump in met zo’n verkoop, maar tot een uitgewerkt akkoord kwam het nog niet. Zo is onduidelijk wat er gebeurt met het Chinese algoritme dat bepaalt welke video’s gebruikers van de app te zien krijgen.
Zondag zei Bessent tegen de Amerikaanse zender CBS dat nu „alle details zijn uitgewerkt”, zonder bijzonderheden te delen. Volgens hem kunnen de twee leiders de deal donderdag in Zuid-Korea bekrachtigen.
Taiwan, op de APEC-conferentie vanwege de politieke gevoeligheid aanwezig onder de naam ‘Chinees Taipei’, zou ook ter sprake kunnen komen. Sommige analisten vrezen dat Trump in zijn zoektocht naar een deal met Xi concessies doet die ten koste gaan van het zelfstandig bestuurde eiland, dat door China wordt beschouwd als afvallige provincie die uiteindelijk – goedschiks of kwaadschiks – met het moederland moet worden herenigd.
Het officiële Amerikaanse standpunt is dat de VS onafhankelijkheid van Taiwan „niet steunen” – al verdween die zin tot ergernis van Beijing in mei korte tijd uit een factsheet op de website van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Xi noemde Taiwanese onafhankelijkheid in een telefoongesprek met Trumps voorganger Joe Biden vorig jaar nog „een rode lijn”.
Maar volgens Amerikaanse media zou Xi Trump onder druk zetten om verder te gaan, door te zeggen dat hij „tegen” onafhankelijkheid is, een uitspraak die grote symbolische betekenis zou hebben en Taiwan verder zou isoleren. Eerder weigerde Washington de Taiwanese president Lai Tsing-te toestemming te geven voor een overstap in de VS tijdens een reis naar Latijns-Amerika, en schortte Trump een wapenlevering aan Taiwan op.
De Taiwanese minister van Buitenlandse Zaken Lin Chia-lung zei dinsdag zich geen zorgen te maken. Volgens Lin zijn de banden tussen Taiwan en de VS „zeer stabiel”.
Ook zijn Amerikaanse collega Marco Rubio ontkende dat Taiwan als ruilmiddel zou worden ingezet om een handelsdeal met China te sluiten. „Niemand overweegt dat”, zei hij zondag tegen journalisten.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC