Witteboordencriminaliteit Vijf jaar geleden werd Erik Staal tot twee jaar gevangenisstraf veroordeeld voor valsheid in geschrifte; verduistering, diefstal en het witwassen van geld van stichting HASA, die sociale woningbouw realiseerde in Zuid-Afrika.
Erik Staal, voormalig directeur-bestuurder bij Vestia, verschijnt voor de Parlementaire Enquetecommissie Woningcorporaties.
Oud-topman van woningcorporatie Vestia Erik Staal heeft in hoger beroep een celstraf voor fraude weten te ontlopen. Staal leidde Vestia toen in 2012 bleek dat de destijds grootste woningbouwcorporatie van het land vanwege riskante miljardenspeculatie met derivaten (verzekeringen tegen renteschommelingen op langlopende leningen) in grote financiële problemen verkeerde.
Ruim vijf jaar geleden werd hij wegens een reeks vergrijpen veroordeeld tot twee jaar cel. Dit voorjaar maakte Staal afspraken met justitie. Als gevolg daarvan hoeft hij niet twee jaar de cel in, maar kreeg hij een boete van 100.000 euro. Dat bedrag mag hij via een betalingsregeling in elf termijnen overmaken aan de staat. Daarnaast werd hij veroordeeld tot een celstraf van 31 dagen, maar die had hij in voorarrest al uitgezeten. Ook kreeg hij een voorwaardelijke straf van twaalf maanden.
In januari 2020 veroordeelde de rechtbank Rotterdam Staal tot twee jaar celstraf vanwege valsheid in geschrifte, verduistering, diefstal en witwassen. De rechtbank achtte bewezen dat Staal ruim 1,7 miljoen euro had verdonkeremaand. Dat geld behoorde toe aan HASA, een stichting voor sociale woningbouw in Zuid-Afrika. Onder Staals leiding had Vestia miljoenen in HASA gestoken. Toen hij in 2017 aangehouden werd, was hij de enige bestuurder bij HASA. Hij had onder meer de koopakte van een villa in Johannesburg vervalst, zodat hij voor een fractie van de marktprijs eigenaar werd en in plaats van HASA huurinkomsten kon ontvangen.
Hij zorgde goed voor zichzelf. Via de rekening van zijn schoonzus, destijds beveiligingsbeambte bij het Europees Parlement in Brussel, sluisde hij een kwart miljoen euro weg. Ook schafte hij een jetski (12.019,23 euro) aan voor bij zijn strandvilla op Bonaire, kocht hij voor tienduizenden euro’s aan vliegtickets en een Mercedes GL400 (25.173 euro, met winterbanden) voor zijn vrouw. Uiteindelijk vergoedde Staal HASA de geleden schade van zo’n 2,4 miljoen euro. Daarvoor verkocht hij zijn luxueuze strandvilla op Bonaire.
Deze oplichting van HASA vond plaats in het spoor van een veel groter schandaal bij de Rotterdamse woningcorporatie Vestia. Staal trad begin 2012 af als topman van Vestia toen het derivatenschandaal bij de corporatie naar buiten kwam. Hij was geen verdachte in de strafzaak die volgde tegen Vestia’s kasbeheerder Marcel de Vries en financieel tussenpersoon Arjen Greeven. Staal wist de dans te ontspringen door voor 1 miljoen euro te schikken met Vestia om bestuurdersaansprakelijkheid af te kopen. Dat geld kwam volgens het OM grotendeels van HASA.
Het arrest van het gerechtshof Den Haag staat sinds eind mei online. Alleen was er in de media blijkbaar niemand die de moeite had genomen het te bekijken en erover te publiceren. Afgelopen weekeinde kwam de Volkskrant met een groot verhaal over Staal en de afspraken met justitie, waarna andere media het nieuws oppikten.
In het arrest onderstreept het hof de ernst van de zaak: dat Staal geld „bedoeld voor minderbedeelden in Zuid-Afrika” uitsluitend voor eigen gewin heeft gebruikt. Daartegenover staat dat door de publiciteit het gezin van Staal geraakt is en dat de de zaak al erg lang duurt. Vanwege Staals gezondheidstoestand heeft het OM met de verdediging tot de schikking besloten. Het hof is daar mee akkoord gegaan.
Staal is inmiddels 74 jaar en hoeft niet naar de gevangenis. Tijdens de rechtszaak in eerste aanleg zei hij dat hij kanker had en nog maar kort te leven had. In het arrest staat dat uit doktersverklaringen blijkt dat sinds 2024 een „duidelijke verslechtering” van zijn gezondheid is opgetreden. Ook valt te lezen dat Staal tevreden is „indien hij ‘deze rugzak’, zoals hij de strafzaak ervaart, kan afwerpen”.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC