Verkiezingen Op vijf locaties in Den Haag runnen studenten woensdag een stembureau. Zo wil jongerenorganisatie Stagehuis Schilderswijk jonge mensen actief betrekken bij de verkiezingen en meer van hen naar de stembus krijgen. Tijdens een training oefenen ze voor verkiezingsdag. „Mag ik slippers met watermeloenen dragen?”
Studenten volgen een training voor stembureauleden aan De Haagse Hogeschool.
Een student loopt de ruimte uit. Op de gang knoopt hij een Palestinavlag om zijn nek en stapt dan zelfverzekerd weer naar binnen. In de zaal beginnen de aanwezigen te juichen en te klappen. „Yeah, lekker bezig”, roept iemand. De student loopt naar een lange tafel waar vijf andere studenten zitten; vanavond vormen zij een fictief stembureau. „Ik wil stemmen”, zegt de man met de vlag. De plaatsvervangend voorzitter kijkt hem strak aan. „Nee, sorry meneer, volgens de regels mag dit niet.” Nog voor ze is uitgesproken, grijpt de voorzitter in. „Excuses voor mijn collega”, zegt de jongeman rustig. „U mag gewoon stemmen hoor.”
De studenten in de zaal beginnen door elkaar te praten. „Nou ja, wat een onzin!”, roept iemand. „Hij heeft gelijk!”, schreeuwt een ander. „Nee, die vlag mag niet!”
„Oké, even stil”, zegt Guillaume Dijkhuizen, medewerker van de gemeente Den Haag, afdeling verkiezingen. Hij kijkt de ruimte rond. In een lokaal genaamd ‘Innovation Playground’ van De Haagse Hogeschool staan vijf stemhokjes en één grijze stemcontainer. Er zitten zo’n veertig studenten, in hun handen houden ze een groen en een rood papier. „Had de plaatsvervangend voorzitter gelijk?”, vraagt Dijkhuizen. De helft van de studenten steekt het groene blaadje omhoog.
Studenten tijdens de training aan De Haagse Hogeschool.
De jongeren doen mee aan een try-outavond van Own Your Stembureau. Een initiatief van jongerenorganisatie Stagehuis Schilderswijk, in samenwerking met de gemeente Den Haag en maatschappelijke instellingen, om jongeren actief te betrekken bij de verkiezingen. En om, hopelijk, meer van hen naar de stembus te krijgen. De aanwezige studenten zullen woensdag, op de dag van de verkiezingen, op vijf plekken in de stad een stembureau runnen, onder begeleiding van ervaren medewerkers. De jongeren moeten identiteitsbewijzen controleren, stempassen innemen, stemmen tellen en erop toezien dat alles volgens de regels verloopt. De studenten hebben een online cursus gevolgd; vanavond oefenen ze de regels in de praktijk.
„Nou, deed de plaatsvervangend voorzitter het goed, door de man te verbieden te stemmen?” vraagt Dijkhuizen nog eens. „Hell no”, zegt een jongeman gevat. „Ze reageerde op een politieke uiting, dat mag niet, die man mag dragen wat hij wil.”
Ikram had het inderdaad niet juist, zegt Dijkhuizen. „Een vlag van een land, al dan niet erkend, dat mag gewoon.” Je mag als burger met elke outfit een stembureau binnenkomen. Wat níét mag is een vlag ophangen in het stembureau, of mensen proberen te beïnvloeden door een politieke leus als ‘From the river to the sea, free Palestine’ te roepen, legt hij uit.
„En dat mogen jullie ook niet”, vult Rik van Es aan. Ook hij werkt bij de gemeente Den Haag en is er vanavond om de studenten in te werken. „Als lid van het stembureau ben je politiek neutraal: je mag je voorkeur niet uitspreken en geen stemadvies geven.”
Studenten tijdens de training voor stembureauleden.
De sessie bereidt de studenten voor op de komende verkiezingen.
Stel, zegt Dijkhuizen, je bent het vijfde lid van het stembureau en je gaat buiten even een sigaretje roken. „Daar spreekt een buurtbewoner je aan: ‘Wat moet ik nou stemmen?’ Jij vraagt: ‘Welke onderwerpen vind je belangrijk?’ en zegt dan: ‘Stem op D66.’ Mag dat?”
De zaal kleurt rood. Slechts één student steekt een groen blaadje omhoog. „Want je staat toch buiten het stembureau?” Nee, zegt Van Es, je bent in functie, dus je mag je politieke voorkeur niet uiten.
Dan komt er een vraag uit de zaal: of er eigenlijk kledingvoorschriften zijn voor de leden van het stembureau. Ja, maar die heeft Van Es even niet paraat. „Mag ik slippers met watermeloenen dragen?” vraagt een jongen vooraan. Gelach klinkt door de zaal. „Wollah, jij bent erg!”, roept iemand. „Nee, dat mag niet”, zegt Van Es, „dat is een politieke uiting.” Een meisje steekt haar hand op. „En een Arafatsjaal?” Ook niet. „Maar een hoofddoek dan?” Ja, dat mag wel, zegt Van Es. „Dat is een religieuze uiting, geen politieke.”
Dan volgt een reeks snelle vragen. Iemand is dronken, mag hij stemmen? Ja, zolang hij geen overlast veroorzaakt. Iemand heeft beide polsen gebroken, mag er een ander mee het stemhokje in? Ja, een eigen begeleider mag mee.
Er verdwijnt weer een student naar de gang, hij krijgt daar iets ingefluisterd en komt weer het lokaal in. „Hé joh, jij bent mijn buurmeisje toch?” zegt hij tegen een van de jonge vrouwen achter de tafel. „Ik heb geen ID bij me, maar jij kent me, dus geen probleem toch?” „Nee, helaas.” Groene kaartjes gaan omhoog. „Goed gedaan.” Ook als het je zus of je moeder is, zonder geldig identiteitsbewijs mag niemand stemmen.
Een andere student mag de rol van een boze man spelen. Zodra de jongen binnenkomt, schreeuwt hij: „Democratie is onzin! Mensen, ga niet stemmen, het is onzin!” Een paar leden van het stembureau grijpen hem bij de arm en zetten hem de gang op. De studenten gieren het uit.
„Nou, dat was niet helemaal de bedoeling”, zegt Dijkhuizen, al kan hij er wel om lachen. Hij waarschuwt de studenten voor een nieuw fenomeen: steeds vaker zeggen mensen zichzelf ‘soeverein’ te verklaren. Die mensen zeggen dat ze niet langer deel uitmaken van de Nederlandse staat en hun stempas willen inleveren. Soms vragen ze leden van het stembureau om een document te ondertekenen, zegt hij. „Blijf rustig en teken niets”, is zijn advies. „Noteer het incident, dan weten we waarom er een extra stempas ligt. En wordt iemand echt vervelend, bel dan de politie.”
Lees hier al onze artikelen over de landelijke verkiezingen op 29 oktober
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC