MER Het is zaak dat Defensie burgers beter informeert over de gevolgen van haar uitbreidingen. Van nieuwe kazernes tot extra laagvliegzones: kwetsbare gebieden als de Veluwe en de Waddenzee worden geraakt. Vooralsnog wordt die impact onvoldoende in kaart gebracht.
Een oefening van defensie op het Artillerie Schietkamp in 't Harde.
Defensie moet burgers beter informeren over de gevolgen van de uitbreidingen van haar faciliteiten (onder meer kazernes, oefenterreinen en laagvliegzones). Vooral voor kwetsbare natuurgebieden op de Veluwe en de Waddenzee – bijvoorbeeld de scheepvaart rond Eemshaven – en omwonenden van luchtmachtbases zoals die van Leeuwarden, is de milieueffectrapportage (MER) van Defensie ontoereikend.
Dat stelt de Commissie voor de milieueffectrapportage in een deze dinsdag uitgebracht rapport. De Commissie M.E.R. is een onafhankelijk lichaam van deskundigen die adviseert over MER-rapportages van overheden. Ze beoordeelt de informatie over effecten van maatregelen en adviseert hoe deze rapportages te verbeteren.
Defensie is bezig met een uitbreidingsprogramma om de strijdkrachten meer gelegenheid tot oefenen te verschaffen. Ook moeten meer militairen worden gehuisvest. Zo staat een ‘superkazerne’ bij Zeewolde gepland, evenals een militair vliegveld bij Lelystad. Ook worden – verspreid over het land – meer en grotere laagvliegzones ingeruimd. De claim van Defensie op de beschikbare ruimte groeit van de huidige 35.000 hectare naar ruwweg 37.000 in 2035.
Geopolitieke spanningen noodzaken deze uitbreiding, aldus het demissionaire kabinet. Na tal van overlegrondes met betrokken gemeente- en provinciebesturen, bracht staatssecretaris Gijs Tuinman (BBB) in mei een conceptprogramma uit met tientallen beoogde uitbreidingen. Over enkele maanden wordt het definitieve programma bekend.
De commissie, onder leiding van Hans Mommaas, oud-directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving, beklemtoont dat Defensie goed heeft geprobeerd om de milieueffecten zo veel mogelijk in kaart te brengen. „Ook blijkt dat een betekenisvol participatieproces heeft plaatsgevonden”, aldus de deskundigen. „Ingebrachte reacties en alternatieven zijn meegenomen in het onderzoeksproces.”
Niettemin plaatst de Commissie vraagtekens bij enkele plannen. Niet voor alles „is een compleet en navolgbaar beeld van de milieueffecten” bekendgemaakt, stelt ze. „Het belang van de leefomgeving kan nu niet volwaardig worden meegewogen.” Daardoor stelt de commissie: „Het aanvullen van ontbrekende informatie is essentieel.”
Defensie zal in een later stadium reageren, laat een woordvoerder dinsdag aan NRC weten.
Defensie heeft onvoldoende de gevolgen in beeld gebracht voor de stikstofuitstoot voor gebieden die daar nu al veel last van hebben, zoals de Veluwe. Terwijl: juist daar zijn de nodige uitbreidingen van kazernes en oefenterreinen gepland. Hetzelfde geldt voor delen van (Oost-)Brabant, aldus de commissie.
Verder is onduidelijk hoeveel woningen rond luchtmachtbases moeten worden gesloopt. Dat komt niet alleen door uitbreidingen, zoals bij vliegveld Lelystad, maar ook door lager geplande aanvliegroutes, zoals in Leeuwarden. Wellicht blijken sommige huizen te hoog. Ook doet Defensie te weinig onderbouwde aannames over de geluidsoverlast voor omwonenden, bijvoorbeeld rond bases voor helikopters.
De commissie bekritiseert ook de plannen binnen en rond de Waddenzee. Daar staan meer aanvliegroutes en amfibische oefeningen gepland. „De effecten […] kunnen van invloed zijn op de aangewezen kernwaarden van dit gebied, het MER onderzoekt dit onvoldoende”, aldus de commissie. Zo zijn de effecten van bewegingen van vaartuigen die bijvoorbeeld mariniers aan land brengen, niet meegenomen.
Het rapport belicht ook de effecten van beoogde uitbreidingen van havens van bijvoorbeeld Rotterdam (Maasvlakte), Vlissingen en Eemshaven (Host Nation Support). Die fungeren als belangrijke doorvoerhavens voor onder meer Amerikaans en Brits militair materieel. Ook hier schiet de MER tekort, vindt de commissie, bijvoorbeeld waar het gaat om informatie over de effecten op de luchtkwaliteit van meer scheepvaartbewegingen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC